MORAL CITY: การพัฒนาเมืองคุณธรรม - อุปเสน ยงจิรายุ (วารสาร มจร การพัฒนาสังคม, 2025)
บทความ MORAL CITY: การพัฒนาเมืองคุณธรรม เสนอกรอบคิดเชิงแนวคิด ปฏิบัติการสำหรับการพัฒนาเมืองที่วางคนและคุณค่าเป็นศูนย์กลาง โดยเชื่อมโยงหลักการพัฒนาแบบมีส่วนร่วมเข้ากับการบริหารจัดการเมืองร่วมสมัย (เช่น เมืองอัจฉริยะ เมืองน่าอยู่ เมืองยั่งยืน) ให้เทคโนโลยี โครงสร้างพื้นฐาน และนโยบายสาธารณะขับเคลื่อนไปพร้อมกับคุณธรรมสาธารณะ ความรับผิดชอบ และความเสมอภาค บทความชี้ว่าหัวใจของ Moral City ไม่ใช่การทำโครงการให้ประชาชนแต่คือการทำงานร่วมกับประชาชน ผ่านการเปิดพื้นที่ให้ร่วมนิยามปัญหา ร่วมตัดสินใจ ร่วมปฏิบัติ และร่วมรับผิดชอบจนเกิดพลังและความเป็นเจ้าของ ของเมืองโดยคนเมืองเอง และนำเสนอกรณี จังหวัดคุณธรรม ในฐานะโมเดลการพัฒนาคุณธรรมเชิงพื้นที่แบบใช้พื้นที่เป็นฐานที่ทำงานด้วย “สามพลัง” คือ เครือข่ายปฏิบัติ เครือข่ายนโยบาย และเครือข่ายวิชาการ ประกอบด้วยกระบวนการประเมินต้นทุนคุณธรรม การจัดสมัชชาคุณธรรม การสร้างแกนนำนักส่งเสริมคุณธรรมเชิงพื้นที่ และการจัดการความรู้เพื่อขยายผลสู่จังหวัดข้างเคียง กรอบดังกล่าวสะท้อนระบบนิเวศทางสังคมคุณธรรมที่ทำให้ความดีงอกงามเป็นวาระร่วมและแปลงเป็นการเปลี่ยนแปลงเชิงพฤติกรรมและโครงสร้างได้จริง อย่างไรก็ดี ยังมีความท้าทายสำคัญ ได้แก่ ทัศนคติที่มองคุณธรรมเป็นเรื่องไกลตัว การกระจุกของการตัดสินใจในภาครัฐ แรงจูงใจทางสังคมที่ยังไม่ชัด และระบบข้อมูล/ตัวชี้วัดคุณธรรมที่ต้องพัฒนา บทความจึงเสนอทิศทางต่อยอด ได้แก่ 1) การออกแบบเครื่องมือวัดคุณธรรมเชิงพื้นที่ที่เชื่อมโยงนโยบาย 2) การออกแบบและทดลองใช้ระบบแรงจูงใจเพื่อเสริมสร้างความมีส่วนร่วมและความเป็นเจ้าของของชุมชน และ 3) การบูรณาการศาสนา วัฒนธรรมกับเทคโนโลยีเมืองเป็นขับเคลื่อน Moral City สู่การปฏิบัติในชีวิตประจำวัน สรุปได้ว่า Moral City คือกรอบปฏิบัติการที่จับต้องได้ ใช้พื้นที่เป็นฐาน ใช้คนเป็นแรงขับ ใช้คุณธรรมเป็นเข็มทิศ และใช้เทคโนโลยีเป็นกลไกสนับสนุน เพื่อยกระดับเมืองให้ ‘ฉลาด น่าอยู่ และยั่งยืน’ บนพื้นฐานของคุณธรรมและความเป็นมนุษย์