ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความร่วมมือในการรับประทานยาของผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรังที่ใช้ยาหลายขนานที่เข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลสงขลา
คำสำคัญ:
ปัจจัย, พฤติกรรมความร่วมมือในการรับประทานยา, ผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง, การใช้ยาหลายขนานบทคัดย่อ
การวิจัยนี้เป็นวิจัยเชิงสำรวจแบบภาคตัดขวาง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความร่วมมือในการรับประทานยาของผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรังที่ใช้ยาหลายขนานที่เข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลสงขลา กลุ่มตัวอย่างคือ ผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรังที่เข้ารับการรักษาในแผนกผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลสงขลา เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วยแบบสอบถามข้อมูลปัจจัยส่วนบุคคลรวมถึงปัจจัยด้านนสุขภาพและการใช้ยา และแบบสอบถามความร่วมมือในการรับประทานยา วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ จำนวน ร้อยละ และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และวิเคราะห์ความสัมพันธ์ด้วยสถิติสหสัมพันธ์แบบเพียร์สันและสเปียร์แมน
ผลการวิจัย พบว่าผู้ป่วยส่วนใหญ่ร้อยละ 76.30 มีระดับความร่วมมือในการรับประทานยาในระดับสูง ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ทางบวกกับความร่วมมือในการรับประทานยาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r= .310, p < .001) คือ ปัจจัยด้านผู้ดูแลหลัก ส่วนปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ทางลบกับความร่วมมือในการรับประทานยาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ คือ ระดับการศึกษา (r= -.238, p =.003) รายได้ (r= -.162, p=.043) ความถี่ในการใช้ยา (r= -.405, p< .001) การมาตรวจตามนัด (r= -.301, p< .001) และการใช้สมุนไพรและอาหารเสริมร่วม (r= -.219, p<.05)
เอกสารอ้างอิง
Al-Hadlaq SM, Balto HA, Hassan WM, Marraiki NA, El-Ansary AK. Biomarkers of non-communicable chronic disease: an update on contemporary methods. PeerJ. 2022;10:e12977. https://doi.org/10.7717/peerj.12977 PMID: 35233297
World Health Organization. Noncommunicable diseases: progress monitor 2022. World Health Organization; 2022. Available from: https://iris.who.int/handle/10665/353048.
กรมควบคุมโรค กองโรคไม่ติดต่อ. รายงานสถานการณ์โรค NCDs เบาหวาน ความดันโลหิตสูง และปัจจัยเสี่ยงที่เกี่ยวข้องปี 2562 [อินเทอร์เน็ต]. 2562 [เข้าถึงเมื่อวันที่ 20 พฤษภาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://ddc.moph.go.th/uploads/publish/1035820201005073556.pdf
Budreviciute A, Damiati S, Sabir DK, Onder K, Schuller-Goetzburg P, Plakys G, et al. Management and prevention strategies for non-communicable diseases (NCDs) and their risk factors. Front Public Health. 2020;8:574111. https://doi.org/10.3389/fpubh.2020.574111 PMID: 33324597
Figueiredo AEB, Ceccon RF, Figueiredo JHC. Chronic non-communicable diseases and their implications in the life of dependente eldery people. Cien Saude Colet. 2021;26(1):77-88. https://doi.org/10.1590/1413-81232020261.33882020 PMID: 33533865.
Matthias AT, Fernando GVMC, Somathilake BGGK, Prathapan S. Predictors and patterns of polypharmacy in chronic diseases in a middle-income country. Int J Physiol Pathophysiol Pharmacol. 2021;13(6):158-65. PMID: 35103098
Vatcharavongvan P, Puttawanchai V. Medication management at home in older patients with polypharmacy: In-depth interviews with home visits. Pharm Pract (Granada). 2022;20(1):2600. https://doi.org/10.18549/PharmPract.2022.1.2600 PMID: 35497903
Al-Dahshan A, Al-Kubiasi N, Al-Zaidan M, Saeed W, Kehyayan V, Bougmiza I. Prevalence of polypharmacy and the association with non-communicable diseases in Qatari elderly patients attending primary healthcare centers: A cross-sectional study. PLoS One. 2020;15(6):e0234386. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0234386 PMID: 32525902
Kim HJ, Yoon SJ, Oh IH, Lim JH, Kim YA. Medication adherence and the occurrence of complications in patients with newly diagnosed hypertension. Korean Circ J. 2016;46(3):384-93. https://doi.org/10.4070/kcj.2016.46.3.384 PMID: 27275175
Kvarnström K, Westerholm A, Airaksinen M, Liira H. Factors contributing to medication adherence in patients with a chronic condition: A scoping review of qualitative research. Pharmaceutics. 2021;13(7):1100. https://doi.org/10.3390/pharmaceutics13071100 PMID: 34371791
ลักษิกา เมธาคุปต์, รุ่งฤดี แสงคํา, ชญาณี สุขสมบัติเจริญ. การศึกษาความชุกของการได้รับยาไม่เหมาะสมและการใช้ยาร่วมกันหลายขนานของผู้ป่วยที่เข้ารับการคัดกรองผู้สูงอายุ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลชำผักแพว อำเภอแก่งคอย จังหวัดสระบุรี ตั้งแต่วันที่ 1 กันยายน พ.ศ. 2565–31 สิงหาคม พ.ศ. 2566. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9. 2567;18(3):785-800.
