การศึกษาผลของระบบติดตามอาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยาในโรงพยาบาลศีขรภูมิ
คำสำคัญ:
อาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยา, ระบบติดตามบทคัดย่อ
การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์การเกิดอุบัติการณ์อาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยา และศึกษาผลของระบบติดตามอาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยาในโรงพยาบาลศีขรภูมิ ประกอบด้วย 2 ขั้นตอน ได้แก่ ขั้นตอนที่ 1 ศึกษาสภาพการณ์ และปัญหาการติดตามอาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยา โดยวิธีการศึกษาย้อนหลังการบันทึกอาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยาของผู้ป่วยที่มารับบริการ ที่โรงพยาบาลศีขรภูมิ ตั้งแต่เดือนตุลาคม 2561 ถึง เดือนกันยายน 2566 จำนวน 1,848 เวชระเบียน ขั้นตอนที่ 2 ศึกษาผลของระบบติดตามอาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยา ด้วยการติดตามผู้ป่วยที่เคยมีประวัติเกิดอาการไม่พึงประสงค์จากยา จำนวน 50 คน โดยมี 4 ขั้นตอนหลัก ดังนี้ 1) ติดตามอาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยาอย่างใกล้ชิด 2) ทบทวนความรู้เกี่ยวกับการแพ้ยา 3) ส่งข้อความแจ้งเตือนการแพ้ยาทางแอปพลิเคชั่นไลน์ และ 4) ติดตามการสั่งใช้ วิเคราะห์ข้อมูลโดยสถิติเชิงพรรณนา เปรียบเทียบระดับความรู้ก่อนและหลังศึกษาโดยสถิติ paired t-test.
ผลการศึกษา: สถานการณ์ของการติดตามอาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยาย้อนหลัง พบรายงานการเกิดอุบัติการณ์อาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยา (ADR) จำนวน 1848 รายงาน เป็นการแพ้ยาระดับร้ายแรง ร้อยละ 16.39 (303 รายงาน) พบอาการไม่พึงประสงค์ซ้ำหลังได้รับการวินิจฉัยแล้ว 6 ราย ซึ่งมีสาเหตุมาจากความรู้การป้องกันแพ้ยาซ้ำของผู้ป่วย และระบบของโรงพยาบาล หลังติดตามผู้ป่วย 50 ราย พบความไม่สมบูรณ์ในการบันทึกอาการไม่พึงประสงค์จากยาในเวชระเบียนผู้ป่วย ดังนี้ ไม่ส่งข้อมูลแพ้ยาไปโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล ร้อยละ 22 และ ผู้ป่วยทำบัตรแพ้ยาหาย ร้อยละ 18 ผู้ป่วยมีความรู้เกี่ยวกับการแพ้ยาเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001) และมีความพึงพอใจต่อระบบติดตามการแพ้ยาระดับมากที่สุด (Mean ± SD: 4.78±0.41) โดยเฉพาะในเรื่องการติดตามประเมินความรู้ทางโทรศัพท์ และการส่งข้อความแจ้งเตือนการแพ้ยาทางแอปพลิเคชั่นไลน์
เอกสารอ้างอิง
Schatz S, Weber RJ. Adverse drug reactions. Pharmacy Practice 2015;1(1):16-23.
ธิดา นิงสานนท์, จันทิมา โยธาพิทักษ์. ตรงประเด็นเรื่อง Adverse drug reaction. กรุงเทพฯ: สมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล (ประเทศไทย); 2550.
Hakkarainen KM, Hedna K, Petzold M, Hägg S. Percentage of patients with preventable adverse drug reactions and preventability of adverse drug reactions–a meta-analysis. PloS one 2012;7(3):e33236.
ภาสกร รัตนเดชสกุล, จันทร์จารึก รัตนเดชสกุล. ลดความเสี่ยงจากการใช้ยาด้วยข้อมูล ADR (Adverse Drug reaction) 2560 [cited 29 มิถุนายน 2567]. Available from: https://ccpe.pharmacycouncil.org/index.php?option=article_detail&subpage=article_detail&id=312.
Lovborg H, Eriksson LR, Jonsson AK, Bradley T, Hagg S. A prospective analysis of the preventability of adverse drug reactions reported in Sweden. European journal of clinical pharmacology 2012;68:1183-9.
Faul F, Erdfelder E, Lang A-G, Buchner A. G* Power 3: A flexible statistical power analysis program for the social, behavioral, and biomedical sciences. Behavior research methods 2007;39(2):175-91.
ธนัฎชา สองเมือง, อนัญญา สองเมือง. โปรแกรมคอมพิวเตอร์บันทึกแจ้งเตือนรายการยาที่ผู้ป่วยมีประวัติอาการไม่พึงประสงค์ ในงานบริการเภสัชกรรม. วารสารวิชาการสาธารณสุข 2564;30(4):734-42.
รุ่งนภา กงวงษ์. การพัฒนาแนวทางการใช้เครื่องมือ web application TaWai For Health ในการรายงานและติดตามอาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยากลุ่มผู้ป่วย โรคไม่ติดต่อเรื้อรังในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี. วารการคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ 2566;3(2):260-72.
สุธีพร แสงรัตน์, สีเป๊าะ และสมสา. การพัฒนารูปแบบการเฝ้าระวังเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ภายหลังได้รับการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคพื้นฐานจังหวัดปัตตานี. วารสารวิจัยการพยาบาลและการสาธารณสุข 2566;3(3):77-94.
สันติ หวังกีรติกานต์, พัชฎาพร ชูเชิด. ผลการพัฒนาระบบติดตามอาการไม่พึงประสงค์ จากการใช้ผลิตภัณฑ์สุขภาพในผู้ป่วยใน โรงพยาบาลสุรินทร์. โรงพยาบาลศรีสะเกษ สุรินทร์ บุรีรัมย์ 2549;21(3):13-22.
สมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล (ประเทศไทย). ตรงประเด็นเรื่อง Adverse Drug Reaction. กรุงเทพมหานคร: ปรมัตถ์การพิมพ์; 2549.
