ผลของการพัฒนาเครือข่ายในการส่งเสริมการมีส่วนร่วมแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น จังหวัดปราจีนบุรี
คำสำคัญ:
การพัฒนาเครือข่าย, การส่งเสริมการมีส่วนร่วม, ปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่นบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงปฏิบัติการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของการพัฒนาเครือข่ายในการส่งเสริมการมีส่วนร่วมแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น จังหวัดปราจีนบุรี กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ กลุ่มเครือข่าย จำนวน 273 คน และกลุ่มวัยรุ่นอายุ 15-19 ปี จำนวน 233 คน ระหว่างเดือนมกราคม-พฤษภาคม 2568 เครื่องมือการวิจัยเป็นแบบสอบถาม ได้แก่ ความรู้เกี่ยวกับการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น การมีส่วนร่วมของเครือข่าย ความรอบรู้ด้านสุขภาพ การเข้าถึงข้อมูลและบริการสุขภาพ และพฤติกรรมการป้องกันการตั้งครรภ์ การวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนาและสถิติเชิงอนุมาน ได้แก่ Wilcoxon signed ranks test และ paired t-test
ผลการศึกษา การพัฒนาเครือข่ายในการส่งเสริมการมีส่วนร่วมแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น โดยใช้วงจร PDCA คือ วางแผน (Plan) การปฏิบัติการ (Do) สังเกตผลการปฏิบัติ (Check) และการประเมินผล (action) พบสภาพปัญหาการดำเนินงาน ได้แก่ ขาดการมีส่วนร่วมของระบบเครือข่าย ระบบบริการไม่ได้ตามมาตรฐานบริการสุขภาพที่เป็นมิตรสำหรับวัยรุ่น ขาดการส่งเสริมอนามัยเจริญพันธุ์แบบเชิงรุกและขาดระบบการประเมินผล ระบบบริการสุขภาพในการป้องกันแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น มี 5 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) นโยบายและการบริหารจัดการ 2) พัฒนาระบบการจัดบริการ 3) การบริการเชิงรุก 4) พัฒนาระบบข้อมูลสารสนเทศ และ 5) การประเมินผล หลังพัฒนาเครือข่ายมีความรู้เกี่ยวกับการตั้งครรภ์ในวัยรุ่นโดยรวมเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001) และมีส่วนร่วมดำเนินงานโดยรวมเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001) กลุ่มวัยรุ่นมีความรอบรู้ด้านสุขภาพเกี่ยวกับการตั้งครรภ์โดยรวมอยู่ในระดับสูงเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001)
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Adolescent birth rate (women aged 15-19 years). World Health Statistics [internet]. 2023. [Cited 2024, November 19]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/adolescent-pregnancy
แก้วตะวัน ศิริลักขณานันท์, สายสมร เฉลยกิตติ, ชัชวาล วงค์สารี. บทบาทพยาบาลกับการดูแลแบบองค์รวมในหญิงหลังคลอดที่มีภาวะซึมเศร้า. วารสารพยาบาลทหารบก 2561; 19: 25-32.
สำเริง ดัดตนรัมย์, จารุวรรณ ไตรทิพย์ สมบัติ. การพัฒนาการมีส่วนร่วมของชุมชน ในการป้องกัน การตั้งครรภ์ไม่พร้อมในวัยรุ่น. วารสารวิชาการ สคร.9, 2562; 25:78 – 87.
พันธุ์ทิพย์ บุญเกื้อ. การศึกษาการตั้งครรภ์ไม่พึงประสงค์ของวัยรุ่นใน อำเภอปะทิว จังหวัดชุมพร. วารสารการพัฒนาสุขภาพชุมชน มหาวิทยาลัยขอนแก่น 2560; 5(2): 195-216.
Colpin H, Munter AD, Nys K, Vandemeulebroecke L. Pre-and postnatal determinants of parenting stress in mothers of one-year-old twins.Marriage & Family Review [internet]. 2017. [Cited 2022 Jan 12]. Available from: http://www.tandfonline.com
สำนักอนามัยการเจริญพันธุ์ กรมอนามัย. รายงานเฝ้าระวังการตั้งครรภ์แม่วัยรุ่น พ.ศ. 2567 Teenage pregnancy surveillance, Thailand 2024 กระทรวงสาธารณสุข [อินเตอร์เน็ต]. 2567. [เข้าถึงเมื่อ 19 พฤศจิกายน 2567]. เข้าถึงได้จาก https://rh.anamai.moph.go.th/web
กองยุทธศาสตร์และแผนงาน. แนวทางการปฏิบัติงานด้านสาธารณสุขในระดับพื้นที่ ระหว่าง องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อบต. เทศบาล) และกระทรวงสาธารณสุข (รพ.สต.). นนทบุรี: สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข กระทรวงสาธารณสุข, 2562.