วิลาสินี ธนากรจักร. ปัจจัยที่มีผลต่อความร่วมมือในการใช้ยาของผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลท่าแร่ สกลนคร. วารสาร โรงพยาบาลสกลนคร. 2566;26(3):1-13.
กมลรัตน์ บัญญัตินพรัตน์, ปณิตา ลิมปะวัฒนะ. ปัจจัยที่มีผลต่อความร่วมมือในการใช้ยาของผู้สูงอายุที่มีโรคเรื้อรังของโรงพยาบาลดงหลวง. วารสารอายุรศาสตร์มหาวิทยาลัยขอนแก่น. 2562;5(2),40–9.
ศูนย์ข้อมูลสถิติ โรงพยาบาลสงขลา. รายงานการตรวจราชการกระทรวงสาธารณสุข กรณีปกติรอบที่ 1 ประจำปีงบประมาณ 2567 [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 15 กันยายน 2567]. เข้าถึงได้จาก https://km.skhospital.go.th/wp-content/uploads/2024/05.
พุทธชาติ ฉันทภัทรางกูร. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความร่วมมือในการใช้ยาของผู้ป่วยนอกโรคเบาหวานชนิดที่ 2 และความดันโลหิตสูง โรงพยาบาลบางสะพาน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์. วารสารเภสัชกรรมคลินิก. 2566;29(1):13-24.
Lwanga SK, Lemeshow S. Sample size determination in health studies: a practical manual. Geneva: World Health Organization; 1991.
วิภาภรณ์ วังวรตระกูล, นันทวัน สุวรรณรูป, กนกพร หมู่พยัคฆ์. ปัจจัยทำนายการรับประทานยาอย่างสม่ำเสมอต่อเนื่องในผู้ป่วยความดันโลหิตสูงชนิดไม่ทราบสาเหตุ. วารสารพยาบาลทหารบก. 2560;18(1):131-39.
Grove S, Gray J. Understanding nursing research. 7th ed. London: Elsevier; 2019.
ณัฐชนก กอบหิรัญกุล, จารุมณฑ์ ชิโณรโส, ชื่นฤทัย ยี่เขียน. การเปรียบเทียบความร่วมมือในการรับประทานยาของวิธีการจัดยาของญาติผู้ดูแล และปัจจัยที่มีผลต่อความร่วมมือในการรับประทานยาของผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง ที่ใช้ยาหลายขนาน. วารสารคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา. 2564;29(1):93-104.
กิตติมา แตงสาขา, วันทนา มณีศรีวงศ์กูล, พรรณวดี พุธวัฒนะ. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความร่วมมือในการรักษาของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่มีภาวะแทรกซ้อนทางไต. วารสารวิจัยและนวัตกรรมทางการพยาบาล. 2562;25(1):87-101.
Alsolami F, Correa-Velez I, Hou XY. Factors affecting antihypertensive medications adherence among hypertensive patients in Saudi Arabia. Am J Med Sci. 2015;5(4):181-9.
Amininasab SS, Lolaty HA, Moosazadeh M, Shafipour V. Medication adherence and its predictors among patients with heart failure. Nursing and Midwifery Studies. 2018;7(2):81-6.
Heizomi H, Iraji Z, Vaezi R, Bhalla D, Morisky DE, Nadrian H. Gender differences in the associations between health literacy and medication adherence in hypertension: A population-based survey in heris county, Iran. Vasc Health Risk Manag. 2020;16:157-66. https://doi.org/10.2147/VHRM.S245052 PMID: 32368074
ประกาศิต ภักดี. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความร่วมมือในการใช้ยาของผู้ป่วยนอกโรคความดันโลหิตสูงโรงพยาบาลนาคู จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อม และสุขภาพชุมชน. 2566;8(3):928-35.
พรทิพย์ ลาภพล. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความร่วมมือในการรับประทานยาของผู้ป่วยสูงอายุโรคความดันโลหิตสูง เขตอำเภอสามร้อยยอด จังหวัดประจวบคีรีขันธ์. วารสารวิจัยเพื่อการส่งเสริมสุขภาพและคุณภาพชีวิต. 2567;4(1):59-70.
