สวัสดิภาพสัตว์ควรเป็นศีลธรรมของประชาชนหรือไม่: การศึกษาหลัก ‘ตราสารที่มีชีวิต’ ผ่านมุมมองทางนิติปรัชญา

ชญานิศ จงใจลาน; อิสราภรณ์ เหลืองวิลัย; ภูริชญ์ น่วมสวัสดิ์; สุกฤตา พฤกษอาโนชา; สุพิชญา ไพรสันต์

ผู้แต่ง

ชญานิศ จงใจลาน นิสิตในหลักสูตรนิติศาสตรบัณฑิต คณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
อิสราภรณ์ เหลืองวิลัย นิสิตในหลักสูตรนิติศาสตรบัณฑิต คณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ภูริชญ์ น่วมสวัสดิ์ นิสิตในหลักสูตรนิติศาสตรบัณฑิต คณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
สุกฤตา พฤกษอาโนชา นิสิตในหลักสูตรนิติศาสตรบัณฑิต คณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
สุพิชญา ไพรสันต์ นิสิตในหลักสูตรนิติศาสตรบัณฑิต คณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

คำสำคัญ:

หลักการตราสารที่มีชีวิต, สิทธิต่อเสรีภาพในศาสนา, ทฤษฎีสัจนิยมทางกฎหมาย, ศีลธรรมของประชาชน, สวัสดิภาพสัตว์, กฎหมายในฐานะบูรณภาพ

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่ออธิบายว่า แนวทางการตีความอนุสัญญาสิทธิมนุษยชนยุโรปตามหลักการ “ตราสารที่มีชีวิต” ของศาลสิทธิมนุษยชนยุโรปสะท้อนให้เห็นถึงแนวคิดตามทฤษฎีสัจนิยมทางกฎหมาย จากการตีความแบบวิวัฒนาการและการพิจารณาข้อเท็จจริงทางสังคมที่เป็นแนวโน้มที่กำลังก่อตัวในหมู่รัฐสมาชิกสภายุโรป พร้อมทั้งวิเคราะห์ข้อจำกัดของแนวทางการตีความกฎหมายลักษณะนี้ ว่าการตีความของศาลภายใต้หลักการตราสารที่มีชีวิตดังกล่าวได้ละเลยสิทธิของคนกลุ่มน้อยโดยเฉพาะสิทธิต่อเสรีภาพในศาสนาของชาวมุสลิมและชาวยิว และละเลยเจตนารมณ์ของอนุสัญญาสิทธิมนุษยชนยุโรป

บทความนี้จึงมุ่งนำเสนอแนวคิดนิติปรัชญาของ โรนัลด์ ดอว์คิน ภายใต้หลักกฎหมายในฐานะบูรณภาพเป็นอีกทางหนึ่ง ซึ่งให้ความสำคัญกับการตีความกฎหมายอย่างเป็นระบบเพื่อให้ได้คำตัดสินที่ดีที่สุด อันมีความเหมาะสมกับคดีศึกษาและหลักการตราสารที่มีชีวิตมากกว่าแนวทางการตีความตามทฤษฎีสัจนิยมทางกฎหมาย โดยยังคำนึงถึงคำตัดสินในอดีตและสภาพการณ์ปัจจุบันในเชิงองค์รวม เพื่อรักษาไว้ซึ่งเจตนารมณ์ของอนุสัญญาสิทธิมนุษยชนยุโรปและคุ้มครองสิทธิต่อเสรีภาพในศาสนา

เอกสารอ้างอิง

Dudgeon v. the United Kingdom App no 7525/76 (ECtHR,22 October 1981).

Robert Perrone, ‘Public Morals and the European Convention on Human Rights’ (2014) 47(3) Israel Law Review 361.

Tyrer v. the United Kingdom App no 5856/72 (ECtHR, 25 April 1978).

Kanstantsin Dzehtsiarou, ‘European Consensus and the Evolutive Interpretation of the European Convention on Human Rights’ (2011) 12(10) German Law Journal 1730.

Ivana Jelić and Etienne Fritz, ‘The Living Instrument at the Service of Climate Action: The ECtHR Long-Standing Doctrine Confronted to the Climate Emergency’ (2024) 36(2) Journal of Environmental Law 141.

George Letsas, ‘The ECHR as a living Instrument: Its meaning and Legitimacy’ in Andreas Føllesdal and others (eds), Constituting Europe (Cambridge University Press 2013).

