ปัจจัยที่มีผลต่อการเสียชีวิตของผู้ป่วยวัณโรครายใหม่และกลับเป็นซ้ำ โรงพยาบาลมัญจาคีรี ปีงบประมาณ 2563-2567

บทคัดย่อ

     การวิจัยครั้งนี้ เป็นการวิจัยเชิงสำรวจโดยวิเคราะห์ เแบบ Unmatched case-control study เพื่อเปรียบเทียบ ผลการรักษาผู้ป่วยวัณโรคที่รักษาหายและเสียชีวิต เก็บข้อมูลทุติยภูมิย้อนหลังจากโปรแกรม National Tuberculosis Information Program (NTIP) ระหว่างวันที่ 1 ตุลาคม 2563 – 30 กันยายน 2567 กลุ่มตัวอย่าง จำนวน 257 ราย
     ผลการศึกษาพบว่า ผู้ป่วยวัณโรคส่วนใหญ่เป็นเพศชาย ร้อยละ 73.5 และเพศหญิง ร้อยละ 26.5 มีอายุมากกว่า 65 ปี คิดเป็นร้อยละ 45.5 ประกอบอาชีพด้านเกษตรกรรม ร้อยละ 46.3 มีค่าดัชนีมวลกายอยู่ในเกณฑ์น้ำหนักน้อย (ผอม) ร้อยละ 52.1 อยู่ในเกณฑ์ปกติปกติ ร้อยละ 355.0 กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่ เป็นผู้ป่วยรายใหม่ คิดเป็นร้อยละ 91.4 ส่วนใหญ่เป็นวัณโรคในปอด ร้อยละ 96.1 ผลการตรวจหาเชื้อHIV พบว่า ในกลุ่มผู้เสียชีวิต มีการติดเชื้อHIV ร้อยละ3.1 ไม่ติดเชื้อร้อยละ22.2 โรคร่วมที่พบในผู้ป่วยวัณโรคในกลุ่มที่เสียชีวิตมากที่สุด คือ โรคเบาหวาน ร้อยละ 7.4 และโรคไตเรื้อรัง ร้อยละ 4.3 ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเสียชีวิตของผู้ป่วยวัณโรครายใหม่และกลับเป็นซ้ำอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ ดัชนีมวลกาย (BMI) ตำแหน่งของการติดเชื้อวัณโรค การติดเชื้อ และการมีโรคไตเรื้อรังเป็นโรคร่วม ผลการวิเคราะห์ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเสียชีวิตของผู้ป่วยวัณโรครายใหม่และกลับเป็นซ้ำ เมื่อควบคุมอิทธิพลของตัวแปรอื่น พบว่า ผู้ป่วยวัณโรคที่มีค่าดัชนีมวลกาย (BMI) น้อยกว่าเกณฑ์ปกติ (ผอม) มีโอกาสเสียชีวิตมากกว่าผู้ที่มีค่าดัชนีมวลกายปกติ 0.63 เท่า (ORadj 0.63; 95% CI 0.26-1.51) ผู้ป่วยวัณโรคที่มีการติดเชื้อHIV มีโอกาสเสียชีวิตมากกว่าผู้ที่ไม่ติดHIV 2.82เท่า (ORadj 2.82; 95%CI 1.01-7.86) ผู้ป่วยวัณโรคที่มีตำแหน่งการติดเชื้อในปอด มีโอกาสเสียชีวิตมากกว่าผู้ที่มีการติดเชื้อนอกปอด 0.18 เท่า (ORadj 0.18; 95% CI 0.03-1.04) ผู้ป่วยวัณโรคที่มีโรคไตเรื้อรังร่วมด้วย มีโอกาสเสียชีวิตมากกว่าผู้ที่ไม่มีโรคไตเรื้อรังร่วมด้วย 0.24 เท่า (ORadj ; 95% CI 0.09-0.654 )