วรรณวิทัศน์

เกี่ยวกับวารสาร

2026-06-29T12:06:07+07:00

กองบรรณาธิการ

2026-06-29T12:09:38+07:00

“ไตรภูมิกถานี้ มีในกาลเมื่อใดไส้” : การกำหนดช่วงอายุของไตรภูมิกถาด้วยคำหลายหน้าที่ ที่

2025-03-13T16:16:06+07:00

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อกำหนดช่วงอายุตัวบทไตรภูมิกถาฉบับพระมหาช่วย วัดปากน้ำ ซึ่งเชื่อกันโดยทั่วไปว่าเป็นตัวบทสมัยสุโขทัย ด้วยการวิเคราะห์รูปแบบการปรากฏหน้าที่ของคำ ที่ ในไตรภูมิกถาและเปรียบเทียบว่ารูปแบบการปรากฏหน้าที่ของคำ ที่ ในไตรภูมิกถาพ้องกับตัวบทอ้างอิงที่ทราบช่วงอายุตัวบทใด จากนั้นจึงยืนยันผลด้วยอัลกอริทึมจำแนกหมวดหมู่ k-Nearest Neighbors ผลการศึกษาพบว่าในตัวบทไตรภูมิกถา ปรากฏคำ ที่ ที่ทำหน้าที่ตัวบ่งชี้คุณานุประโยค ตัวนำส่วนเติมเต็ม และตัวบ่งชี้นามวลีแปลง ซึ่งไม่พบในตัวบทอ้างอิงสมัยสุโขทัยแต่พบปรากฏแพร่หลายในตัวบทตั้งแต่ พ.ศ. 2301 เป็นต้นมา จึงสรุปได้ว่าไตรภูมิกถาฉบับพระมหาช่วย วัดปากน้ำซึ่งมีทั้ง 3 หน้าที่นี้เขียนขึ้นช่วงปลายกรุงศรีอยุธยาถึงต้นรัตนโกสินทร์ การศึกษานี้มีนัยสำคัญต่อข้อถกเถียงเรื่องอายุของไตรภูมิกถา และแสดงว่าหน้าที่ของคำหลายหน้าที่สามารถใช้เป็นลักษณะกำหนดช่วงอายุตัวบทได้มีประสิทธิภาพ

จักรวาลวิทยา : คติพระพุทธศาสนาในนิราศภูเขาทอง

2024-11-03T22:25:55+07:00

บทความวิจัยนี้มุ่งศึกษาแนวคิดจักรวาลวิทยาในมิติทางพระพุทธศาสนาในนิราศภูเขาทอง นิราศภูเขาทอง ผลงานของสุนทรภู่ ในช่วงสมัยรัชกาลที่ 3 ซึ่งปรากฏแนวคิดจักรวาลวิทยาที่ตามหลักทางพระพุทธศาสนา ผลการศึกษาพบว่า นิราศภูเขาทองปรากฏแนวคิดจักรวาลวิทยาที่สะท้อนมุมมองทางพระพุทธศาสนา ดังนี้ 1) ความเป็นอนิจจังของชีวิต การพรรณนาถึงธรรมชาติและสภาพแวดล้อม ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของสภาวะไม่เที่ยงหรือ 2) การหลุดพ้นจากสังสารวัฏการเดินทางเป็นการก้าวข้ามโลกแห่งวัฏสงสารไปสู่ความสงบสุขที่ยั่งยืนและ 3) การเวียนว่ายในสังสารวัฏ ไม่ได้เป็นเพียงการเวียนว่ายตายเกิดโดยต้องพบเจอทุกข์ สุข และความเปลี่ยนแปลงตลอดการเดินทางเท่านั้น หากแต่การยึดติดในโลกคือยึดติดสังสารวัฏ ทำให้ยังคงจมอยู่ในความทุกข์ ห่างไกลจากความสุขแท้จริงคือนิพพาน

