ประสิทธิผลของโปรแกรมทันตสุขศึกษาต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคฟันผุ ของผู้ต้องขังเรือนจำจังหวัดสุโขทัย
คำสำคัญ:
โรคฟันผุ, ทันตสุขศึกษา, การรับรู้ความสามารถตนเองบทคัดย่อ
การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบกึ่งทดลอง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมทันตสุขศึกษาต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคฟันผุของผู้ต้องขังในเรือนจำจังหวัดสุโขทัย กลุ่มตัวอย่างจำนวนทั้งสิ้น 60 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 30 คน และกลุ่มควบคุม 30 คน เครื่องมือที่ใช้ คือ โปรแกรมทันตสุขศึกษาประยุกต์ใช้ทฤษฎีการรับรู้ความสามารถตนเองของแบนดูรา ระยะเวลาการทดลอง 6 เดือน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บข้อมูล คือ แบบสอบถาม 6 ส่วน ได้แก่ ข้อมูลทั่วไป ความรู้เกี่ยวกับการป้องกันโรคฟันผุ การรับรู้ความสามารถตนเองในการป้องกันโรคฟันผุ ความคาดหวังในผลดีของการป้องกันโรคฟันผุ การปฏิบัติตนในการป้องกันโรคฟันผุ และปริมาณแผ่นคราบจุลินทรีย์ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยด้วยสถิติ Paired t-test และ Independent t-test
ผลการวิจัยพบว่า หลังใช้โปรแกรมฯ กลุ่มทดลองมีค่าเฉลี่ยความรู้เกี่ยวกับการป้องกันโรคฟันผุ การรับรู้ความสามารถตนเองในการป้องกันโรคฟันผุ ความคาดหวังในผลดีของการป้องกันโรคฟันผุ และการปฏิบัติตนในการป้องกันโรคฟันผุสูงกว่าก่อนใช้โปรแกรมฯ และสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) รวมถึงค่าเฉลี่ยปริมาณแผ่นคราบจุลินทรีย์ในกลุ่มทดลองดีกว่าก่อนใช้โปรแกรมฯ และสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05)
เอกสารอ้างอิง
สำนักทันตสาธารณสุข. รายงานผลการสำรวจสภาวะสุขภาพช่องปากแห่งชาติ ครั้งที่ 9 ประเทศไทย พ.ศ. 2566. นนทบุรี: สำนักพิมพ์อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์; 2566.
วุฒิชัย ยานันท์. การเข้าถึงบริการทันตกรรมของผู้ต้องขังเรือนจำแห่งหนึ่ง. กรุงเทพฯ: คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์; 2565.
กฤตยา อาชวนิจกุล และกุลภา วจนสาระ. ผู้ต้องขังหญิง : สถานการณ์และข้อเสนอเชิงนโยบาย. นครปฐม: สมาคมนักวิจัยประชากรและสังคม สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล; 2558.
สุพัตรา วัฒนเสน, อัยลดา จันทะพา, กนิษฐา ตานิโก, ศิริวิมล ปัญญาผล, พัชรา อินขะ. (2560). ความสัมพันธ์ระหว่างพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปากและคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปากของผู้ต้องขังในเรือนจํากลาง จังหวัดขอนแก่น. วารสารทันตาภิบาล. 2560;28(1):101-113.
Bandura, Albert. Social foundations of thought and action: A social cognitive theory. Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice-Hall;1986.
จิรารัตน์ เอมแย้ม และ วุฒิชัย จริยา. ผลของโปรแกรมทันตสุขศึกษาต่อพฤติกรรมการป้องกัน โรคฟันผุและโรคเหงือกอักเสบของนักเรียนชั้น ประถมศึกษาปีที่ 4-6 อำเภอเก้าเลี้ยว จังหวัดนครสวรรค์. วารสารวิชาการสาธารณสุข. 2023; 32(1):96–108.
Bandura, Albert. Self-efficacy: The exercise of control. New York: W.H. Freeman and Company;1997.
วัฒนา ชยธวัช. ขนาดอิทธิพลและอำนาจทดสอบในการกำหนดขนาดตัวอย่างสำหรับการวิจัยทางคลินิก. วารสารหมอยาไทยวิจัย. 2564;4(1):67-76.
อรกัญญา บัวพัฒน์. (2551). ผลการใช้้โปรแกรมสุุขภาพในโรงเรียนที่มีต่่อการป้องกันการเป็นเหา การรักษาความสะอาดของฟันและมือของนักเรียนชาวเขาประถมศึกษาตอนปลาย. วารสารครุศาสตร์. 2551; 49(1):1-14.
เพิ่มรัตนะ สรีระเทวิน, จันทร์เพ็ญ ศรีทัศน์, ประทีป กาลเขว้า. พฤติกรรมสุขภาพช่องปากและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปากของผู้ต้องขังในเรือนจำ จังหวัดนนทบุรี. วารสารทันตาภิบาล. 2564; 32(2):54-69.
กิตติยา ศรีมาฤทธิ์, อลิษา มูลวงค์, ธิดานันท์ ดาลาด, เพ็ญศิริ นาโสก, แก้วใจ มาลีลัย, ภคิน ไชยช่วย, พรพรรธน์ มันตะสูตร.ประสิทธิผลของโปรแกรมทันตสุขศึกษาต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคฟันผุของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ตำบลเมืองศรีไค อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารสาธารณสุขและสุขภาพศึกษา. 2564;1(1):1-16.
พนิดา ชุมจันทร์. การประเมินโครงการบริการสุขภาพช่องปาก ผู้ต้องขังเรือนจำกลางชลบุรี. วารสารวิชาการกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. 2566;19(1):5-18.
ยุภารัตน์ ทุมแก้ว และรุจิรา ดวงสงค์. ผลของโปรแกรมทันตสุขศึกษาเพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในการป้องกันโรคเหงือกอักเสบ ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนประถมศึกษาอำเภอเวียงเก่า จังหวัดขอนแก่น. วารสารทันตาภิบาล. 2561; 29(1):36-48.
วิทยา พลาอาด. ผลของการให้ทันตสุขศึกษาในผู้ปกครองต่อปริมาณคราบจุลินทรีย์ของเด็กก่อนวัยเรียน ในศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านคลองบัน ตำบลสาคร อำเภอท่าแพ จังหวัดสตูล. วารสารสภาการสาธารณสุขชุมชน. 2562;1(2):1-7.
