อิทธิพลของการรับรู้ภาวะสุขภาพ การสนับสนุนทางสังคม และแหล่งทักษะภายในตนเองต่อคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ
คำสำคัญ:
การรับรู้ภาวะสุขภาพ, การสนับสนุนทางสังคม, แหล่งทักษะภายในตนเอง, คุณภาพชีวิตผู้สูงอายุบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงสำรวจแบบภาคตัดขวางโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยด้านการรับรู้ภาวะสุขภาพ การสนับสนุนทางสังคม และแหล่งทักษะภายในตนเองในการทำนายคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ โดยใช้กรอบแนวคิดที่ทบทวนวรรณกรรมและงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับปัจจัยที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ โดยปัจจัยแหล่งทักษะภายในตนเองจากแนวคิดทฤษฎีของ Michael Rosenbaum (1990) การรับรู้ภาวะสุขภาพ และการสนับสนุนทางสังคม จากแนวคิดของ Cobb, &Schaefer et al. (1976) เก็บกลุ่มตัวอย่างคือ ผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไปที่อยู่ในเขตอ.ลาดยาว จ. นครสวรรค์ จำนวน 145 ราย เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสัมภาษณ์ข้อมูลส่วนบุคคล การรับรู้ภาวะสุขภาพHealth Survey, Short-Form 36 V 2.0 ฉบับภาษาไทย แบ่งเป็น 8 มิติ โดยเลือกใช้มิติ General health perception และการสนับสนุนทางสังคม และแหล่งทักษะภายในตนเอง The Self - Control Schedule วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา และการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณ ผลการศึกษาพบว่า ปัจจัยการรับรู้ภาวะสุขภาพ การสนับสนุนทางสังคม และแหล่งทักษะภายในตนเอง มีความสัมพันธ์ทางบวกและสามารถร่วมทำนายกับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 ได้ร้อยละ 46.1 (R2=.461, F=40.273, ß= 361,p<0.01; ß=415, p<0.01ตามลำดับ) และเมื่อพิจารณาค่าสัมประสิทธิ์การถดถอยของตัวพยากรณ์ พบว่ามีเพียงปัจจัยแหล่งทักษะภายในตนเองเท่านั้น ที่ไม่สามารถพยากรณ์คุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุได้ (p-value .219) คุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ พิจารณาองค์ประกอบ 4 ด้าน คือ 1. คุณภาพชีวิตรายด้านสุขภาพกาย พบว่าผู้สูงอายุพอใจคุณภาพชีวิตโดยรวมระดับปานกลาง ค่าเฉลี่ย 23.64 คะแนน (S.D.=2.796) การรับรู้สุขภาพ พบว่าผู้สูงอายุมีระดับการรับรู้ภาวะสุขภาพทั่วไปของตนเองในระดับปานกลาง ค่าเฉลี่ย 15.96 (S.D.=3.145) ผู้สูงอายุมีระดับการสนับสนุนทางสังคมในภาพรวมทั้งชุดและรายแต่ละด้านมีระดับปานกลาง และ ค่าเฉลี่ย 85.89 (S.D.=10.918)
เอกสารอ้างอิง
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2556). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2556. กรุงเทพฯ: สำนักนายกรัฐมนตรี. Retrieved June 3, 2014, from http://www.nesdb.go.th/.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครสวรรค์. (2558). รายงานข้อมูลประชากรและสถานการณ์ด้านสุขภาพจังหวัดนครสวรรค์ ปี 2558. นครสวรรค์: กลุ่มงานข้อมูลสารสนเทศเพื่อการบริหาร.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2556). สรุปสถานการณ์สังคมไทย. กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร. Retrieved June 4, 2014, from http://popcensus.nso. go.th/file/popcensus-10-01-56-T.pdf.
วราภรณ์ ภูมิสวัสดิ์ และคณะ. (2551). การดูแลผู้สูงอายุระยะยาว. เอกสารประกอบการบรรยาย. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
Rosenbaum, M. (1990). Learned ressourcefulness: On coping skills, self-control, and adaptive behavior. New York: Spinger.
Huang, C.Y., Perng, S.J., Chen, H. F., & Lai, C. Y. (2008). The Impact of Learned Resourcefulness on Quality of life Patients: A Cross -Section Correlational Study. The Journal of Nursing Research, 16(4), 264-274.
Shu, S.C., Chang, P. J., & Rong, J. R. (2008). Effects of Learned Resourcefulness on Depression and Quality of Life among solitary Elderly Residents of Communities. The Journal of Health Science, 10(2), 88-98.
