วารสารพฤติกรรมศาสตร์

ความรอบรู้ด้านสุขภาพจิตในสถานที่ทำงาน: การนำไปใช้ และความท้าทายเพื่อสุขภาวะของพนักงาน

Krittipat Chuenphitthayavut — 2026-06-29

ความรอบรู้ด้านสุขภาพจิต เป็นความรู้และความเชื่อเกี่ยวกับความผิดปกติทางจิตที่ช่วยให้บุคคลสามารถรับรู้ จัดการ และป้องกันปัญหาสุขภาพจิตได้อย่างเหมาะสม จึงมีความสำคัญกับการทำงานและองค์การในยุคปัจจุบันที่พนักงานมีปัญหาทางสุขภาพจิตเพิ่มมากขึ้น บทความวิชาการนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ความรู้เกี่ยวกับความรอบรู้ด้านสุขภาพจิตในสถานที่ทำงาน อันจะเป็นแนวทางในการนำไปประยุกต์ใช้ในองค์การและความท้าทายที่อาจเกิดขึ้น รวมถึงการวิจัยต่อยอดทางพฤติกรรมศาสตร์ และสาขาที่เกี่ยวข้องเพื่อสุขภาวะที่ดีของพนักงานต่อไป การประยุกต์ใช้แนวคิดความรอบรู้ด้านสุขภาพจิตในสถานที่ทำงานอย่างมีประสิทธิภาพ จำเป็นต้องอยู่บนพื้นฐานแนวคิดองค์ประกอบหลัก 5 ประการ ได้แก่ ความรู้เกี่ยวกับการป้องกันความผิดปกติทางจิต การรับรู้เมื่อความผิดปกติทางจิตเริ่มพัฒนา ความรู้เกี่ยวกับแหล่งขอความช่วยเหลือและแนวทางการรักษาที่มีอยู่ ความรู้เกี่ยวกับกลยุทธ์การช่วยเหลือตนเองที่มีประสิทธิภาพ และความรู้และทักษะด้านการปฐมพยาบาลทางสุขภาพจิต รวมถึงเข้าใจบทบาทของวัฒนธรรมองค์การต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพจิตของพนักงาน เพื่อประยุกต์ใช้เสริมสร้างสุขภาวะของพนักงานจากการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล การสร้างวัฒนธรรมองค์การ การออกแบบงาน การสร้างแรงจูงใจและการมีส่วนร่วมของพนักงาน เพื่อสามารถจัดการกับความท้าทายและการขยายขอบเขตไปสู่บริบทการทำงานโลกยุคดิจิทัลและปัญญาประดิษฐ์เพื่อสุขภาวะของพนักงานให้เกิดความยั่งยืนในการทำงานต่อไป

การศึกษาสภาพปัญหาและความจำเป็นต่อการพัฒนาหนังสือเสียงสำหรับผู้พิการทางสายตา

ณิชชา ชำนิยนต์ — 2026-06-29

หนังสือเสียงเป็นสื่อที่ช่วยส่งเสริมโอกาสทางการศึกษาและการเรียนรู้ของผู้พิการทางสายตา แต่ยังพบปัญหาด้านคุณภาพ เนื้อหา และเทคโนโลยีรองรับ การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพปัญหาและประเมินความต้องการจำเป็นในการพัฒนาหนังสือเสียงเพื่อส่งเสริมทักษะการดำรงชีวิตของผู้พิการทางสายตา กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยกลุ่มผู้พิการทางสายตา จำนวน 1,080 คน คัดเลือกแบบเจาะจง และกลุ่มผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 20 คน คัดเลือกแบบเจาะจงและเก็บข้อมูลด้วยการสนทนากลุ่ม เครื่องมือที่ใช้คือแบบสอบถาม 42 ข้อ มีค่า IOC เท่ากับ 0.84 และค่าความเที่ยงเท่ากับ 0.82 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การวิเคราะห์ความต้องการจำเป็น (PNI modified) และการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เคยใช้หนังสือเสียง ร้อยละ 67.5 โดยปัญหาสำคัญ ได้แก่ คุณภาพเสียงไม่ชัดเจน ร้อยละ 27.2 ไม่มีเสียงบรรยายรายละเอียดสำคัญ ร้อยละ 25.8 และเนื้อหาไม่ตรงกับความต้องการ ร้อยละ 18.1 กลุ่มตัวอย่างมีความคาดหวังต่อหนังสือเสียงในระดับมากที่สุด โดยเฉพาะด้านความเป็นธรรมชาติของเสียงพากย์ การใช้งานผ่านโทรศัพท์มือถือ และการส่งเสริมสุขภาพจิต ผลการวิเคราะห์ความต้องการจำเป็น พบว่า คุณสมบัติของเสียงมีความจำเป็นสูงสุด (PNI modified = 0.49) รองลงมาคือ ประเภทเนื้อหา (PNI modified = 0.43) และความต้องการใช้สื่อเสียง (PNI modified = 0.36) โดยผู้เชี่ยวชาญเสนอให้พัฒนาหนังสือเสียงที่มีคุณภาพเสียงชัดเจน รองรับอุปกรณ์ดิจิทัลที่หลากหลาย และตามมาตรฐาน DAISY เพื่อส่งเสริมการเข้าถึงข้อมูลของผู้พิการทางสายตาอย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน

ประสิทธิผลของการใช้นวัตกรรมรถนั่งปรับยืนแบบมีล้อเคลื่อนด้วยแรงตนเองที่มีต่อความสามารถ ในการเคลื่อนไหวออกกำลังกายและพฤติกรรมการดำรงอยู่อย่างมีสุขภาวะของผู้สูงอายุและคนพิการ

สุกฤษฏิ์ ใจจำนงค์ — 2026-06-29

การวิจัยกึ่งทดลองครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินประสิทธิผลของรถนั่งปรับยืนแบบมีล้อเคลื่อนด้วยแรงตนเองต่อความสามารถในการออกกำลังกายและพฤติกรรมการดำรงอยู่อย่างมีสุขภาวะของผู้สูงอายุและคนพิการ ระเบียบวิธีวิจัยใช้การวิจัยแบบกึ่งทดลอง กลุ่มตัวอย่าง 24 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 12 คน (ใช้รถนั่งปรับยืนฯ) และกลุ่มเปรียบเทียบ 12 คน (ใช้รถนั่งทั่วไป) เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามมาตรฐานด้านความสามารถในการออกกำลังกายและพฤติกรรมการดำรงอยู่อย่างมีสุขภาวะที่มีค่าความเชื่อมั่นด้วยสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาค (Cronbach’s alpha coefficient) เท่ากับ .821 และ .859 ตามลำดับ และต้นแบบนวัตกรรมรถนั่งปรับยืนฯ ผ่านประเมินโดยผู้เชี่ยวชาญ 3 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ Mann-Whitney U test, Wilcoxon signed rank test และ ANOVA with repeated measure ผลการวิจัย พบว่า 1) กลุ่มทดลอง ในระยะภายหลังการทดลอง และติดตามผล 3 สัปดาห์ มีความสามารถในการออกกำลังกายเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ เมื่อเปรียบเทียบก่อนการทดลอง
(p < .001) และ 2) เมื่อเปรียบเทียบระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบในระยะหลังการทดลองและติดตามผล พบว่า กลุ่มทดลองมีคะแนนความสามารถในการออกกำลังกายและพฤติกรรมการดำรงอยู่อย่างมีสุขภาวะสูงกว่า กลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) สรุปการวิจัย รถนั่งปรับยืนแบบมีล้อเคลื่อนด้วยแรงตนเองมีประสิทธิผลในการเพิ่มความสามารถในการเคลื่อนไหวออกกำลัง และพฤติกรรมการดำรงอยู่อย่างมีสุขภาวะที่ดี นวัตกรรมรถนั่งยืนฯ นี้ได้แสดงศักยภาพในฐานะเทคโนโลยีสิ่งอำนวยความสะดวกที่ช่วยเสริมการเคลื่อนไหวออกกำลังและสนับสนุนการดำรงชีวิตที่มีสุขภาวะที่ดีของผู้สูงอายุและคนพิการได้จริง

แนวคิดเชิงทฤษฎีว่าด้วยการบูรณาการการเคลื่อนไหวและดนตรีเพื่อเสริมสร้างทักษะการคิดเชิงบริหารในเด็กที่มีความบกพร่องทางการเรียนรู้

