การพัฒนาระบบการดูแลผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมองโดยการมีส่วนร่วมของเครือข่ายสุขภาพชุมชน โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านโคกยาว อำเภอทรายมูล จังหวัดยโสธร
คำสำคัญ:
โรคหลอดเลือดสมอง, ผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมอง, เครือข่ายสุขภาพชุมชนบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงปฏิบัติการ(Action Research) ครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อพัฒนาระบบการดูแลผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมองโดยการมีส่วนร่วมของเครือข่ายสุขภาพชุมชนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านโคกยาว อำเภอทรายมูล จังหวัดยโสธร 2) เพื่อศึกษาประสิทธิผลของระบบการดูแลผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมองโดยการมีส่วนร่วมของเครือข่ายสุขภาพชุมชนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านโคกยาว กลุ่มตัวอย่างคัดเลือกแบบเจาะจง (Purposive Sampling) คือ ผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมองในพื้นที่ จำนวน 198 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยได้แก่แบบบันทึกการสนทนากลุ่ม และแบบสัมภาษณ์ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การแจกแจงความถี่ และร้อยละ และสถิติเชิงอนุมานเปรียบเทียบความรู้และพฤติกรรมก่อนและหลังด้วยสถิติ paired t-test ที่ระดับนัยสำคัญ 0.05
ผลการศึกษาพบว่า 1) ระบบการดูแลผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยงที่พัฒนาขึ้น ประกอบด้วย 1.อบรมให้ความรู้โรคหลอดเลือดสมอง การเลือกรับประทานอาหารที่ถูกต้องและการออกกำลังกายในผู้สูงอายุ(2อ.) 2.การเยี่ยมเพื่อสร้างแรงจูงใจในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพโดยเครือข่ายสุขภาพชุมชน(Motivational Interviewing for NCDs;MI NCDs) โดยเจ้าหน้าที่และ อสม. ที่ผ่านการอบรม MI NCDs 3.การเยี่ยมให้กำลังใจโดยเครือข่ายสุขภาพชุมชน หลังจากดำเนินการวิจัยพบว่าผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมองมีความรู้และมีพฤติกรรมสุขภาพเพิ่มมากขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value <0.05)
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization (WHO). Stroke, Cerebrovascular accident. 2021.
พรรณวลัย ผดุงวณิชย์กุล. คณะแพทยศาสตร์-มหาวิทยาลัยนเรศวร [อินเตอร์เน็ต]. 2567 [สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม 2567]. เข้าถึงจาก: http://www.med.nu.ac.th/dpMed/fileKnowledge/106_2017-08-19.pdf
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดยโสธร. Health Data Center [อินเตอร์เน็ต]. 2567 [สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม 2567]. เข้าถึงจาก: https://yst.hdc.moph.go.th/hdc/main/index.php
กรมกิจการผู้สูงอายุ. สถิติผู้สูงอายุของประเทศไทย. 2562.
ชูชาติ กลิ่นสาคร, สุ่ยถิน แซ่ตัน. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันตนเองจากโรคหลอดเลือดสมองของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่สามารถควบคุมระดับความดันโลหิตได้ อำเภอด่านช้าง จังหวัดสุพรรณบุรี. วารสารสภาการสาธารณสุขชุมชน. 2563;2(2):62–77.
สมศักดิ์ เทียบเก่า. อุบัติการณ์โรคหลอดเลือดสมองประเทศไทย. 2566;39(2):39–46.
กองโรคไม่ติดต่อ. จำนวนและอัตราตายด้วย 5 โรคไม่ติดต่อ (NCD) ปี 2559 -2563. 2565.
วิชช์ เกษมทรัพย์. ไทยพร้อมหรือไม่ กับการก้าวสู่สังคมผู้สูงอายุอย่างสมบูรณ์ [อินเตอร์เน็ต]. 2564 [สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม 2567]. เข้าถึงจาก: https://op.mahidol.ac.th/ga/posttoday-22-2/
กรมกิจการผู้สูงอายุ. สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2565. กรุงเทพฯ: บริษัท อมรินทร์ คอร์เปอเรชั่นส์ จำกัด (มหาชน); 2566.
กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักงานกระทรวงสาธารณสุข. ข้อมูลประชากรกลางปี [อินเตอร์เน็ต]. 2567 [สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม 2567]. เข้าถึงจาก: https://spd.moph.go.th/mid-year-population/
สำนักบริหารการทะเบียน กรมการปกครอง. สถิติจำนวนประชากร [อินเตอร์เน็ต]. 2567 [สืบค้นเมื่อ 1 กรกฎาคม 2567]. เข้าถึงจาก: https://stat.bora.dopa.go.th/stat/statnew/statMONTH/statmonth/#/displayData
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดยโสธร. เอกสารประกอบการตรวจราชการและนิเทศงาน รอบปกติ รอบที่ 2/2565. 2565.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดยโสธร. Health Data Center [อินเตอร์เน็ต]. 2567 [สืบค้นเมื่อ 28 ตุลาคม 2567]. เข้าถึงจาก: https://yst.hdc.moph.go.th/hdc/main/index.php
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดยโสธร. เอกสารประกอบการตรวจราชการและนิเทศงาน กรณีปกติ รอบที่ 2/2564. 2564.
World Health Organization. Monitoring the Building Blocks of Health Systems: A Handbook of Indicators and Their Measurement Strategies. Geneva, Switzerland: WHO Document Production Services; 2010.
สราวุธ ไพฑูรย์พงษ์. ระบบการดูแลผู้สูงอายุ ระดับชุมชนแบบบูรณาการ. 2566.
Kemmis S, McTaggart R. The action research planner. Victoria: Deakin University Press; 1990.
ขจรพรรณ คงวิวัฒน์, วาริณี เอี่ยมสวัสดิกุล, มุกดา หนุ่ยศรี. ผลของโปรแกรมพัฒนาพฤติกรรมป้องกันโรคหลอดเลือดสมองของผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงจังหวัดกาญจนบุรี. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ. 2560;35(3):129–37.
Best JW. Research in education. 4th ed. New Jersey: Prentice Hall; 1981.
เทอดศักดิ์ เดชคง. สนทนาสร้างแรงจูงใจเพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพสำหรับผู้ป่วย NCDs. กรุงเทพฯ: บริษัท บียอนด์ พับลิสชิ่ง จำกัด; 2560.
กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. 3อ 2ส รหัสป้องกันโรค [อินเตอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ; 2563 [สืบค้นเมื่อ 18 ตุลาคม 2567]. เข้าถึงจาก: https://multimedia.anamai.moph.go.th
รมย์ธนิกา ฝ่ายหมื่นไวย์, นิภา กิมสูงเนิน, เขมศ์ณริณี รื่นฤดีภิรมณ์. รูปแบบการดูแลผู้สูงอายุ : คำตอบอยู่ที่ระบบสุขภาพชุมชน. วารสารการส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม. 2564;44(33):11–22.
ทิพยาภา ดาหาร, เจทสริยา ดาวราช. การพัฒนารูปแบบการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุโดยชุมชนมีส่วนร่วม ตำบลหนองเหล็ก อำเภอโกสุมพิสัย จังหวัดมหาสารคาม. วารสารวิชาการสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดมหาสารคาม. 2561;2(3):42–54.
ปะราลี โอภาสนันท์, วิยะดา รัตนสุวรรณ, สุนีย์ ปัญญาวงศ์. การพัฒนาระบบบริการสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุในชุมชน. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ. 2560;35(2).
สงครามชัย ลีทองดี. การจัดการระบบสุขภาพ. พิมพ์ครั้งที่ 2. ขอนแก่น: โรงพิมพ์คลังนานาวิทยา; 2558.
กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. ระบบการสร้างเสริมสุขภาพของประเทศไทย. นนทบุรี; 2566.
สุปราณี บุญมี, ชัยวุฒิ บัวเนี่ยว, สุพิตรา เศลวัตนะกุล. การพัฒนารูปแบบการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุโดยการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล บ้านโนนเปือย อำเภอสนม จังหวัดสุรินทร์. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน. 2562;5(4):38–49.