นงลัษณ์ วิรัชชัย. (2555). วิธีการที่ถูกต้องและทันสมัยในการกำหนดขนาดตัวอย่าง. เอกสารประกอบการบรรยายในโครงการ Research Zone. จัดโดยศูนย์การเรียนรู้ทางการวิจัย สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ (วช.). วันที่ 26 มกราคม 2555 เวลา 9.00-12.00น. Retrieved November 1, 2015, from http://lllskill.com/web/files/GPower.pdf, 1-20.
Cobb, Schafer. et al. (1976). The health related function of social support. Journal of Behavioral Medicine. 4: 381- 405.
Rosenbaum, M. (1990). Learned ressourcefulness: On coping skills, self-control, and adaptive behavior. New York: Spinger.
ชุติเดช เจียนดอน. (2554). คุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในชนบท อำเภอวังน้ำเขียว จังหวัดนครราชสีมา. วารสารสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล, 41 (3): 229-239.
ทัศนีย์ เกริกกุลธร. (2536). การศึกษาการสนับสนุนทางสังคมและการปรับตัวของผู้สูงอายุในเขตเทศบาลเมืองสระบุรี. วิทยานิพนธ์ปริญญาวิทยาศาตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยมหิดล.
Huang, C.Y. et al. (2010). Learned Resourcefulness, Quality of life, and Depressive Symptoms for Patients With Breast Cancer. Oncology Nursing Forum, 37(4), E280-E287.
สุวัฒน์ มหัตนิรันดร์กุล, ปริทรรศ ศิลปะกิจ และวนิดา พุ่มไพศาลชัย. (2540). แบบสัมภาษณ์เครื่องชี้วัดคุณภาพชีวิตฉบับภาษาไทยชุดย่อ (WHOQOL_BREF_THAI ). กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข. Retrieved January 20, 2015, from http://www.dmh.go.th/test/whoqol/download/ view.asp?id=17.
Hongthong, D. et al. (2015). Factors Influencing the Quality of life Among Thai Older People in a Rural Area of Thailand. Iran Journal Publice Health, 44(4), 479-485.
อารดา ธีรเกียรติกำจร. (2554). คุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในเขตเทศบาลตำบลสุเทพ อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่. Veridian E-Journal Silpakorn University, 4: 1-19.
Imanishi, M., Tomahisa, H., & Higaki, K. (2015). Quality of life in elderly people at the start of using in -home care. Springer Plus Journal, 381(4), 1-7.
Aodeng, S. et al. (2015). Quality of life of the community-dwelling elderly and associated factors: A population-based study in urban areas of China. Archives of Gerontology and Geriatrics, 60(2), 311-316.
Dong, X.I., Chen, R., Simon, & M.A. (2014). Anxiety Among Community-Dwelling U.S. Chinese Older Adults. Journal Gerontol A Biol Sciences: Medical Sciences, 69(2), 61-67.
สมพร โพธินาม และคณะ. (2552). การศึกษาผู้สูงอายุไทย บริบทของจังหวัดมหาสราคาม. วารสารศรีนครินทร์เวชสาร. 24(3): 197-205.
ทวีชัย เชสูงเนิน และปิยธิดา คูหิรัญญรัตน์. (2554). ความอยู่ดีมีสุขและปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับผู้สูงอายุที่เป็นสมาชิกมสมาคมข้าราขชการบำเหน็จบำนาญและผู้สูงอายุ จังหวัดขอนแก่น. วารสารศรีนคริทร์. 26(Suppl): 190-194.
วารี กังใจ. (2541). ความรู้สึกมีคุณค่าในตนเอง ความสามารถในการดูแลตนเอง และคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ. วารสารคณะพยาบาลศาตสร์ มหาวิทยาลับบูรพา 2541: 13-20.
ชุติไกร ตันติชัยวนิช. (2551). ความสุขในชีวิตของผู้สูงอายุในจังหวัดระนอง.ปริญญาวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (สาขาสาธารณสุขศาสตร์). มหาวิทยาลัยมหิดล.
ภูริชญา เทพศิริ. (2555). คุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในตำบลทองหลาง อำเภอบ้านนา จังหวัดนครนายก.วิทยานิพนธ์รัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยบูรพา: 124-132.
Cao, M.J, Guo, X.L., Yu, H., Chen, L.Y., & McDonald, T.A. (2014). Chineses community-dwelling elder' s need: promotion ageing in place. International Nursing Review, 61(3), 327-335.
Zauszniewski, J.A. (1997). Teaching Resourcefulness Skills to Older Adults. Journal Gerontological Nursing, 23(2), 14-20.
