ภาพสะท้อนจักรวาลวิทยาการสร้างโลกและการสถาปนาความสำคัญของเมืองจากวรรณกรรมมุขปาฐะเมืองเวียงสระ จังหวัดสุราษฎร์ธานี - ปัญญาวุฒิธรรม, เตชวัน (วรรณวิทัศน์, 2024)
บทความนี้นำเสนอภาพสะท้อนแนวคิดจักรวาลวิทยาการสร้างโลกและการสถาปนาความสำคัญของเมืองจากวรรณกรรมมุขปาฐะ ในบริบทของเมืองเวียงสระ จังหวัดสุราษฎร์ธานี โดยการศึกษาจากวรรณกรรมมุขปาฐะของเมืองเวียงสระ จำนวน 5 เรื่อง ได้แก่ ตำนานเมืองเวียงสระ คำกลอนพังเพยเมืองเวียงสระ ลายแทงเมืองเวียงสระ ตำนานวัดคลองตาล และตำนานพระขี่หมู พบว่า วรรณกรรมมุขปาฐะได้สะท้อนถึงแนวคิดจักรวาลวิทยาตามคติศาสนาพราหมณ์-ฮินดู และคติวัฒนธรรมภาคใต้ โดยถูกใช้เพื่ออุปมาถึงความเก่าแก่โบราณ และวรรณกรรมมุขปาฐะได้ทำหน้าที่สถาปนาความสำคัญให้กับเมืองเวียงสระทั้งในมิติประวัติศาสตร์และมิติร่วมสมัยในด้านผู้นำหรือผู้ปกครองและการปกครอง ด้านพื้นที่และชัยภูมิที่ตั้ง ด้านความสำคัญต่อเมืองที่ใหญ่กว่าและเมืองสำคัญ ด้านความเจริญรุ่งเรืองและร่ำรวย และด้านความเชื่อในการสร้างความศักดิ์สิทธิ์ให้กับเมือง ซึ่งส่งผลต่อความคิดความเชื่อของชุมชน ทำให้ชุมชนหลอมรวมอดีตเข้ากับปัจจุบันด้วยวิธีต่าง ๆ