การพัฒนาแนวทางการดูแลตนเองสำหรับหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะโลหิตจาง : การประยุกต์ใช้ทฤษฎีการพยาบาลของโอเรม
คำสำคัญ:
ทฤษฎีการดูแลตนเองของโอเรม, โลหิตจางในหญิงตั้งครรภ์, การพยาบาลสนับสนุน, การดูแลตนเองบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงสำรวจวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาแนวทางการดูแลตนเองสำหรับหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะโลหิตจาง โดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีการดูแลตนเองของโอเรมในโรงพยาบาลรัฐแห่งหนึ่งในเขตปริมณฑล ศึกษาจากกลุ่มตัวอย่างหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะโลหิตจาง (ฮีโมโกลบินน้อยกว่า 11.0 g/dL) จำนวน 45 ราย ระหว่างเดือนมีนาคม - พฤษภาคม พ.ศ. 2568 โดยใช้การสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้างและการบันทึกข้อมูลจากเวชระเบียน ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่มีข้อจำกัดในการดูแลตนเองใน 3 ด้านหลัก ได้แก่ (1) การขาดความรู้และทักษะในการเลือกบริโภคอาหารที่มีธาตุเหล็ก (2) การขาดแรงจูงใจในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ และ (3) อุปสรรคจากปัจจัยสิ่งแวดล้อมและสังคม เมื่อได้รับการพยาบาลสนับสนุนการดูแลตนเองผ่านการให้ความรู้ การสาธิต และการติดตามอย่างต่อเนื่อง พบว่าหญิงตั้งครรภ์สามารถพัฒนาความสามารถในการดูแลตนเองได้อย่างมีประสิทธิภาพ ส่งผลให้ระดับฮีโมโกลบินดีขึ้นและมีพฤติกรรมสุขภาพที่เหมาะสมมากขึ้น
เอกสารอ้างอิง
Baig-Ansari N, Badruddin SH, Karmaliani R, Harris H, Jehan I, Pasha O, Moss N, McClure EM, Goldenberg RL.(2008). Anemia prevalence and risk factors in pregnant women in an urban area of Pakistan. Food Nutr Bull. 2008;29(2):132-9. doi:10.1177/156482650802900207.
Rahman MM, Abe SK, Rahman MS, Kanda M, Narita S, Bilano V, Ota E, Gilmour S, Shibuya K.(2016). Maternal anemia and risk of adverse birth and health outcomes in low- and middle-income countries Systematic review and meta-analysis. Am J Clin Nutr. 2016;103(2):495-504. doi:10.3945/ajcn.115.107896.
World Health Organization.(2019). Prevalence of anemia in women of reproductive age (aged 15-49) (%). Global Health Observatory Data Repository. 2019. Available from: https://apps.who.int/gho/data/view.main.ANAEMIAWOMEN15-49v.
กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข.(2566). รายงานสถานการณ์โภชนาการและสุขภาพ ประจำปี 2566. โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย; 2566.
Olloqui-Mundet MJ, Cavia MDM, Alonso-Torre SR, Carrillo C.(2024). Dietary habits and nutritional knowledge of pregnant women: the importance of nutrition education. Foods. 2024;13(19):3189. doi:10.3390/foods13193189.
Haider BA, Olofin I, Wang M, Spiegelman D, Ezzati M, Fawzi WW.(2013). Anemia, prenatal iron use, and risk of adverse pregnancy outcomes: Systematic review and meta-analysis. BMJ. 2013;346: f3443. doi:10.1136/bmj. f3443.
Saengnipanthkul S, Chongsrisawat N, Pongcharoen T, Judprasong K, Winichagoon P, Gowachirapant S.(2025). Prevalence and associated factors of at risk of anemia among children under five in Northeast Thailand using noninvasive hemoglobin screening in a cross-sectional study. Sci Rep. 2025;15(1):1-12. doi:10.1038/s41598-024-83988-3.
Orem DE.(2001). Nursing Concepts of practice. 6th ed. Mosby; 2001.
Heidegger M; MacQuarrie J, Robinson E, translators.(1962). Being and time. Harper & Row; 1962.
Husserl E; Lauer Q, translator.(1965). Phenomenology and the crisis of philosophy. Harper & Row; 1965.
Benner P, editor.(1994). Interpretive phenomenology: Embodiment, caring, and ethics in health and illness. Sage publications; 1994.
Khani Jeihooni A, Darvishi N, Harsini PA, Kashfi SM, Amirkhani M.(2021). The effect of educational intervention based on health belief model on promoting preventive behaviors of iron-deficiency anemia in pregnant women. J Matern-Fetal Neonatal Med. 2021;34(7):1015-25. doi:10.1080/14767058.2019.1623196.
Nguyen PH, Stultiens L, Mathisen R, Wichmann J, Verstraeten R, Holdsworth M, Nguyen S, Dijkhuizen MA, Wieringa FT, Feskens EJ.(2018). Effectiveness of a multi-micronutrient powder home-fortification program on anemia among young children in Vietnam. Nutrients. 2018;10(1):44. doi:10.3390/nu10010044.
Jalambo MO, Karim NA, Naser IA, Sharif R.(2021). Dietary diversity, nutritional status, and associated factors among pregnant women in the Gaza Strip: A cross-sectional study. J Pregnancy. 2021;2021:8810443. doi:10.1155/2021/8810443.
Kamaruddin NA, Rahman NHA, Bakar NA.(2024). Management of iron deficiency anemia during pregnancy: A midwife-led continuity of care model. Front Nutr. 2024;11:1400174. doi:10.3389/fnut.2024.1400174.
