การบริหารอัตรากำลังพยาบาลภายใต้สถานการณ์การระบาดของไวรัสโควิด 19 ในโรงพยาบาลศูนย์แห่งหนึ่งภาคใต้ตอนล่าง
คำสำคัญ:
การบริหารอัตรากำลังพยาบาล, สถานการณ์การระบาดของไวรัสโควิด 19, โควิด 19, โรงพยาบาลตติยภูมิบทคัดย่อ
การวิจัยนี้เชิงคุณภาพแบบพรรณนานี้ (descriptive qualitative research) มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสบการณ์ในการบริหารอัตรากำลังพยาบาลภายใต้สถานการณ์การระบาดของไวรัสโควิด 19 ในโรงพยาบาลศูนย์แห่งหนึ่งภาคใต้ตอนล่าง ผู้ให้ข้อมูลเป็นหัวหน้าหอผู้ป่วยและผู้ที่ได้รับมอบหมายให้ทำหน้าที่ในการบริหารอัตรากำลังพยาบาลภายใต้สถานการณ์การระบาดของไวรัสโควิด 19 ของโรงพยาบาลตติยภูมิแห่งหนึ่งภาตใต้ตอนล่าง สังกัดกระทรวงสาธารณสุข จำนวนผู้ให้ข้อมูล 23 คน ได้มาจากการเลือกแบบเจาะจงตามคุณสมบัติ เก็บข้อมูลโดยสัมภาษณ์แบบเจาะลึก โดยใช้แนวคำถามแบบไม่มีโครงสร้างคำถาม วิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปโดยใช้สถิติบรรยาย และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า ประสบการณ์ในการบริหารอัตรากำลังพยาบาลภายใต้สถานการณ์การระบาดของไวรัสโควิด-19 ในโรงพยาบาลศูนย์แห่งหนึ่งภาคใต้ตอนล่าง มีประเด็นสำคัญ 3 ประเด็น คือ 1) การปรับเปลี่ยนอัตรากำลังพยาบาลให้เหมาะสมต่อสถานการณ์ 2) การพัฒนาสมรรถนะพยาบาลเพื่อรับมือกับสถานการณ์โควิด และ 3) การสนับสนุนดูแลผู้ปฏิบัติงาน ผู้บริหารทางการพยาบาลสามารถนำผลการวิจัยไปใช้ในการกำหนดนโยบายการจัดอบรมความรู้เพื่อเตรียมความพร้อมด้านการบริหารจัดการ และการวางแผนการบริหารอัตรากำลังพยาบาล ให้ผู้บริหารใหม่ที่จะก้าวขึ้นสู่ตำแหน่งมีสมรรถนะ และมีความมั่นใจในการบริหารอัตรากำลังพยาบาลในภาวะวิกฤตได้
เอกสารอ้างอิง
นิตยา ปานเพชร และอภิญญา จำปามูล. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการรับรู้คุณภาพชีวิตการทำงานของพยาบาลวิชาชีพระหว่างสถานการณ์การระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ในโรงพยาบาลศรีนครินทร์ จังหวัดขอนแก่น ประเทศไทย. Srinagarind Medical Journal-ศรีนครินทร์ เวชสาร 2022; 37(5): 495-503.
สุทัศน์ เสียมไหม, อัญชลี พงศ์เกษตร, ฟูซียะห์ หะยี, พยงค์ เทพอักษร, ไพสิฐ บุณยกวี, พุทธิพงศ์ บุญชู และคณะ. บทเรียนการจัดการภาวะฉุกเฉินด้านสาธารณสุขของระบบบริการสุขภาพ ในภาวะวิกฤตโควิด-19 พื้นที่จังหวัดชายแดนใต้ ประเทศไทย. Journal of Health Systems Research 256; 18(3): 401-26.
ฉัตรสุมน พฤติภิญโญ. มาตรการการเฝ้าระวัง ป้องกัน และควบคุมโรค การแพร่ระบาดของโควิด-19. กฎหมายและนโยบาย สาธารณสุข 2563; 6(2): 468-469.
สมศักดิ์ อรรฆศิลปะ. คู่มือการบริหารความเสี่ยงในโรงพยาบาลเมื่อเกิดการแพร่ระบาดของโรคอุบัติใหม่/อุบัติซ้ำทางเดินหายใจ พ.ศ.2564. กรุงเทพฯ: จรัญสนิทวงศ์การพิมพ์; 2564.
กองยุทธศาสตร์ กระทรวงสาธารณสุข. รายงานข้อมูลบุคลากรด้านสาธารณสุข กระทรวงสาธารณสุข. นนทบุรี: บริษัทศรีเมืองการพิมพ์ จำกัด; 2562.
อภิรดี นันท์ศุภวัฒน์. ภาวะผู้นำและการจัดการทางการพยาบาล. เชียงใหม่: สยามพิมพ์นานา จำกัด; 2560.
อารีย์วรรณ อ่วมตานี. การวิจัยเชิงคุณภาพทางการพยาบาล. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2559.
กองการพยาบาล. จัดทำแผนอัตรากำลัง พยาบาล-กำลังเสริม ดูแลผู้ป่วย COVID-19. [อินเทอร์เน็ต]; 2563. [เข้าถึงเมื่อ 18 มี.ค. 2566] เข้าถึงได้จาก: https://www.hfocus.org/content/2020/03/18789.
