การพัฒนาแนวปฏิบัติการพยาบาลในการคัดกรองและดูแลผู้ป่วยเบาหวานที่มีความเสี่ยงต่อ ภาวะ Metformin Associated Lactic Acidosis (MALA) ในแผนกอุบัติเหตุ ฉุกเฉิน และนิติเวช โรงพยาบาลโกสุมพิสัย

บทคัดย่อ

      การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาแนวปฏิบัติการพยาบาลในการคัดกรองและดูแลผู้ป่วยเบาหวานที่มีความเสี่ยงต่อภาวะ Metformin Associated Lactic Acidosis (MALA) ในแผนกอุบัติเหตุฉุกเฉินและนิติเวช โรงพยาบาลโกสุมพิสัย ประชากรและกลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยพยาบาลวิชาชีพจำนวน 16 คน และผู้ป่วยเบาหวานที่ได้รับยา Metformin จำนวน 128 ราย โดยเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบบังเอิญ (Accidental Sampling) ระหว่างเดือนตุลาคม 2567 ถึงกันยายน 2568 เครื่องมือวิจัยที่ใช้ ได้แก่ แบบซักประวัติและแบบประเมินความเสี่ยงต่อ MALA แบบประเมินการปฏิบัติตามแนวปฏิบัติการพยาบาล และแบบสอบถามความคิดเห็นและความพึงพอใจของพยาบาลต่อแนวปฏิบัติที่พัฒนา วิเคราะห์ข้อมูลโดยสถิติพรรณนา

      ผลการวิจัยพบว่า พยาบาลที่ปฏิบัติหน้าที่คัดกรองผู้ป่วยเบาหวานสามารถปฏิบัติตามแนวทางการคัดกรองและดูแลครบถ้วนร้อยละ 64.06 และมีความพึงพอใจต่อแนวปฏิบัติในระดับมากถึงมากที่สุด ร้อยละ 75–87.5 สำหรับผู้ป่วยเบาหวานที่ได้รับการคัดกรอง พบว่ามีภาวะเสี่ยงต่อ MALA ร้อยละ 29.69 โดยส่วนใหญ่เป็นผู้ที่มีอายุ ≥51 ปี มีโรคร่วม เช่น โรคไตเรื้อรังและความดันโลหิตสูง และได้รับ Metformin ต่อเนื่องมากกว่า 10 ปี ผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็น MALA ส่วนใหญ่เป็นผู้สูงอายุ ≥60 ปี เพศชาย สถานภาพหม้าย อาชีพเกษตรกรรม ระดับการศึกษาประถมศึกษา รักษาเบาหวาน 6–15 ปี ได้รับ Metformin 10–15 ปี มีโรคร่วมความดันโลหิตสูงและโรคไตระยะ 2 บางรายไม่มีโรคร่วม อาการนำที่พบ ได้แก่ ถ่ายเหลว ปวดจุกแน่นท้อง คลื่นไส้อาเจียน เหนื่อย เพลีย เบื่ออาหาร และบางรายมีไข้ หนาวสั่น ปวดตามร่างกาย