แนวคิดนิเวศสำนึกในกวีนิพนธ์เรื่อง ดิน น้ำ ลม ไฟ ของ แรคำ ประโดยคำ - สุธนภิญโญ , สุภัคธัช (วรรณวิทัศน์, 2025)
บทความนี้มุ่งศึกษากลวิธีการนำเสนอแนวคิดนิเวศสำนึก ในกวีนิพนธ์เรื่อง ดิน น้ำ ลม ไฟ ของแรคำ ประโดยคำ ผลการศึกษาพบว่า กวีได้สร้างแก่นเรื่องโดยใช้กระบวนทัศน์แบบองค์รวม (Holistic) ที่แสดงภาพความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติที่ต้องอิงอาศัยซึ่งกันและกัน โดยใช้กลวิธีการนำเสนอแนวคิดนิเวศสำนึก 2 รูปแบบคือ 1) แสดงให้เห็นภาพปัญหาธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของคนในสังคม ได้แก่ การนำเสนอภาพมนุษย์ตัดไม้ทำลายป่า การนำเสนอภาพการใช้เรือยนต์การนำเสนอภาพการใช้รถไถ และการนำเสนอภาพการตั้งโรงงานอุตสาหกรรม 2) แสดงให้เห็นภาพผลกระทบที่เกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว ได้แก่ การนำเสนอภาพมลพิษทางน้ำ และการนำเสนอภาพความแห้งแล้ง นับว่าเป็นกวีนิพนธ์แนวนิเวศสำนึกที่พยายามกระตุ้นเตือนสังคมให้ตระหนักถึงความสำคัญของธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอันนำไปสู่การปลูกฝังแนวคิดเชิงอนุรักษ์และการอยู่ร่วมกับธรรมชาติอย่างยั่งยืน