การพัฒนาโปรแกรมส่งเสริมการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก โดยการตรวจค้นหาไวรัส HPV ด้วยตนเองของสตรีกลุ่มเสี่ยง จังหวัดสมุทรสงคราม

บทคัดย่อ

     การวิจัยเชิงปฏิบัติการนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและศึกษาประสิทธิผลโปรแกรมส่งเสริมการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกโดยการตรวจค้นหาไวรัส HPV ด้วยตนเองของสตรีกลุ่มเสี่ยง ผลการตรวจคัดกรอง และเปรียบเทียบความพึงพอใจต่อโปรแกรมระหว่างโปรแกรมที่พัฒนา กับการตรวจคัดกรองแบบเดิม กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วย 1) แพทย์ จำนวน 3 คน พยาบาลวิชาชีพ จำนวน 6 คน และเจ้าหน้าที่ผู้เกี่ยวข้อง 5 คน ที่พัฒนาโปรแกรม 2) สตรีกลุ่มเสี่ยงต่อมะเร็งปากมดลูก จำนวน 120 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง (กลุ่มที่ใช้โปรแกรมที่พัฒนา) และกลุ่มเปรียบเทียบ (กลุ่มที่ใช้การตรวจคัดกรองแบบปกติ) กลุ่มละ 60 คน เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถาม และแบบบันทึกผลการตรวจคัดกรอง วิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนา Chi-square test / Fisher’s exact test, Independent t-test และ Paired t-test

     ผลการศึกษาพบว่า โปรแกรมที่พัฒนาขึ้น ประกอบด้วย 1) การประชาสัมพันธ์และนัดหมายมาตรวจค้นหาไวรัส HPV ด้วยตนเอง 2) อบรม อสม. และผู้นำชุมชนในพื้นที่เป้าหมาย 3) ชักชวนสตรีกลุ่มเป้าหมายให้มาเข้าสู่ขบวนการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกด้วยตนเอง 4) ให้ความรู้เกี่ยวกับมะเร็งปากมดลูก และสาธิตการตรวจหามะเร็งปากมดลูกด้วยตนเอง 5) เก็บและนำส่งสิ่งส่งตรวจ 6) แจ้งผลการตรวจ ประสิทธิผลโปรแกรมที่พัฒนา พบว่า สตรีกลุ่มเสี่ยงมะเร็งปากมดลูกมีการรับรู้ภาวะเสี่ยงการเกิดโรคมะเร็งปากมดลูก การรับรู้ความรุนแรงของโรคมะเร็งปากมดลูก การรับรู้ประโยชน์ของการป้องกันและรักษาโรคมะเร็งปากมดลูก และทัศนคติต่อการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกเพิ่มมากขึ้น และมากกว่าการตรวจคัดกรองแบบเดิม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < 0.001) ผลการตรวจคัดกรอง พบว่า กลุ่มที่ใช้โปรแกรมที่พัฒนา พบผลบวก ร้อยละ 6.7 กลุ่มที่ใช้การตรวจคัดกรองแบบเดิม พบผลบวก ร้อยละ 1.7 ทั้งนี้ สตรีกลุ่มตัวอย่างมีความพึงพอใจต่อโปรแกรมที่พัฒนา มากกว่าการตรวจคัดกรองแบบเดิม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < 0.001)