กลวิธีประพันธ์ในวรรณกรรมนิราศปรโลก

2025-08-16T15:29:28+07:00

บทความนี้มุ่งศึกษากลวิธีประพันธ์ของวรรณกรรมที่มีเนื้อหากล่าวถึงการเดินทางไปยังสวรรค์และนรกโดยใช้ขนบการประพันธ์แบบนิราศ 6 เรื่อง เรียกว่า วรรณกรรมนิราศปรโลก ผลการศึกษานำเสนอกลวิธีประพันธ์ของวรรณกรรมนิราศปรโลก 3 กลวิธีที่เด่นชัด ได้แก่ กลวิธีการนำเสนอเนื้อหา การดำเนินตามขนบของวรรณกรรมนิราศ และกลวิธีทางวรรณศิลป์ กลวิธีประพันธ์เหล่านี้ก่อให้เกิดรสวรรณคดี 6 รส ได้แก่ พีภัตสรส ภยานกรส กรุณารส อัทภุตรส ศฤงคารรส และหาสยรส รสที่โดดเด่นในเรื่องที่มีการเดินทางไปนรกคือพีภัตสรสและภยานกรสเพื่อเตือนให้เกรงกลัวไม่กระทำความชั่ว ส่วนรสที่โดดเด่นในเรื่องที่มีการเดินทางไปสวรรค์คืออัทภุตสรส เพื่อโน้มน้าวให้ทำความดี กล่าวได้ว่าวรรณกรรมกลุ่มนี้สืบทอดแนวคิดพุทธศาสนาสั่งสอนให้ทำความดีละเว้นความชั่ว และทำหน้าที่ขัดเกลาทางสังคมให้คนประพฤติปฏิบัติตนตามบรรทัดฐานของสังคม

เทวะประวัติเจ้าแม่ “เทียนโฮ่วเต๊งหม่าย” “ตุ๊ยบ่วยเต๊งเหนี่ยง” และ “เจียตุ้นเต๊งเหนี่ยง” ในฐานะ “เจ้าแม่ทับทิม” ของกลุ่มชาวจีนในสังคมไทย

2025-06-26T09:54:54+07:00

บทความนี้มุ่งศึกษาเทวะประวัติและเทวตำนานของเจ้าแม่ทั้ง 3 องค์ได้แก่ เจ้าแม่เทียนโฮ่วเต๊งหม่าย เจ้าแม่ตุ๊ยบ่วยเต๊งเหนี่ยง และเจ้าแม่เจียตุ้นเต๊งเหนี่ยงของกลุ่มชาวจีนในสังคมไทย วิธีดําเนินการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยวิเคราะห์เนื้อหาเกี่ยวกับวัฒนธรรมความเชื่อท้องถิ่นและเอกสารที่เกี่ยวข้องกับเทวะประวัติของเจ้าแม่ทับทิม ทั้งในคติจีนและคติไทย ผลการศึกษาชี้ว่า “เจ้าแม่ทับทิม” เป็นชื่อเรียกในภาษาไทยของเทวนารีที่ชาวจีนไหหลำนับถือ ซึ่งมีรากจากคติความเชื่อท้องถิ่น เมื่ออพยพเข้าสู่ไทย ความเชื่อดังกล่าวได้ผสมกลมกลืนกับคติของชาวจีนฮกเกี้ยนและแต้จิ๋ว รวมถึงความเชื่อพื้นถิ่นไทย จนเกิดการเรียกรวมเจ้าแม่หลายองค์ในนามเดียวกัน ทำให้คติการบูชาเจ้าแม่ทับทิมในสังคมไทยสะท้อนให้เห็นถึงการปะทะสังสรรค์ทางวัฒนธรรมระหว่างจีนและไทยอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

พิธีกรรมไหว้ผีโรง หมู่บ้านวัดโบสถ์ ตำบลโพธิ์ม่วงพันธ์ อำเภอสามโก้ จังหวัดอ่างทอง : ประเภทและบทบาทหน้าที่

