การประยุกต์ใช้โปรแกรมการเสริมสร้างพลังอำนาจต่อการรับรู้พลังอำนาจและพฤติกรรมการดูแลผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยงโรคความดันโลหิตสูง
คำสำคัญ:
การเสริมสร้างพลังอำนาจ, ผู้สูงอายุ, ความดันโลหิตสูง, พฤติกรรมการดูแล, ผู้ดูแลบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลองแบบกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการเสริมสร้างพลังอำนาจต่อการรับรู้พลังอำนาจและพฤติกรรมการดูแลผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยงโรคความดันโลหิตสูง กลุ่มตัวอย่างได้แก่ ผู้ดูแลและผู้สูงอายุที่มีความเสี่ยงต่อโรคความดันโลหิตสูง จำนวน 60 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 30 คน และกลุ่มควบคุม 30 คน โดยกลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมการเสริมสร้างพลังอำนาจตามแนวคิดของ Gibson ซึ่งประกอบด้วย 4 ขั้นตอน คือ การค้นพบสภาพจริง การสะท้อนคิดอย่างมีวิจารณญาณ การตัดสินใจเลือกแนวทางปฏิบัติ และการคงไว้ซึ่งพฤติกรรมที่มีประสิทธิภาพ ระยะเวลาการดำเนินโปรแกรม 4 สัปดาห์ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป แบบประเมินการรับรู้พลังอำนาจ และแบบประเมินพฤติกรรมการดูแลผู้สูงอายุ รวมถึงการวัดค่าความดันโลหิตก่อนและหลังเข้าร่วมโปรแกรม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ Paired t-test และ Independent t-test
ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยการรับรู้พลังอำนาจและพฤติกรรมการดูแลผู้สูงอายุสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติหลังได้รับโปรแกรม (p < 0.001) ขณะที่กลุ่มควบคุมไม่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญ นอกจากนี้ ระดับความดันโลหิตทั้ง Systolic และ Diastolic ของผู้สูงอายุในกลุ่มทดลองลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001)
เอกสารอ้างอิง
อรรถเกียรติ กาญจนพิบูลวงศ์ ภาณุวัฒน์ คำวังสง่า และสุธิดา แก้วทา.(2563). คู่มือการดูแลผู้สูงอายุโรคเรื้อรัง. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์สาธารณสุข.
วรดา ทองสุก, วรวรรณ์ ทิพย์วารีรมย์ และ ปิ่นหทัย สุภเมธาพร.(2563). ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างพลังอำนาจต่อพฤติกรรมสุขภาพของผู้ดูแลผู้สูงอายุ. วารสารพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา 2563;28(2):45–57.
Gibson, C. H.(1995). The process of empowerment in mothers of chronically ill children. Journal of Advanced Nursing 1995;21(6):1201–10.
สุชาดา สวนนุ่ม.(2566). การใช้แนวคิดการเสริมสร้างพลังอำนาจต่อการดูแลสุขภาพในผู้สูงอายุที่เป็นโรคความดันโลหิตสูง. วารสารพยาบาลชุมชน 2566;31(1):33–47.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. รายงานการสำรวจภาวะสุขภาพประชาชนไทย พ.ศ. 2565. สำนักงานสถิติแห่งชาติ. [เข้าถึงเมื่อ 2568, มิถุนายน 27]. เข้าถึงได้จาก: http://www.nso.go.th/
กระทรวงสาธารณสุข.(2568). รายงานสถานการณ์สุขภาพผู้สูงอายุระดับเขตสุขภาพ ปีงบประมาณ 2566. กรมอนามัย, กระทรวงสาธารณสุข. [เข้าถึงเมื่อ 2568, มิถุนายน 27]. เข้าถึงได้จาก: https://hdcservice.moph.go.th/
น้ำทิพย์ ยิ้มแย้ม.(2560). การเสริมพลังผู้ดูแลผู้สูงอายุโรคความดันโลหิตสูงในชุมชนแห่งหนึ่ง. วิทยานิพนธ์หลักสูตรพยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหิดล, 2560.
น้ำทิพย์ ยิ้มแย้ม และยุวดี รอดจากภัย.(2560). ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างพลังอำนาจผู้ดูแลในการดูแลผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยงโรคความดันโลหิตสูง ตำบลแก่งดินสอ อำเภอนาดีจังหวัดปราจีนบุรี. วารสารสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 ขอนแก่น 2560;24(2):46-58.
สุนันทา ศรีสวัสดิ์ และชูศักดิ์ ปราณี.(2564). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความดันโลหิตสูงในผู้สูงอายุในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. วารสารพยาบาลศาสตร์ 2564;39(2):45–60.
เนติยา แจ่มทิม สินีพร ยืนยง และปุรินทร์ ศรีศศลักษณ์.(2559). ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างพลังอำนาจในการป้องกันโรคความดันโลหิตสูงของประชากรที่เสี่ยงต่อการเป็นโรคความดันโลหิตสูงตำบลโคกคราม อำเภอบางปลาม้า จังหวัดสุพรรณบุรี. วารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี นครราชสีมา 2559;22(1):65-76.