วัลภา ศรีสุภาพ, กาญจนา เจ๊กนอก และสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 6 จังหวัดชลบุรี. การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการศูนย์ปฏิบัติการภาวะฉุกเฉิน กรณีโรคโควิด 19 ของสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 6 จังหวัดชลบุรี. วิชาการสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 8 จังหวัดอุดรธานี 2568; 3(1): 1-17.
รุ่งรัตน์ สุขะเดชะ และรัชนี ศุจิจันทรรัตน์. การบริหารทางการพยาบาล (พิมพ์ครั้งที่ 1). บริษัทสมบูรณ์การพิมพ์; 2562.
อุษา คำประสิทธิ์. การพัฒนารูปแบบการบริหารการพยาบาลในสถานการณ์การระบาดของโควิด-19 แผนกผู้ป่วยใน โรงพยาบาลโนนไทย. ศูนย์อนามัยที่ 9 2565; 16(1): 30-44.
ธีรวุธ คำโสภา. การบริหารจัดการอัตรากำลังบุคลากรและการเพิ่มศักยภาพบุคลากร เพื่อรับมือภาวะวิกฤตการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (โควิด-19) โรงพยาบาลไพรบึง จังหวัดศรีสะเกษ. วิจัยและพัฒนาสุขภาพศรีสะเกษ 2566; 2(3): 24-37.
มณฑนรรห์ ดิษฐสุวรรณ, อารีย์วรรณ อ่วมตานี และคณะพยาบาลศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. ประสบการณ์ของผู้บริหารทางการพยาบาลในการบริหารจัดการพยาบาลผู้ป่วยโควิด 19. พยาบาลทหารบก 2564; 24(2): 209-217.
Moore, C. Nurse leadership during a crisis: Ideas to support you and team. Nursing Times 2020; 116(12): 34-37.
ฐิรพร อัศววิศรุต, เยาวลักษณ์ เมณฑกานุวงษ์, กลอยใจ แสนวงษ์ และนิภาพร ลครวงศ์. Head Active Model ต่อการพัฒนา สมรรถนะ และทักษะผู้นำทางการพยาบาลในกลุ่มรองหัวหน้าหอผู้ป่วย และพยาบาลอาวุโส ในโรงพยาบาล ยโสธร. YASOTHON MEDICAL JOURNAL 2022; 24(1): 27-34.
จรูญศรี มีหนองหว้า, สาดี แฮมิลตัน, ปัทมา ผ่องศิริ, สุเพียร โภคทิพย์, เอมอร บุตรอุดม, พนัชญา ขันติจิตร, และคณะ. การบริหารจัดการกำลังคนด้านการพยาบาลและสมรรถนะของพยาบาลเพื่อตอบสนองภาวะวิกฤตโควิด-19 ในระบบบริการทุติยภูมิ และตติยภูมิ เขตสุขภาพที่ 10. วิจัยระบบสาธารณสุข 2566; 17(3): 490-509.
นภาพร อภิรดีวจีเศรษฐ์, เสาวนีย์ เนาวพาณิช, จิตหทัย สุขสมัย, ชุติพันธุ์ ติ๋วโวหาร และรักษนันท์ ขวัญเมือง. การเตรียมความพร้อมเพื่อพัฒนาสมรรถนะของพยาบาลเพื่อการดูแลผู้ป่วยโรคโควิด-19. Siriraj Medical Bulletin 2021; 14(4): 81-90.
สภาการพยาบาล. คู่มือส่งเสริมจริยธรรม สำหรับองค์การพยาบาล: กลไกและการปฏิบัติ. พิมพ์ครั้งที่1 (ฉบับปรับปรุงครั้งที่ 2). สภาการพยาบาล.; 2567.
กองการพยาบาล. การบริหารอัตรากำลังพยาบาล. [อินเทอร์เน็ต]; 2563. [เข้าถึงเมื่อ 20 พ.ค. 2566] เข้าถึงได้จาก:https://www.youtube.com>watch?v=fgsaYmlhlXA.
ธำรงเกียรติ อุทัยสาง. COVID-2019: การสร้างขวัญและกาลังใจให้กับบุคลากรทางการแพทย์. มจร.หริภุญชัยปริทรรศน์ 2564; 5(2): 94-107.
กองการพยาบาล. บทบาทหน้าที่ของพยาบาลวิชาชีพ. ปทุมธานี: สำนักพิมพ์สื่อตะวัน; 2561.
วรวัตต์ ชาญวิรัตน์. รูปแบบการจัดการภาวะฉุกเฉินโดยใช้กลไกระบบบัญชาการเหตุการณ์ และศูนย์ปฏิบัติการภาวะฉุกเฉิน: กรณีศึกษาโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 8 จังหวัดอุดรธานี. สุขภาพและสิ่งแวดล้อมศึกษา 2566; 8(3): 333-343.
รตา ศรีสะอาด, กัญญดา ประจุศิลปะ และพัชนี ธรรมวัฒนานุกูล. การศึกษาการจัดการของผู้บริหารทางการพยาบาล ในช่วงสถานการณ์โควิด-19. สุขภาพกับการจัดการสุขภาพ 2566; 9(1): 99-110.
สันศนีย์ ดีภัย และวรรณชนก จันทชุม. การวิเคราะห์องค์ประกอบสมรรถนะหัวหน้าหอผู้ป่วยในศตวรรษ ที่ 21 ในโรงพยาบาลระดับตติยภูมิ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. สำนักงานสาธารณสุข จังหวัด ขอนแก่น 2567; 6(3): e270608-e270608.
