ระโยชน์ของการพัฒนาการใช้ช่องทางด่วนพิเศษในการวินิจฉัยโรคมะเร็งเต้านมด้วยการตรวจแมมโมแกรม
คำสำคัญ:
การตรวจแมมโมแกรมในช่องทางด่วนพิเศษ, ระยะเวลารอคอยคิวตรวจแมมโมแกรมและอัลตราซาวด์, มะเร็งเต้านม, BIRADSบทคัดย่อ
การศึกษานี้เป็นการศึกษาแบบย้อนหลัง มีวัตถุประสงค์:เพื่อวิเคราะห์ผลของการจัดการการระบบช่องทางด่วนพิเศษในการวินิจฉัยโรคมะเร็งเต้านมด้วยการตรวจแมมโมแกรมในผู้ป่วยที่มีสัญญาณของมะเร็งเต้านมหรือผู้ป่วยที่แพทย์ผู้ตรวจร่างกายให้สิทธิเข้ารับบริการช่องทางด่วนพิเศษในโรงพยาบาลขอนแก่น เพื่อนำมาปรับปรุงและพัฒนาระบบต่อไป มีกลุ่มเป้าหมายคือผู้ที่มีสัญญาณของมะเร็งเต้านม หรือได้รับการวินิจฉัยเบื้องต้นโดยแพทย์ว่าได้รับสิทธิเข้ารับบริการช่องทางด่วนพิเศษโดยนัดหมายตรวจแมมโมแกรมและอัลตราซาวนด์เต้านมทั้งสองข้างในระยะเวลาที่เร็วที่สุดตามความเห็นของรังสีพทย์ โดยการวิเคราะห์ข้อมูลอาการที่นำผู้ป่วยมาพบแพทย์,ผลการตรวจแมมโมแกรม, ผลชิ้นเนื้อ, วิธีการรักษา รวมถึงระยะเวลาในการเริ่มต้นการวินิจฉัยและการรักษาในกลุ่มประชากรนี้
ผลการศึกษา: ผู้ร่วมโครงการมี 187 ราย อาการผิดปกติที่พบมากที่สุด 2 ลำดับแรกคือ มีก้อนที่เต้านม 156ราย (ร้อยละ83) และ ปวดเต้านม 51ราย (ร้อยละ27), หลังการเข้าตรวจแมมโมแกรมพบว่ามีความจำเป็นต้องตรวจ ชิ้นเนื้อเพิ่มเติม 120ราย (ร้อยละ 64.2) และได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็ง 89ราย (ร้อยละ 47.6) นอกจากนี้ ช่องทางด่วนพิเศษสามารถลดระยะเวลาเฉลี่ยของการรอคอยคิวตรวจแมมโมแกรมผู้ป่วยทั่วไปในโรงพยาบาล เป็นระยะเวลาเฉลี่ย 2 วัน ลดลงจากระยะเวลารอคอยเดิมคือ 6 ถึง 8 เดือนและพบว่าผู้ป่วยในช่องทางด่วนพิเศษมีระยะเวลารอคอย การตรวจชิ้นเนื้อเฉลี่ย 4 วัน ระยะเวลารอคอยผ่าตัดเฉลี่ย 24 วันและระยะเวลารอคอย เคมีบำบัดเฉลี่ย 42 วัน
เอกสารอ้างอิง
Ferlay J, Ervik M, Lam F, Laversanne M, Colombet M, Mery L, Piñeros M, Znaor A, Soerjomataram I, Bray F (2024). Global Cancer Observatory: Cancer Today. Lyon, France: International Agency for Research on Cancer. Available from: https://gco.iarc.who.int/today, accessed [08.12.2024].
Chitapanarux I, Sripan P, Somwangprasert A, et al. Stage-Specific Survival Rate of Breast Cancer Patients in Northern Thailand in Accordance with Two Different Staging Systems. Asian Pacific journal of cancer prevention : APJCP. 2019;20(9):2699-2706
Berg WA, Blume JD, Cormack JB, et al. Combined screening with ultrasound and mammography vs mammography alone in woman at elevated risk of breast cancer. JAMA 2008;299:2151-63.
