การพัฒนารูปแบบการเข้าถึงระบบบริการทางด่วน ในผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดเลือดสมอง อำเภอกงหรา จังหวัดพัทลุง
คำสำคัญ:
การพัฒนารูปแบบการเข้าถึงระบบบริการทางด่วน, ป่วยกลุ่มเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมอง, ความรอบรู้ด้านสุขภาพบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงปฏิบัติการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการเข้าถึงระบบบริการทางด่วนสำหรับผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดเลือดสมองในพื้นที่อำเภอกงหรา จังหวัดพัทลุง ดำเนินการเป็น 3 ระยะ ได้แก่ ระยะวิเคราะห์สถานการณ์ ระยะพัฒนารูปแบบบริการ และระยะทดสอบประสิทธิผล กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วย แพทย์ พยาบาลวิชาชีพ เจ้าหน้าที่กู้ชีพ ตัวแทน อสม. รวมถึงผู้ป่วยและญาติผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองจำนวน 135 คน
ผลการวิเคราะห์สถานการณ์พบว่า จากผลทดสอบ Wilcoxon Signed-Rank Test เพื่อเปรียบเทียบความรอบรู้ด้านสุขภาพในการเข้าถึงระบบบริการทางด่วนในกลุ่มเสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดเลือดสมอง จำนวน 38 คน ที่ได้รับการฝึกอบรมและปรับปรุงพฤติกรรมการเข้าถึงระบบบริการทางด่วนพบว่า มีการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมในทุกมิติของความรอบรู้ด้านสุขภาพ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) ซึ่งได้แก่ การเข้าถึงและความเข้าใจข้อมูลสุขภาพ ทักษะการสื่อสาร การจัดการตนเอง ความรู้เท่าทันสื่อ และทักษะการตัดสินใจ ผลลัพธ์การทดสอบประสิทธิผลรูปแบบบริการทางด่วนกับกลุ่มเสี่ยงที่ป่วยด้วยโรคหลอดเลือดสมอง จำนวน 19 รายพบว่า ผู้ป่วยที่มาถึงโรงพยาบาลภายใน 60 นาที (Golden Hour) เพิ่มขึ้นจากร้อยละ 36.80 เป็นร้อยละ 42.11 การใช้บริการระบบการแพทย์ฉุกเฉินเพิ่มขึ้น นอกจากนี้การส่งต่อผู้ป่วยภายใน 30 นาทีเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 57.90 เป็นร้อยละ 78.20 และพบว่า ผู้ป่วยมาถึงโรงพยาบาลพัทลุงภายใน 240 นาที เพิ่มขึ้นจากร้อยละ 50 เป็นร้อยละ 63.16 ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่เหมาะสมที่สุดสำหรับการรักษาเพื่อเพิ่มโอกาสฟื้นฟูสมรรถภาพและลดความพิการถาวร
เอกสารอ้างอิง
Feigin, V. L., Brainin, M., Norrving, B., Martins, S., Sacco, R. L., Hacke, W., Fisher, M., Pandian, J., &Lindsay, P. (2022). World Stroke Organization (WSO): Global Stroke Fact Sheet 2022. International Journal of Stroke, 17(1), 18–29. https://doi.org/10.1177/17474930211065917
กองโรคไม่ติดต่อ, สำนักสื่อสารความเสี่ยงและพัฒนาพฤติกรรมสุขภาพ, กรมควบคุมโรค. (2565, 28 ตุลาคม). รณรงค์วันโรคหลอดเลือดสมองโลก หรือวันอัมพาตโลก 2565. สืบค้นจาก https://ddc.moph.go.th/brc/news.php?news=29284&deptcode=
สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. (2565). รายงานสถานการณ์โรคหลอดเลือดสมองในประเทศไทย. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข.
Sacco, R. L., Kasner, S. E., Broderick, J. P., et al. (2013). An updated definition of stroke for the 21st century: A statement for healthcare professionals from the American Heart Association/American Stroke Association. Stroke, 44(7), 2064–2089. https://doi.org/10.1161/STR.0b013e318296aeca
Gannon, K. (2023). Stroke systems of care: A systematic approach to saving neurons. Delaware Journal of Public Health. https://doi.org/10.32481/djph.2023.08.005
นพ. วรัญชัย สุจริตจิตติ. (2562). ผลของระบบทางด่วนโรคหลอดเลือดสมองที่โรงพยาบาลราชวิถี. วารสารการแพทย์ไทย, 105(7), 1011–1018. https://he04.tcithaijo.org/index.php/hciyasohos/article/view/392/177.
Kemmis, S., & McTaggart, R. (2000). Participatory action research. In N. Denzin & Y. Lincoln (Eds.), Handbook of qualitative research (pp. 567–605). Thousand Oaks, CA: Sage.
Sørensen, K., Van den Broucke, S., Fullam, J., Doyle, G., Pelikan, J., Slonska, Z., & Brand, H. (2012). Health literacy and public health: A systematic review and integration of definitions and models. BMC Public Health, 12(1), 80. https://doi.org/10.1186/1471-2458-12-80
กชพรรณ ศรีท้วม, & นิภาวรรณ เนินเพิ่มพิสุทธิ์. (2565). รูปแบบการเข้าถึงบริการการแพทย์ฉุกเฉินของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง ตำบลบางระกำ อำเภอบางระกำ จังหวัดพิษณุโลก. วารสารวิชาการป้องกันควบคุมโรค สคร.2 พิษณุโลก, 5(3), 45–55.
สงบ บุญทองโท. (2560). การพัฒนาระบบบริการช่องทางด่วนผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองโรงพยาบาลวาปีปทุมและเครือข่ายบริการ. วารสารโรงพยาบาลมหาสารคาม, 14(3), 100–113.
นิอร สิริมงคลเลิศกุล, ฐานุตร์ ถมังรักษ์สัตว์, พบสุข ตัณสุหัช, วิทยศักดิ์ รุจิวรกุล, ชมพูนุท สิงห์มณี, สายพิณ กัญชาญพิเศษ, และคณะ. (2565). การพัฒนาระบบส่งต่อผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองผ่านระบบมือถือัจริยะ. เวชสารแพทย์ทหารบก, 68(3), 45–52.
จันทรจร เสนามาตย์. (2566). การพัฒนารูปแบบบริการช่องทางด่วนผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง โรงพยาบาลดอนตาลและเครือข่ายบริการ. วารสารการพยาบาลและวิทยาศาสตร์สุขภาพ มหาวิทยาลัยนครพนม, 1(2), 1–11.
สุวรรณา เวียงนนท์. (2563). การพัฒนารูปแบบการเข้าถึงบริการช่องทางด่วนโรคหลอดเลือดสมองสำหรับประชาชนกลุ่มเสี่ยงสูงในชุมชนตำบลบึงงาม อำเภอพุ่งเขาหลวง จังหวัดร้อยเอ็ด. วารสารวิจัยและพัฒนานวัตกรรมทางสุขภาพ, 1(2), 175–185.
หฤษฎ์ เซี่ยงหว็อง. (2565). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันการกลับเป็นซ้ำของ ผู้สูงอายุที่รอดชีวิตจากโรคหลอดเลือดสมอง. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, คณะพยาบาลศาสตร์, มหาวิทยาลัยบูรพา.

