แนวทางพัฒนาภาวะผู้นำตามแนวพุทธธรรมของพระสังฆาธิการ ในเขตอำเภอบัวเชด จังหวัดสุรินทร์ - อภินนฺโท (พินิจ) พระครูสังฆรักษ์เสรี; กิตฺติวณฺโณ พระครูใบฎีกาเวียง; สุขเสน ภัฏชวัชร์ (วารสารวนัมฎองแหรกพุทธศาสตรปริทรรศน์, 2025)
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) ศึกษาภาวะผู้นำตามแนวพุทธธรรม 2) ศึกษาสภาพภาวะผู้นำของพระสังฆาธิการในเขตอำเภอบัวเชด จังหวัดสุรินทร์ 3) ศึกษาแนวทางพัฒนาภาวะผู้นำตามแนวพุทธธรรมของพระสังฆาธิการในเขตอำเภอบัวเชด จังหวัดสุรินทร์ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพซึ่งประกอบด้วยสองส่วนคือ ภาคเอกสารโดยวิเคราะห์ข้อมูลจากพระไตรปิฎก เอกสารวิชาการทางพระพุทธศาสนา งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง และภาคสนาม โดยการสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลหลัก จานวน 25 คน แล้วนำเสนอผลการวิจัยด้วยวิธีการวิเคราะห์เชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า ภาวะผู้นำตามแนวพุทธธรรม คือผู้นำที่ปฏิบัติตามหลักหลักสัปปุริสธรรม 7 ได้แก่ 1) ธัมมัญญุตา คือ รู้จักเหตุ 2) อัตถัญญุตา คือ รู้จักผล 3) อัตตัญญุตา คือ รู้ตน 4) มัตตัญญุตา คือ รู้จักประมาณ 5) กาลัญญุตา คือ รู้จักเวลา 6) ปริสัญญุตา คือ รู้ชุมชน รู้ 7) ปุคคลปโรปรัญญุตา คือ รู้จักบุคคลสภาพภาวะผู้นำของพระสังฆาธิการ พระสังฆาธิการส่วนมากขาดความเชื่อมั่นในตัวเอง ไม่กล้าแสดงออก เพราะขาดความรู้พื้นฐานกับหลักการบริหารงานกิจการของคณะสงฆ์ กฎมหาเถรสมาคม แนวทางพัฒนาภาวะผู้นำตามแนวพุทธธรรมของพระสังฆาธิการควรพัฒนาตามหลัก สัปปุริสธรรม 7 คือ 1) ด้านธัมมัญญุตา ควรมีการอบรม สัมมนาพระสังฆาธิการในเรื่องหลักเกณฑ์ ระเบียบวิธีการปกครองของคณะสงฆ์ไทย 2) ด้านอัตถัญญุตา ควรมีการอบรม สัมมนา พระสังฆาธิการให้เข้าใจในหลักธรรม อริยสัจ 4 และสอนให้รู้จัก ทำดี ได้ดี ทำชั่ว ได้ชั่ว 3) ด้านอัตตัญญุตา ควรมีการอบรม สัมมนา พระสังฆาธิการ ให้เข้าใจในตนเอง 4) ด้านมัตตัญญุตา ควรมีการอบรม สัมมนา พระสังฆาธิการให้เข้าใจเรื่อง มัชฌิมปฏิปทา ทางสายกลาง คือวางตนให้พอดี ต้องรู้จักประมาณตนเอง 5) ด้านกาลัญญุตา ควรมีการอบรม สัมมนา พระสังฆาธิการให้เข้าใจในระเบียบ กฎ กติกา มารยาททางสังคม และธรรมเนียมปฏิบัติ 6) ด้านปริสัญญุตา ควรมีการอบรม สัมมนา พัฒนาพระสังฆาธิการให้รู้จัก สังคมส่วนรวม 7) ด้านปุคคลปโรปรัญญุตา ควรมีการอบรม สัมมนา พระสังฆาธิการให้เข้าใจตนเองให้มาก เมื่อเข้าใจตนเองดีแล้ว ย่อมจะเข้าใจผู้อื่นดีด้วย