ชินภัทร เจริญรัตน์ — 2026-06-29

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างกรอบแนวคิดเชิงทฤษฎีที่บูรณาการการเคลื่อนไหวและดนตรีเพื่ออธิบายกลไกการพัฒนาทักษะการคิดเชิงบริหารในเด็กที่มีความบกพร่องทางการเรียนรู้ โดยวิเคราะห์กลไกอิทธิพลที่เกิดจากการปฏิสัมพันธ์ระหว่างการเคลื่อนไหวและองค์ประกอบดนตรีซึ่งกระตุ้นการทำงานของสมองส่วนหน้า และนำเสนอข้อเสนอเชิงปฏิบัติสำหรับการออกแบบโปรแกรมการแทรกแซง การวิจัยใช้ระเบียบวิธีเชิงคุณภาพร่วมกับการสังเคราะห์เชิงทฤษฎี แบ่งออกเป็น 3 ระยะ ได้แก่ (1) การทบทวนและสังเคราะห์วรรณกรรมสหวิทยาการเพื่อต่อยอดสู่กรอบแนวคิดบูรณาการ (2) การวิเคราะห์กลไกอิทธิพลโดยอาศัยหลักฐานจากงานวิจัยด้านประสาทการรู้คิดและการทดลอง และ (3) การพัฒนาต้นแบบเชิงแนวคิดของกิจกรรมและข้อเสนอเชิงปฏิบัติ ผลการวิจัยชี้ว่า แนวคิดการรู้คิดสมานกายและดนตรีบำบัดต่างมีบทบาทเสริมพลังซึ่งกันและกัน โดยการเคลื่อนไหวเป็นฐานในการจัดลำดับและควบคุมตนเอง ขณะที่ดนตรีช่วยสร้างกรอบเวลาและแรงจูงใจทางอารมณ์ กลไกสำคัญที่ค้นพบ ได้แก่ การเชื่อมโยงกับจังหวะ การควบคู่ระหว่างการเคลื่อนไหวและการรู้คิด และการควบคุมอารมณ์ผ่านดนตรี ซึ่งทั้งหมดสะท้อนให้เห็นถึงการกระตุ้นสมองส่วนหน้าอย่างเป็นระบบ สรุปได้ว่า การบูรณาการการเคลื่อนไหวและดนตรีเป็นแนวทางเชิงทฤษฎีที่มีศักยภาพสูงต่อการพัฒนาทักษะการคิดเชิงบริหารในเด็กกลุ่มนี้ และข้อเสนอแนะคือควรนำแบบจำลองไปใช้ในการออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้และการบำบัดในบริบทการศึกษาเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ การปรับตัว และคุณภาพชีวิตอย่างยั่งยืน

เทคโนโลยีสวมใส่ด้านสุขภาพ: การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบเกี่ยวกับแนวโน้ม การประยุกต์ใช้ และทิศทางการวิจัย

เมฆา ดีสงคราม — 2026-06-29

เทคโนโลยีสวมใส่ด้านสุขภาพ (Wearable Health Technology) ได้รับความสนใจเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในยุคสุขภาพดิจิทัล เนื่องจากสามารถติดตามข้อมูลสุขภาพแบบเรียลไทม์และสนับสนุนการส่งเสริมสุขภาพ การป้องกันโรค และการดูแลผู้ป่วยทางไกล การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทบทวนและสังเคราะห์องค์ความรู้ แนวโน้มการวิจัย และการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสวมใส่ด้านสุขภาพ โดยใช้การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบร่วมกับการวิเคราะห์เชิงบรรณมิติจากฐานข้อมูล Dimensions ระหว่างปี ค.ศ. 2021–2024 สืบค้นเมื่อวันที่ 15 พฤษภาคม พ.ศ. 2569 ด้วยคำค้น “wearable health technology” OR “wearable devices” พบเอกสารจำนวน 1,854 รายการ และหลังการคัดกรองตามแนวทาง PRISMA 2020 เหลือบทความที่ผ่านเกณฑ์จำนวน 388 รายการ (ร้อยละ 20.93) ผลการวิเคราะห์เชิงบรรณมิติพบว่าสหรัฐอเมริกาเป็นประเทศที่มีผลผลิตทางวิชาการสูงสุด จำนวน 183 บทความ และได้รับการอ้างอิงรวม 4,023 ครั้ง ขณะที่ผลการสังเคราะห์เนื้อหาพบว่างานวิจัยส่วนใหญ่มุ่งเน้นการพัฒนาอุปกรณ์สวมใส่อัจฉริยะ เซ็นเซอร์สวมใส่ทางการแพทย์ การติดตามสุขภาพอย่างต่อเนื่อง การติดตามผู้ป่วยทางไกล และการประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์ในการวิเคราะห์ข้อมูลสุขภาพ โดยประเด็นที่ได้รับความสนใจเพิ่มขึ้น ได้แก่ สุขภาพดิจิทัล การดูแลสุขภาพเฉพาะบุคคล ความเท่าเทียมทางสุขภาพดิจิทัล และการวิเคราะห์ข้อมูลสุขภาพแบบเรียลไทม์ ทั้งนี้ยังพบความท้าทายด้านความเป็นส่วนตัวของข้อมูล ความปลอดภัยทางไซเบอร์ และจริยธรรมในการใช้ข้อมูลสุขภาพ ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าเทคโนโลยีสวมใส่ด้านสุขภาพมีศักยภาพสูงในการเพิ่มประสิทธิภาพของระบบการส่งมอบบริการสุขภาพ (Healthcare delivery systems) อย่างไรก็ตาม ควรมีการกำหนดมาตรฐานด้านความปลอดภัย ความน่าเชื่อถือของข้อมูล และการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลอย่างเป็นระบบ รวมทั้งควรมีการศึกษาเพิ่มเติมเกี่ยวกับผลลัพธ์ทางคลินิก เช่น การลดอัตราการกลับเข้ารักษาซ้ำในโรงพยาบาลและการเพิ่มความร่วมมือในการรักษา