การเมืองกับสติปัญญาแห่งการสื่อสาร - ขนฺติพโล, พระใบฎีกาพงษ์ศักดิ์ (วารสารพุทธนวัตกรรมและการจัดการ, 2025)
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างการเมืองกับสติปัญญาแห่งการสื่อสาร โดยเน้นให้เห็นถึงบทบาทของการสื่อสารในฐานะพื้นที่ที่อำนาจทางการเมืองถูกผลิต สะท้อน และต่อต้าน ทั้งนี้เพื่อตอบคำถามหลักว่า สติปัญญาทางการสื่อสารคืออะไร และทำไมจึงเป็นปัจจัยสำคัญในการสร้างประชาธิปไตยที่มีคุณภาพ บทความนี้วิเคราะห์แนวคิดสติปัญญาแห่งการสื่อสาร ในมิติที่ลึกซึ้งกว่าการพูดอย่างมีเหตุผลหรือมีทักษะ หากแต่หมายถึงการใช้ถ้อยคำอย่างมีจริยธรรม รับผิดชอบต่อผลกระทบ และเปิดพื้นที่ให้ความแตกต่างอยู่ร่วมกันได้อย่างมีศักดิ์ศรี โดยอาศัยกรอบคิดจากทั้งแนวปรัชญาตะวันตก เช่น ทฤษฎีวาทกรรมของฮาเบอร์มาส และแนวคิดทางพุทธ เช่น วาจาสุจริตและเมตตาธรรม เพื่อวิเคราะห์ความเป็นไปได้ของการสร้างสาธารณะแห่งการพูดคุย ที่มิใช่เวทีแข่งขันเอาชนะ แต่เป็นพื้นที่ร่วมในการตั้งคำถามและเรียนรู้ร่วมกัน นอกจากนี้ยังได้สำรวจการเมืองของคำพูดในสังคมไทยร่วมสมัย โดยพิจารณาทั้งสื่อของรัฐ สื่อพลเมือง และบทบาทของผู้มีอิทธิพลทางความคิด เพื่อชี้ให้เห็นว่า การสื่อสารมิได้เป็นกลาง หากแต่เต็มไปด้วยอำนาจ การควบคุม และการช่วงชิงความหมาย ท้ายที่สุด บทความนี้เสนอองค์ความรู้ใหม่เกี่ยวกับประชาธิปไตยแห่งการสื่อสาร ซึ่งเน้นการมีส่วนร่วมเชิงปัญญาและศีลธรรม มากกว่าการสื่อสารแบบผลักข้อมูลหรือใช้อารมณ์ทางการเมือง สติปัญญาทางการสื่อสารจึงมิใช่เพียงเครื่องมือทางการเมือง หากแต่คือเงื่อนไขที่จำเป็นต่อการสร้างระบอบที่เคารพในเสียงของผู้อื่น รักษาความจริงหลายมิติ และเปิดโอกาสให้สังคมเรียนรู้จากความขัดแย้งอย่างสร้างสรรค์ อันจะนำไปสู่การเมืองที่มีความชอบธรรม และสาธารณะที่มีคุณภาพในระยะยาว