การพัฒนารูปแบบการป้องกันการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น โดยใช้กระบวนการมีส่วนร่วมชุมชน โรงพยาบาลกมลาไสย จังหวัดกาฬสินธุ์

บทคัดย่อ

     การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research: PAR) มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์ ปัญหา แนวทาง และ พัฒนารูปแบบการป้องกันการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น โดยใช้กระบวนการมีส่วนร่วมชุมชน โรงพยาบาลกมลาไสย จังหวัดกาฬสินธุ์ กลุ่มตัวอย่าง ในเชิงคุณภาพ กลุ่มทีมสหวิชาชีพและภาคีเครือข่ายในการป้องกันการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น จำนวน 34 คน เชิงปริมาณหญิงวัยรุ่น อายุระหว่าง 15-19 ปี ในพื้นที่ อำเภอกมลาไสย จำนวน 64 คน ดำเนินการวิจัย ระหว่างเดือน มกราคม 2567 ถึง ธันวาคม 2567 รวมระยะ 12 เดือน เครื่องมือการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป แบบประเมินความรอบรู้ทางสุขภาพ และแบบประเมินความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา และสถิติเชิงอนุมาณในการทดสอบก่อนหลังพัฒนาด้วยสถิติ pared t-test
     ผลการศึกษา พบว่า กระบวนการพัฒนารูปแบบในการป้องกันการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น ประกอบด้วย 11 กระบวนการดังนี้ 1) วางแผนการดำเนินงานร่วมกับภาคีเครือข่าย 2) แต่งตั้งคณะทำงานประกอบด้วย ครู อบต. อปท. รพ.สต. นักเรียน แกนนำชุมชน กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน โดยมีนายอำเภอเป็นประธาน 3) ชี้แจงนโยบายการดำเนินงาน 4) การให้บริการการเข้าถึงกลุ่มเป้าหมายโดยทำงานเป็นทีม 5) จัดตั้งคลินิกวัยใสในพื้นที่ 6) ดำเนินการเชิงรุกให้ความรู้ผู้ปกครองและนักเรียน 7) สร้างแกนนำจิตอาสาในแต่ละหมู่บ้าน 8) พัฒนาจิตอาสาชายรักชายในทุกตำบล 9) ดำเนินงานเชิงรุกเยี่ยมคู่สมรสรายใหม่ 10) ประชาสัมพันธ์ให้ความรู้ในทุกช่องทาง 11) ออกรณรงค์เชิงรุกตามบุญประเพณีต่างๆที่มีสุ่มเสี่ยงต่อการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น ผลลัพธ์ของการนำรูปแบบไปใช้พบว่า การตั้งครรภ์ในวัยรุ่นที่ไม่พึงประสงค์ลดลง วัยรุ่นมีความรอบรู้ทางสุขภาพในการป้องกันการตั้งครรภ์เพิ่มมากขึ้น ความพึงพอใจเพิ่มากขึ้น อย่างมีนัยยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05  (t =8.29, 10.24 ตามลำดับ)