การบูรณาการหลักภาวนา 4 เพื่อพัฒนาสุขภาวะผู้สูงอายุ : กรณีศึกษาเทศบาลตำบลธรรมามูล จังหวัดชัยนาท - ภูมิธโน, พระใบฎีกาธนภูมิ; หมั่นมี, ธิติวุฒิ; ฉัตรช่อฟ้า, อภิญญา (วารสารพุทธนวัตกรรมและการจัดการ, 2025)
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1. ศึกษาระดับสุขภาวะของผู้สูงอายุ 2. ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างหลักภาวนา 4 กับสุขภาวะของผู้สูงอายุ และ 3. แนวทางการบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อส่งเสริมการพัฒนาสุขภาวะของผู้สูงอายุในเขตเทศบาลตำบลธรรมามูล อำเภอเมือง จังหวัดชัยนาท ใช้วิธีวิจัยผสานวิธี โดยเชิงปริมาณใช้แบบสอบถามกับกลุ่มตัวอย่าง 324 คน และเชิงคุณภาพสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 9 คน วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติพื้นฐาน ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสหสัมพันธ์เพียร์สัน เชิงคุณภาพ ด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1. ระดับสุขภาวะของผู้สูงอายุในภาพรวมอยู่ในระดับมาก ผู้สูงอายุมีสุขภาวะทางกายที่ดี ออกกำลังกายเป็นประจำ สุขภาวะจิตใจดีเนื่องจากได้เข้าสังคม มีสุขภาวะทางสังคมจากการเข้าร่วมกิจกรรม และสุขภาวะทางปัญญาจากความสงบสุขในจิตใจและได้รับบริการสังคม 2. ความสัมพันธ์ระหว่างหลักภาวนา 4 กับสุขภาวะของผู้สูงอายุโดยรวมอยู่ในระดับน้อยมาก (R=0.186**) เมื่อพิจารณาเป็นรายด้านพบว่า สุขภาวะทางปัญญามีความสัมพันธ์เชิงบวกสูงสุด (R=0.435**) รองลงมาคือ สุขภาวะทางสังคม (R=0.262**) สุขภาวะทางกาย (R=0.260**) และปัญญาภาวนา (R=0.148**) 3. การบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อพัฒนาสุขภาวะของผู้สูงอายุ ได้แก่ ด้านกายภาวนา มีการส่งเสริมสุขภาพอย่างต่อเนื่อง ด้านศีลภาวนา การอยู่ร่วมกันอย่างสงบสุข ด้านจิตภาวนา มุ่งเน้นการดูแลจิตใจผู้สูงอายุให้เจริญงอกงาม และด้านปัญญาภาวนา มีการจัดสวัสดิการเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุให้มีความสุข