การสร้างและพัฒนาเครือข่ายชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพด้วยกระบวนการเรียนรู้แนวจิตตปัญญาศึกษา ในโรงเรียนขนาดเล็ก จังหวัดอุดรธานี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างและพัฒนาเครือข่ายชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพด้วยกระบวนการเรียนรู้แนวจิตตปัญญาศึกษา ในโรงเรียนขนาดเล็ก จังหวัดอุดรธานี โดยใช้การวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) ดำเนินการจัดกระบวนการเรียนรู้ 3 วงรอบ ประกอบด้วย 1) ขั้นวางแผน (Plan) 2) ขั้นปฏิบัติตามแผน (Act) และ 3) ขั้นสังเกตผล (Observe) และขั้นสะท้อนผล (Reflect) กลุ่มเป้าหมาย คือ ครูในโรงเรียนขนาดเล็ก จำนวน 60 คน ซึ่งคัดเลือกผู้เข้าร่วมวิจัยแบบเฉพาะเจาะจง (purposive sampling) เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ ชุดกระบวนการเรียนรู้ตามแนวคิดจิตตปัญญาศึกษา การเก็บข้อมูลด้วยวิธีการเชิงคุณภาพ ประกอบด้วย 1) การสัมภาษณ์แบบเจาะลึกแบบกึ่งโครงสร้าง (In-depth, semi-structured interviews) ก่อนและหลังการเข้าร่วมเวทีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ 2) การสังเกตแบบมีส่วนร่วม (Participatory observation) ในระหว่างการจัดกระบวนการเรียนรู้ 3) การถอดประสบการณ์จากกระบวนการกลุ่ม (Group process) 4) การสนทนากลุ่ม (Focus group) ในช่วงการนิเทศติดตาม และช่วงสุดท้ายของการวิจัยใช้วิธีวิเคราะห์ข้อมูลอุปนัย (inductive analysis) โดยเน้นที่การวิเคราะห์แก่นสาระ (thematic analysis)
ผลการวิจัย พบว่า การสร้างและการพัฒนาชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพมี 5 ขั้นตอน ประกอบด้วย 1) การเปิดพื้นที่การเรียนรู้ให้สมาชิกเครือข่ายมาพบกัน 2) การออกแบบกระบวนการในเวทีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้เชิงปฏิบัติการ 3) การเอื้อให้เกิดช่องทางการสื่อสารระหว่างกันนอกช่วงเวลาเวทีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ 4) การก่อรูปของเครือข่ายตามโรงเรียน และ 5) การเกิดขึ้นของเครือข่าย “ครูผู้สร้างการเปลี่ยนแปลง ด้วยกระบวนการเรียนรู้แนวจิตตปัญญาศึกษา” ทั้งนี้กระบวนการดังกล่าวส่งผลให้ครูเกิดการเปลี่ยนแปลงด้านการเรียนรู้การทำงานร่วมกันและสามารถพัฒนาเครือข่ายได้อย่างเป็นรูปธรรม
Article Details
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้ ไม่ใช่ความคิดเห็นและความรับผิดชอบของคณะผู้จัดทำ บรรณาธิการ กองบรรณาธิการ และมหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี ซึ่งความรับผิดชอบด้านเนื้อหาและการตรวจร่างบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน
เอกสารอ้างอิง
ชลลดา ทองทวี, จิรัฐกาล พงศ์ภคเธียร, ธีระพล เต็มอุดม, พงษธร ตันติฤทธิศักดิ์ และ สรยุทธ รัตนพจนารถ. (2551). จิตตปัญญาพฤกษา: การสำรวจและสังเคราะห์ความรู้จิตตปัญญาศึกษาเบื้องต้น (รายงานผลการวิจัย). นครปฐม: ศูนย์จิตตปัญญาศึกษา มหาวิทยาลัยมหิดล.
ธนา นิลชัยโกวิทย์. (2551). การเรียนรู้เพื่อการเปลี่ยนแปลงและจิตตปัญญาศึกษา Transformative Learning and Contemplative Education. ใน จิตตปัญญาศึกษา: การศึกษาเพื่อการพัฒนามนุษย (พิมพ์ครั้งที่ 2). นครปฐม: มหาวิทยาลัยมหิดล.
ธนา นิลชัยโกวิทย์ และ อดิศร จันทรสุข. (2552). ศิลปะการจัดกระบวนการเรียนรู้เพื่อการเปลี่ยนแปลง: คู่มือกระบวนกรจิตตปัญญา. นครปฐม: ศูนย์จิตตปัญญาศึกษา มหาวิทยาลัยมหิดล.
ประเวศ วะสี. (2550). สร้างสุขแท้ด้วยปัญญา. กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.).
ประเวศ วะสี, วิวัฒน์ คติธรรมนิตย์, สันติกโรภิกขุ, พรชัย พัชรินทร์ตนะกุล, บัญชา ธนะบุญสมบัติ, สมเกียรติ ตั้งกิจวาณิชย์, วิสุทธิ์ ใบไม้, อนุชาติ พวงสำลี, ศรีศักร วัลลิโภดม และ ประสาน ต่างใจ. (2547). ธรรมชาติของสรรพสิ่งการเข้าถึงความจริงทั้งหมด. กรุงเทพฯ: มูลนิธิสดศรี-สฤษดิ์วงศ์.
เรวณี ชัยเชารัตน์, ชาริณี ตรีวรัญญู และ อัมพร ม้าคนอง. (2561). ผลการเสริมสร้างความ สามารถในการออกแบบการเรียนการสอนของนักศึกษาปฏิบัติการ วิชาชีพครูตามแนวคิดชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ. วารสารครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 46(4), 318–338.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2562) แผนพัฒนาการบริหารจัดการเพื่อสร้างความเข้มแข็งและยกระดับคุณภาพการศึกษาโรงเรียนขนาดเล็ก. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์คุรุสภา ลาดพร้าว.
วิจารณ์ พานิช. (2555). วิถีสร้างการเรียนรู้เพื่อศิษย์ในศตวรรษที่ 21. กรุงเทพฯ: มูลนิธิสดศรี-สฤษดิ์วงศ์.
DuFour, R., DuFour, R., Eaker, R., & Many, T. (2016). Learning by Doing: A Handbook for Professional Learning Communities at Work (3rd ed). Bloomington, IN: Solution Tree Press.
Melnyk, B. M., & Neale, S. (2018). Intellectual Well-being and the Nine Dimensions of Wellness. Pullman, WA: Washington State University Extension.
Mezirow, J. (1997). Transformative learning: Theory to practice. New Directions for Adult and Continuing Education, 74, 5-12. http://dx.doi.org/10.1002/ace.7401.
Zuber-Skerrit, O. (1992). Action research in higher education. London: Kogan Page.
