เเนวทางการจัดการการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมเเบบมีส่วนร่วมของ วัดพระพุทธบาทราชวรมหาวิหาร จังหวัดสระบุรี - อยู่สมบุญ, ปัณณธร (วารสาร มจร การพัฒนาสังคม, 2025)
บทความวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพการจัดการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของวัดพระพุทธบาทราชวรมหาวิหาร จังหวัดสระบุรี 2) เพื่อศึกษากระบวนการจัดการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมที่วัดพระพุทธบาทราชวรมหาวิหาร จังหวัดสระบุรี 3) เพื่อศึกษาแนวทางจัดการการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมแบบมีส่วนร่วม ของวัดพระพุทธบาทราชวรมหาวิหาร จังหวัดสระบุรี การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ เครื่องมือในการวิจัยคือแบบสัมภาษณ์ การสนทนากลุ่ม จากผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 20 รูป/คน รวมทั้งการศึกษาข้อมูลเอกสารที่เกี่ยวข้อง และการสังเกตการณ์แบบไม่มีส่วนร่วม ใช้การตรวจสอบข้อมูลแบบสามเส้าและวิเคราะห์เชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพการจัดการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของวัดพระพุทธบาทราชวรมหาวิหารยังคงเป็นศูนย์กลางทางพระพุทธศาสนาและประเพณีท้องถิ่นที่สำคัญ แต่ประสบปัญหาความหนาแน่นของนักท่องเที่ยวในช่วงเทศกาล ระบบการจัดการพื้นที่ไม่เพียงพอ และการกระจายผลประโยชน์สู่ชุมชนยังไม่ทั่วถึง 2) กระบวนการจัดการท่องเที่ยวมีการบูรณาการจากหลายภาคส่วน ทั้งวัด หน่วยงานราชการ และชุมชน โดยมุ่งเน้นการอนุรักษ์ศาสนสถานและการสืบสานประเพณี เช่น ประเพณีนมัสการรอยพระพุทธบาท และประเพณีตักบาตรดอกเข้าพรรษา แต่ยังขาดโครงสร้างการบริหารที่เป็นระบบและกลไกการมีส่วนร่วม 3) แนวทางการจัดการที่เหมาะสมควรเน้นการมีส่วนร่วมของชุมชน ในทุกขั้นตอน ทั้งการวางแผน การจัดกิจกรรม และการจัดสรรผลประโยชน์ โดยบูรณาการหลักการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมเข้ากับหลักธรรมสัปปายะ 7 เพื่อสร้างความสมดุลระหว่างการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรม การพัฒนาคุณภาพชีวิตของชุมชน และการส่งเสริมเศรษฐกิจการท่องเที่ยว ผลการศึกษาสามารถเป็นแนวทางต้นแบบในการพัฒนาการจัดการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมแบบมีส่วนร่วมสำหรับวัดพระพุทธบาทราชวรมหาวิหาร และยังสามารถประยุกต์ใช้กับพื้นที่ศาสนสถานหรือแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอื่น ๆ ของประเทศได้