การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในพื้นที่อำเภอเขาพนม จังหวัดกระบี่

บทคัดย่อ

     การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนารูปแบบการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในพื้นที่อำเภอเขาพนม จังหวัดกระบี่ที่เหมาะสมกับบริบทของชุมชน 2) ศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อการพัฒนารูปแบบการดูแล และ 3) ประเมินประสิทธิผลของรูปแบบการดูแลที่พัฒนาขึ้น เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research) ประกอบด้วย 4 ขั้นตอน คือ การวางแผน การปฏิบัติ การสังเกต และการสะท้อนผล  กลุ่มตัวอย่าง 136 คน แบ่งเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ บุคลากรสาธารณสุข 2 คน คณะอนุกรรมการสนับสนุนการดูแลระยะยาว 9 คน และภาคประชาชน 125 คน เครื่องมือที่ใช้ประกอบด้วยแบบสอบถาม การสัมภาษณ์เชิงลึก และการสนทนากลุ่ม การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนาสำหรับข้อมูลเชิงปริมาณ และการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) สำหรับข้อมูลเชิงคุณภาพ

     ผลการวิจัยพบว่า การพัฒนาระบบส่งผลให้อัตราส่วนผู้จัดการดูแลผู้สูงอายุ (CM) เปลี่ยนแปลงจาก 1:59 คน เป็น 1:35-40 คน และผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง (CG) จาก 1:30 คน เป็น 1:10 คน ตามมาตรฐานกระทรวง ความพร้อมต่อการพัฒนาระบบโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง (=2.29, S.D.=0.56) การดูแลผู้สูงอายุโดยผู้ดูแลและอาสาสมัครสาธารณสุขอยู่ในระดับสูง (=2.35, S.D.=0.49) ความพึงพอใจของผู้ดูแลและผู้สูงอายุต่อระบบที่พัฒนาขึ้นอยู่ในระดับสูง (=2.61 และ =2.73 ตามลำดับ) ปัจจัยแห่งความสำเร็จประกอบด้วย 3 องค์ประกอบหลัก คือ การส่งเสริมศักยภาพบุคลากร การสนับสนุนจากองค์การบริหารส่วนท้องถิ่น และการมีส่วนร่วมของชุมชน รูปแบบการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงที่พัฒนาขึ้นมีลักษณะเป็นการดูแลแบบบูรณาการระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาชน สามารถผ่านเกณฑ์การรับรองตำบลดูแลผู้สูงอายุระยะยาว (LTC) จากศูนย์อนามัยที่ 11 นครศรีธรรมราช และสามารถนำไปเป็นแนวทางสำหรับการพัฒนาระบบ LTC ในพื้นที่อื่นที่มีบริบทคล้ายคลึงกัน