The Registry of the European Court of Human Rights, ‘Background Paper for the Judicial Seminar 2020: The Convention as a Living Instrument’ (The European Convention on Human Rights: living instrument at 70, Strasbourg, January 2020) <https://www.echr.coe.int/documents/d/echr/seminar_background_paper_2020_eng> accessed 9 April 2025.

A, B and C v. Ireland App no 25579/05 (ECtHR, 16 December 2010).

Sheffield and Horsham v. the United Kingdom App no 22985/93, App no 23390/94 (ECtHR, 30 July 1998).

Rees v. the United Kingdom App no 9532/81 (ECtHR, 17 October 1986).

Cossey v. the United Kingdom App no 10843/84 (ECtHR, 27 September 1990).

Christine Goodwin v. the United Kingdom App no 28957/95 (ECtHR, 11 July 2002).

Demir and Baykara v. Turkey App no 34503/97 (ECtHR, 12 November 2008).

Rantsev v. Cyprus and Russia App no 25965/04 (ECtHR, 7 January 2010).

Executief van de Moslims van België et autres c. Belgique App no 16760/22 (ECtHR, 13 February 2024).

เรวัตร วงศ์เดอรี, ‘EU Court backs ban on animal slaughter ศาลยุติธรรมแห่งสหภาพยุโรปมีคำสั่งเห็นชอบกับการสั่งห้ามการฆ่าสัตว์เพื่อเป็นอาหารโดยไม่ทำสัตว์ให้สลบก่อน’ (2021) 2021(46) Halal Insight 30 <https://digital.car.chula.ac.th/cgi/viewcontent.cgi?article=1211&context=halalinsight> accessed 10 April 2025.

Mian N Riaz and others, ‘Pros and cons of different stunning methods from a Halal perspective: a review’ (2021) 5(4) Translational Animal Science 1.

Harriet Ní Chinnéide and Cathérine Van de Graaf, ‘Animal Welfare v Religious Freedom: Reflecting on the ECtHR’s Decision in Executief van de Moslims van België and Others v Belgium’ (2024) 20(4) European Constitutional Law Review 678.

Friend and Others v. the United Kingdom App no 16072/06, App no 27809/08 (ECtHR, 24 November 2009).

PETA Deutschland v. Germany App no 43481/09 (ECtHR, 8 November 2012).

Tierbefreier E.V. v. Germany App no 45192/09 (ECtHR, 16 January 2014).

Brian Tamanaha, Beyond the Formalist-Realist Divide: The Role of Politics in Judging (Princeton University Press 2010).

Brian Leiter, ‘Legal Formalism and Legal Realism: What Is the Issue?’ (2010) 16(2) Legal Theory 111.

วิชัย วิวิตเสวี, ‘กฎหมายสังคมนิติบัญญัติ: ประสบการณ์ด้านนิติเศรษฐศาสตร์ของประเทศสหรัฐอเมริกา’ (2557) 7(1) วารสารวิชาการ ป.ป.ช. 1.

สมชาย ปรีชาศิลปกุล, ‘สัจนิยมทางกฎหมายแบบอเมริกา’ (2546) 1(1) วารสารนิติสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ 1.

Gregory Shaffer, ‘Legal Realism and International Law’ in Jeffrey L. Dunoff and Mark A. Pollack (eds), International Legal Theory: Foundations and Frontiers (Cambridge University Press 2021).

D.A. Jeremy Telman, ‘International Legal Positivism and Legal Realism’ in Jörg Kammerhofer and Jean D'Aspremont (eds), International Legal Positivism in a Post-Modern World (Cambridge University Press 2014).

จรัญ โฆษณานันท์, นิติปรัชญา (สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคำแหง 2558).

Karl N. Llewellyn, ‘Some Realism about Realism: Responding to Dean Pound’ (1931) 44(8) Harvard Law Review 1222.

Ronald Dworkin, Law’s Empire (Harvard University Press 1986).

Ronald Dworkin, ‘Law as Interpretation’ (1982) 9 University of Chicago Press 179.

Ian McLeod, Legal Theory (1st edn, Red Globe Press 1999).

เรย์มอนด์ แวคส์, ปรัชญากฎหมาย: ความรู้ฉบับพกพา (Philosophy of Law: A Very Short Introduction) (พิเศษ สอาดเย็น, ธงทอง จันทรางศุ แปล, บุ๊คสเคป บจก. 2564).

Hans-Georg Gadamer, Truth and Method (Joel Weinsheimer and Donald G. Marshall tr, 2nd rev edn, Continuum Publishing Group 2004).

Jonathan Crowe, ‘Dworkin on the Value of Integrity’ (2007) 12(1) Deakin Law Review 167.