Wolfgang Buchberger, Sabine Geiger-Gritsch, Rudolf Knapp, Kurt Gautsch, Willi Oberaigner, Combined screening with mammography and ultrasound in a population-based screening program, European Journal of Radiology, Volume 101,2018, Pages 24-29, Available from: https://doi.org/10.1016/j.ejrad.2018.01.022.
Mann, R.M., Athanasiou, A., Baltzer, P.A.T. et al. Breast cancer screening in women with extremely dense breasts recommendations of the European Society of Breast Imaging (EUSOBI). Eur Radiol 32, 4036–4045 (2022). Available from: https://doi.org/10.1007/s00330-022-08617-6
Myers ER, Moorman P, Gierisch JM, et al. Benefits and Harms of Breast Cancer Screening: A Systematic Review. JAMA. 2015;314(15):1615-1634.
วรรณฤดี อิสรานุวัฒน์ชัย , ณัฏฐิญา ค้าผล , ธัญญรัตน์ อโนทัยสินทวี , ศิวนัย ดีทองคํา , ฉัฐญาณ์ วงศ์รัฐนันท์ , ธวัชสภณ ธรรมบํารุง , กุมารี พัชนี , การพัฒนาชุดสิทธิประโยชน์ของการตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านม ด้วยเครื่องแมมโมแกรม และอัลตราซาวด์ในผู้หญิงที่มีความเสี่ยงสูง ในประเทศไทย: [อินเทอร์เน็ต]. สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข 2567 วันที่เผยแพร่ :19 สิงหาคม 2567: Available from: https://kb.hsri.or.th/dspace/handle/11228/6141
ชลทิศ อุไรฤกษ์. โครงการสืบสานพระราชปณิธานสมเด็จย่าต้านภัยมะเร็งเต้านม: [อินเทอร์เน็ต]. 2558 ; วันที่สืบค้น: 20 มิถุนายน 2568. Available from: http://www.hpc.go.th/bse
Tongyoi P. การพัฒนาระบบทางด่วนคัดกรองมะเร็งเต้านม ด้วยเครื่องอัลตราซาวนด์ในโรงพยาบาลปากท่อ. Reg 4-5 Med J [อินเทอร์เน็ต]. 17 กรกฎาคม 2018 [อ้างถึง 25 มิถุนายน 2025];37(2):184-91. Available from: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/reg45/article/view/134964
Wang X, Ji X. Sample Size Estimation in Clinical Research: From Randomized Controlled Trials to Observational Studies. Chest. 2020;158(1S):S12-S20.
Zonderlnd H, Smithuis R. Bi-RADS for Mammography and Ultrasound 2013 Updated version. 2014. Retrieved on April 25, 2024. Available from https://radiologyassistant.nl/breast/bi-rads/bi-radsfor-mammography-and-ultrasound-2013.
รุ่งทิวา ณัฏฐาโชติ. ระบบข้อมูลและการรายงานผลภาพรังสีเต้านม Breast Imaging Reporting and Data System: BI-RADS: JOURNAL OF SIRIRAJ RADIOLOGY [อินเทอร์เน็ต]. Volum11 January-June 2024 [อ้างถึง 25 มิถุนายน 2025]; Available from: https://sirirajradiology.com/wp-content/uploads/2024/07/10-BiRAD.pdf.
เฉลิมเดช กรรณวัฒน์, วรนุช ตั้งเจริญเสถียร, สุสินี วงษ์สมตระกูล, ชนาภา ทุเรทพล. Medical Audit: Auditing Breast Imaging Examinations. ใน พงศ์ธารา วิจิตเวชไพศาล, วรนุช ตั้งเจริญเสถียร, เฉลิมเดช กรรณวัฒน์, บรรณาธิการ. 20 years Thanyarak Breast Center Breast Imaging & Medical Audit From Past to Present. พิมพ์ครั้งที่1.กรุงเทพฯ. พีเอลีฟวิ่ง ; 2559. หน้า 33-47.