มลิวัลย์ ศรีม่วง. รายงานวิจัยเรื่อง การจัดการปัญหาการตั้งครรภ์ซ้ำในวัยรุ่น อำเภอตาลสุม จังหวัดอุบลราชธานี. นนทบุรี: สำนักส่งเสริมสุขภาพ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข; 2562.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดปราจีนบุรี. ฐานข้อมูล HDC สุขภาพทั่วไปของประชาชน [อินเตอร์เน็ต]. 2567. [เข้าถึงเมื่อ 20 พฤศจิกายน 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://pri.moph.go.th/contact
Kemmis S, & McTaggart R. The Action Research Planner (3rd ed.). Geelong, Australia: Deakin University Press; 1988.
อรุณ จิรวัฒน์กุล. สถิติในงานวิจัย เลือกใช้อย่างไรให้เหมาะสม. กรุงเทพฯ: วิทยพัฒน์; 2557.
วรรณี สินปักษา, สุวรัฐ แลสันกลาง. การนำนโยบายการป้องกันและแก้ไขการตั้งครรภ์ในวัยรุ่นสู่การปฏิบัติในพื้นที่อำเภอเกาะคา จังหวัดลำปาง. วารสาร มจร. มนุษยศาสตร์ปริทรรศน์ 2563; 6(1):35-48.
Bloom BS. Hand Book on formative and summative evaluation of student learning. New York: McGraw Hill; 1997.
Likert R. "The Method of Constructing an Attitude Scale," Reading in Attitude Theory and Measurement. edited by Martin Fishbein. New York: John Wiley & Son; 1974.
Best JW. Research in Education. Englewood Cliffs. New Jersey: Prentice Hall Inc.; 1977.
วฤษสพร ณัฐรุจิโรจน์. การขับเคลื่อนเพื่อการป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ไม่พร้อมในวัยรุ่น. วารสารสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ 2560; 20: 216-29.
ศิริรัตน์ อินทรเกษม, พยอม สินธุศิริ, ดารุนนีย์ สวัสดิโชตติ์, ดัชนี สุวรรณคม, จรินทร โคตรพรม, วรนุช ไชยวาน. แนวทางในการส่งเสริมความสำเร็จในการดำรงบทบาทการเป็นมารดาวัยรุ่น: กรณีศึกษาจังหวัดนครพนม. วารสารพยาบาลทหารบก 2562; 20(1): 128-37.
พรรษมน สุริยสาร. การพัฒนาแนวทางการป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ก่อนวัยอันควรด้วยการมีส่วนร่วมของชุมชนตำบลงิ้วราย. วารสารวิจัยและพัฒนาด้านสุขภาพ 2562; 5(2): 132-45.
ณิชามัญช์ เอี่ยมแสงจันทร์. รายงานการวิจัยการมีส่วนร่วมขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการดำเนินงานป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น. สำนักอนามัยการเจริญพันธุ์ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข; 2564.
เรือนแก้ว โยรภัตร, วราภรณ์ บุญเชียง, กรรณิการ์ อินต๊ะวงศ์. การเปรียบเทียบความรอบรู้ด้านสุขภาพเพื่อป้องกันการตั้งครรภ์ก่อนวัยอันควรของนักเรียนมัธยมปลายระหว่างนักเรียนชนเผ่าและนักเรียนพื้นราบ. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข 2564; 31(3): 42-57.
ประจักษ์ จันทะราช, ธนวรรษน์ สำกำปัง, ฐิติมา ชายพระอินทร์, อานนทพร มุกดาม่วง. การพัฒนาแนวทางการป้องกันการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น โดยการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายสุขภาพ อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพและการสาธารณสุขชุมชน 2565; 5(5): 120-37.
เสาวลักษณ์ เสียงนัน. ผลของโปรแกรมการส่งเสริมความมีคุณค่าในตนเองในการปฏิบัติบทบาทการเป็นมารดาต่อภาวะซึมเศร้าหลังคลอดในมารดาวัยรุ่น. [วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต] สาขาวิชาการพยาบาลเวชปฏิบัติชุมชน คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์; 2561.
สุภาพันธ์ จันทร์ศิริ, เจริญชัย วงศ์วัฒน์กิจ. การรับรู้และการป้องกันการตั้งครรภ์ไม่พร้อมในวัยรุ่นกลุ่มชาติพันธุ์อาข่า. NURS SCI J THAIL 2022; 40(2): 17-33.