2025-05-08T10:41:41+07:00

บทความนี้มุ่งศึกษาประเภทและบทบาทหน้าที่ของพิธีกรรมไหว้ผีโรง หมู่บ้านวัดโบสถ์ ตำบลโพธิ์ม่วงพันธ์ อำเภอสามโก้ จังหวัดอ่างทอง โดยใช้แนวคิดบทบาทหน้าที่ของคติชนในการศึกษา ผลการวิจัยพบว่าพิธีกรรมไหว้ผีโรงมี 3 ประเภท ได้แก่ พิธีรับผีโรง พิธีส่งผีโรง และพิธีแก้ผีโรง แต่ละประเภทมีบริบทการประกอบพิธีแตกต่างกันและใช้หมูเป็นองค์ประกอบหลักในพิธี นอกจากนี้ พบว่าพิธีกรรมไหว้ผีโรงมีบทบาทหน้าที่ 5 ด้าน ได้แก่ (1) บทบาทด้านการเป็นที่พึ่งด้านต่าง ๆ จำแนกเป็น 1. การเป็นที่พึ่งด้านสุขภาพ 2. การเป็นที่พึ่งด้านการเกณฑ์ทหาร 3. การเป็นที่พึ่งด้านโชคลาภ 4. การเป็นที่พึ่งด้านการเรียน (2) บทบาทด้านการควบคุมพฤติกรรมคนในสังคม (3) บทบาทด้านการสืบทอดคติการบูชาบรรพบุรุษที่มีรากมาจากมอญ (4) บทบาทด้านการแสดงอัตลักษณ์ของท้องถิ่น (5) บทบาทด้านการสร้างความสัมพันธ์อันดีงามแก่ครอบครัวและผู้คนในหมู่บ้าน

การศึกษากลวิธีการตอบปฏิเสธคำเชิญของผู้เรียนภาษาไทยชาวจีนตามแนววัจนปฏิบัติศาสตร์ภาษาระหว่างกลาง

2025-03-26T18:37:23+07:00

บทความวิจัยเรื่องนี้มุ่งศึกษากลวิธีการตอบปฏิเสธคำเชิญของผู้เรียนภาษาไทยชาวจีนตามแนววัจนปฏิบัติศาสตร์ภาษาระหว่างกลาง เพื่อให้เข้าใจรูปแบบและปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการเลือกใช้กลวิธีในการตอบปฏิเสธคำเชิญของผู้เรียนภาษาไทยชาวจีน โดยเก็บข้อมูลจากแบบสอบถามชนิดเติมเต็มบทสนทนา จากกลุ่มตัวอย่าง 3 กลุ่ม ประกอบด้วย ผู้เรียนภาษาไทยชาวจีน ผู้พูดภาษาไทย และผู้พูดภาษาจีน กลุ่มละ 100 คน ผลการศึกษาพบว่า ในสถานการณ์ที่ต้องการตอบปฏิเสธคำเชิญของผู้ฟัง ทั้งผู้เรียนภาษาไทยชาวจีน ผู้พูดภาษาไทย และผู้พูดภาษาจีนมักเลือกที่จะตอบปฏิเสธและพบในความถี่ใกล้เคียงกัน นอกจากนี้ ทั้งสามกลุ่มยังนิยมใช้กลวิธีอ้อมมากกว่ากลวิธีตรง ทั้งนี้ กลวิธีที่ผู้ตอบแบบสอบถามทั้งสามกลุ่มนิยมใช้มากที่สุด คือ การให้เหตุผล อย่างไรก็ตาม ผลการศึกษาพบว่าผู้เรียนภาษาไทยชาวจีนมีแนวโน้มใช้กลวิธีการปฏิเสธแบบตรงมากกว่าผู้พูดภาษาไทยและแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ อีกทั้งยังใช้รูปภาษาบางรูปที่แตกต่างจากการใช้ภาษาของเจ้าของภาษา สันนิษฐานว่าความแตกต่างดังกล่าว ส่วนหนึ่งอาจเกิดจากการถ่ายโอนทางวัจนปฏิบัติศาสตร์จากภาษาแม่ โดยเฉพาะอิทธิพลของแนวคิดแบบปัจเจกนิยมที่มีบทบาทเพิ่มมากขึ้นในกลุ่มคนรุ่นใหม่ชาวจีน

สารบัญ

2026-06-29T12:11:38+07:00

บทบรรณาธิการ

2026-06-29T12:13:23+07:00