การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะซึมเศร้า อำเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย โดยใช้ ทีม 3 หมอ ตามนโยบายหมอครอบครัวและการบำบัดกลุ่มตามแนวคิดซาเทียร์
คำสำคัญ:
การดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะซึมเศร้า, การบำบัดรักษาตามแนวทางของซาร์เทียร์, นโยบายหมอครอบครัว 3 หมอบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยและพัฒนา วัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและศึกษาผลการใช้รูปแบบการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะซึมเศร้า อำเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย โดยใช้ ทีม 3 หมอ ตามนโยบายหมอครอบครัว และ การบำบัดกลุ่มตามแนวคิดซาเทียร์ กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้สูงอายุที่มีภาวะซึมเศร้า 126 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย แนวคำถามการสนทนากลุ่มในการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะซึมเศร้า โดยใช้แนวคิดซาเทียร์ร่วมกับ 3 หมอ แบบประเมินภาวะซึมเศร้า แบบประเมินการฆ่าตัวตายและแบบประเมินความพึงพอใจ วิเคราะห์โดยใช้สถิติเชิงพรรณนา และเปรียบเทียบก่อนและหลังการพัฒนารูปแบบด้วยสถิติ paired t test
ผลการศึกษา พบว่า การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะซึมเศร้า โดยใช้ทีม 3 หมอ ตามนโยบายหมอครอบครัว การบำบัดกลุ่มตามแนวคิดซาเทียร์ ประกอบด้วย 8 รูปแบบดังนี้ 1) มีการวิเคราะห์ข้อมูลสถานการณ์ให้เป็นปัจจุบันตามนโยบาย 3 หมอ 2) จัดประชุมทีมสหวิชาชีพและเครือข่ายอำเภอ 3) จัดทำแนวทาง (flow chart) ให้เป็นไปในแนวทางเดียวกัน 4) ดำเนินการสำรวจภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุในคลินิกหมอครอบครัวให้ครอบคลุม 5) จัดกิจกรรมโปรแกรมกิจกรรมกลุ่มบำบัดผู้สูงอายุที่เสี่ยงซึมเศร้าตามแนวคิดซาเทียร์ 6) ติตตามประเมินหลังการจัดกิจกรรมอย่างใกล้ชิดจริงจัง 7) ติดตามประเมินหลังการจัดกิจกรรมทั้งภาวะซึมเศร้าและแนวโน้มการฆ่าตัวตายภายหลังการบำบัด 3 เดือนทุกราย 8) สรุปผลการดำเนินงานรายงานผู้เกี่ยวข้องและคณะผู้บริหาร ผลลัพธ์การใช้รูปแบบส่งผลให้ตัวชี้วัดผลการดำเนินงานด้านการดูแลผู้สูงอายุดีขึ้น ระดับภาวะซึมเศร้าลดลง ระดับแนวโน้มการฆ่าตัวตายลดลง และความพึงพอใจเพิ่มขึ้น อย่างมีนัยสําคัญทางสถิติ p <.05 (t =-7.26, -6.68, 12.28)
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Suicide in the world. In Global Health Estimates. Geneva: World Health Organization. 2019.
กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข. รายงานประจำปีกรมสุขภาพจิต ปีงบประมาณ 2559. กรุงเทพฯ: บางกอกบล๊อก. 2559.
นิตยา จรัสแสง. ผลการบาบัดตามแนวคิดซาเทียร์ต่ออาการซึมเศร้า ความรู้สึกมีคุณค่าในตนเองและความสอดคล้องกลมกลืนในผู้ป่วยโรคซึมเศร้า. วารสารพยาบาลจิตเวชและสุขภาพจิต. 2565;36(2): 97-114.
จรรยารักษ์ มีวงษ์สม และคณะ. สถานการณ์และวิธีการฆ่าตัวตายที่สัมพันธ์กับเพศ-ช่วงอายุ-ภูมิภาคในประเทศไทย ปี พ.ศ. 2555-2559. วารสารวิชาการอาชญาวิทยาและนิติวิทยาศาสตร์. 2564;7(2): 90-107.
พึงเนตร สฤษดิ์นิรันดร์ และ นันท์นภัส โสดามรรค. การบำบัดโดยถาดทรายภายใต้แนวคิดของซาร์เทียร์ในผู้ป่วยจิตเวช.สรรพสิทธิเวชสาร. 2558;36(3): 151-159.
สุคนธ์ทิพย์ บุญยัง. ความคาดหวัดของผู้รับบริการและทีมหมอครอบครัวต่อบริการของคลินิกหมอครอบครัว จังหวัดเชียงใหม่. วารสารวิชาการสาธารณสุข 2564, 30(2) 262-273.
โรงพยาบาลศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย. กระทรวงสาธารณสุข. สรุปรายงานการเฝ้าระวังทางสุขภาพจิตในผู้สูงอายุจากฐานข้อมูล HDC. 2566.
พิศิษฐ์ ชื่นแจ้ง. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการรับรู้นโยบายคนไทยทุกครอบครัวมีหมอประจำตัวสามคนของประชาชน จังหวัดสุโขทัย. สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสุโขทัย กระทรวงสาธารณสุข. 2566.
ไพจิตร พุทธรอด และ กนกวรรณ ศิลปกรรมพิเศษ. ผลของโปรแกรมการบาบัดรายบุคคลโดยแนวคิดซาเทียร์ต่อภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุที่มีภาวะซึมเศร้า. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ. 2563;13(1): 484-492.
สมชาย ขอบใจ. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อภาวะสุขภาพจิตของผู้สูงอายุตำบลเมืองเก่า อำเภอเมือง จังหวัดสุโขทัย. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านสวน สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสุโขทัย กระทรวงสาธารณสุข. 2567.

