การพัฒนารูปแบบการเตรียมความพร้อมเพื่อเข้าสู่การรักษาแบบวิธีบำบัดทดแทนไต ของผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 4 และครอบครัว โรงพยาบาลพยัคฆภูมิพิสัย จังหวัดมหาสารคาม
คำสำคัญ:
รูปแบบ, การเตรียมความพร้อม, ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 4, การบำบัดทดแทนไตบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและศึกษาผลการพัฒนารูปแบบการเตรียมความพร้อมเพื่อเข้าสู่การรักษาแบบวิธีบำบัดทดแทนไตของผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 4 และครอบครัว อำเภอพยัคฆภูมิพิสัย จังหวัดมหาสารคาม กลุ่มผู้ร่วมวิจัยประกอบด้วย ทีมสหวิชาชีพที่ปฏิบัติงานร่วมให้บริการผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังจำนวน 7 คน และผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังที่ระยะ 4 จำนวน 123 คน คัดเลือกแบบเจาะจงตามคุณสมบัติที่กำหนด เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย แนวทางการสัมภาษณ์เชิงลึกและการสนทนากลุ่ม คู่มือการปฏิบัติสำหรับทีมผู้ให้บริการคลินิกชะลอไตเสื่อม แบบบันทึกข้อมูลการให้บริการผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 4 แบบสอบถามความพึงพอใจ แบบวัดความรู้ และแบบวัดความสามารถในการดูแลตนเอง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา สถิติทดสอบทีรายคู่ และการวิเคราะห์เนื้อหา ดำเนินการวิจัยและพัฒนาระหว่างเดือนตุลาคม 2565 - กันยายน 2566
ผลการวิจัยพบว่า เกิดรูปแบบการเตรียมความพร้อมเพื่อเข้าสู่การรักษาแบบวิธีบำบัดทดแทนไตของผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 4 และครอบครัวที่ชัดเจน เป็นรูปธรรม และสอดคล้องบริบทของหน่วยงาน ประกอบด้วย 5 ประเด็น ได้แก่ การคัดกรองและติดตามผลทางห้องปฏิบัติการ ระบบการติดตามและแสดงผลการรักษา การส่งต่อผู้ป่วยพบแพทย์เฉพาะทาง การติดตามดูแลโดยพยาบาลเฉพาะทาง และการดูแลต่อเนื่องแบบองค์รวม รวมเรียกว่า P-Y-K-P-S model ผลการใช้รูปแบบพบว่าส่งผลดีต่อผลลัพธ์การดูแลผู้ป่วยและความพึงพอใจของผู้เกี่ยวข้อง ผู้ป่วยมีความรู้เกี่ยวกับโรคไตเรื้องและการบำบัดทดแทนไตเพิ่มขึ้นรวมถึงมีพฤติกรรมการดูแลตนเองมีคะแนนสูงขึ้นมากกว่าก่อนดำเนินการอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001)
เอกสารอ้างอิง
Chen, T. K., Hoenig, M. P., Nitsch, D., & Grams, M. E. (2023). Advances in the management of chronic kidney disease. BMJ (Clinical research ed.), 383, e074216. https://doi.org/10.1136/bmj-2022-074216
Ali, M. Y., Rahman, A., Zakia, K. I., Paul, S. K., & Mim, M. Z. (2024). Clinical epidemiology of cardiovascular disease in advanced chronic kidney disease prior to dialysis to a tertiary care centre in Bangladesh. Bangladesh Journal of Medicine, 35(2), 96–100. https://doi.org/10.3329/bjm.v35i2.72777
Takkavatakarn, K., Oh, W., Cheng, E. et al. (2023). Machine learning models to predict end-stage kidney disease in chronic kidney disease stage 4. BMC Nephrol 24, 376. https://doi.org/10.1186/s12882-023-03424-7
Jiménez-Marrero, S., Yun, S., Cainzos-Achirica, M., Enjuanes, C., Garay, A., Farre, N., Verdú, J. M., Linas, A., Ruiz, P., Hidalgo, E., Calero, E., & Comín-Colet, J. (2020). Impact of telemedicine on the clinical outcomes and healthcare costs of patients with chronic heart failure and mid-range or preserved ejection fraction managed in a multidisciplinary chronic heart failure programme: A sub-analysis of the iCOR randomized trial. Journal of telemedicine and telecare, 26(1-2), 64–72. https://doi.org/10.1177/1357633X18796439
Mahmoud, Huda & Khan, Majeed & Davies, Donna & Power, Lindsay & Ozdemir, Emma & Roberts, Donna & Dodd, Matthew & Harlin, Simon. (2023). #6672 The Development of a Community-Nephrology, Multi-disciplinary Service. Nephrology Dialysis Transplantation. 38. 10.1093/ndt/gfad063d_6672.
Cindy, George., André, Pascal, Kengne. (2024). 4. Advances in the Diagnosis, Treatment, and Prognosis of Chronic Kidney Disease: A Reflection on Recent Developments. Applied Sciences, 14, 5518. doi: 10.3390/app14135518
Boateng, E.A., Bisiw, M.B., Agyapomah, R. et al. (2024). A qualitative study on the experiences of family caregivers of children with End Stage Kidney Disease (ESKD). BioPsychoSocial Med 18, 17. https://doi.org/10.1186/s13030-024-00314-8
กนก เจริญพันธ์. (2566). การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 4. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9, 17(2), 543-558.
Theeranut, A., Methakanjanasak, N., Lertsinudom, S., Surit, P., Panyaek, N., Leeladapattarakul, S., Nilpetch, P., Kessomboon, P., Chalermwat, C., Rintara, W., Khongtong, W., Paktipat, P., Banchonhattakit, P., Chunlertrith, D., Sharma, A., Cha'on, U., & Anutrakulchai, S. (2024). Integrated Care Model by the Village Health Volunteers to Prevent and Slow down Progression of Chronic Kidney Disease in a Rural Community, Thailand. Journal of primary care & community health, 15, 21501319241240355. https://doi.org/10.1177/21501319241240355
เอื้อมพร ลุ่มบุตร, ไพรัช พิณพาทย์, ภัสจณา ชัยสุวรรณรัตน์, จินตนา โชคชัยมาดล, จิรายุทธ จันทร์มา, สิริภา ช้างศิริกุลชัย. (2560). การพัฒนาเครือข่ายระบบบริบาลชะลอไตเสื่อมแบบไร้รอยต่อจังหวัดปทุมธานี, 4(7), 17-26.
จีรวรรณ์ ประชุมฉลาดและภาวิณี แพงสุข. (2564). ผลของการสอนอย่างมีแบบแผนต่อความรู้ ทัศนคติและพฤติกรรมการล้างไตทางช่องท้องอย่างต่อเนื่องด้วยตนเองในผู้ป่วยไตวายเรื้อรังระยะสุดท้าย. วารสารการแพทย์โรงพยาบาลอุดรธานี, 29(2), 249-259.
