ผลของการประยุกต์ทฤษฎีแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน(อสม.) ตำบลลำไทร อำเภอลำลูกกา จังหวัดปทุมธานี
คำสำคัญ:
: แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ, พฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออก, อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.)บทคัดย่อ
การวิจัยนี้รูปแบบการวิจัยกึ่งทดลอง มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ พฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออก ก่อนและหลัง ได้รับโปรแกรมของกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบ และระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบ ประชากรที่ศึกษาเป็นอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) จำนวน 95 คน กำหนดสัดส่วนกลุ่มตัวอย่างโดยใช้โปรแกรม G*power ได้กลุ่มตัวอย่าง 35 คน ได้มาโดยการคัดเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถาม สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลได้แก่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน สถิติ Paired Sample t-test และ Independent Sample t-test
ผลการศึกษาพบว่า หลังการทดลอง 1) กลุ่มทดลองมีค่าเฉลี่ยแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพสูงกว่าก่อนได้รับโปรแกรม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 ขณะกลุ่มเปรียบเทียบหลังการทดลองมีค่าเฉลี่ยแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพต่ำกว่าก่อนการทดลอง 2) หลังได้รับโปรแกรม กลุ่มทดลองมีค่าเฉลี่ยพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออก สูงกว่าก่อนได้รับโปรแกรม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01ขณะกลุ่มเปรียบเทียบหลังการทดลองมีค่าเฉลี่ยแบบพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออกสูงกว่าก่อนการทดลอง และ 3) หลังได้รับโปรแกรมกลุ่มทดลองมีค่าเฉลี่ยแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพและค่าเฉลี่ยพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออก สูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05
เอกสารอ้างอิง
กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข.(2567). สถานการณ์โรคไข้เลือดออก ประจำสัปดาห์ที่ 33 ปี 2567. นนทบุรี: สำนักโรคติดต่อนำโดยแมลง กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข.
กนกวรรณ ปัญญะ.(2567). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออกของประชาชน พื้นที่รับผิดชอบ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านห้วยก้านเหลือง ตำบลปากคาด อำภอปากคาด จังหวัดบึงกาฬ. บึงกาฬ: โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านห้วยก้านเหลือง.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดปทุมธานี. (2567). รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำเดือน พฤษภาคม 2567. ปทุมธานี: งานเฝ้าระวังทางระบาดวิทยา กลุ่มงานควบคุมโรคติดต่อ สำนักงานจังหวัดปทุมธานี.
กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. (2567). สถานการณ์โรคไข้เลือดออก ประจำสัปดาห์ที่ 33 ปี 2567. นนทบุรี: สำนักโรคติดต่อนำโดยแมลง กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข.
ศูนย์สุขภาพชุมชนตำบลลำไทร. (2567). รายงานสรุปผลการดำเนินงานประจำปี 2567. ปทุมธานี: ศูนย์สุขภาพชุมชนตำบลลำไทร.
Rosenstock IM.(1974). Why people use health services. Milbank Mem Fund Q. 1974;44(3):94-127.
ปรรณพัชร์ วงศ์ธีราพงษ์.(2565). ประสิทธิผลของโปรแกรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประชาชนในพื้นที่สวนมะม่วง ตำบลวังทับไทร อำเภอสากเหล็ก จังหวัดพิจิตร. พิจิตร: มหาวิทยาลัยนเรศวร.
อัญชลี นาคเพชร, รวิ วรรณ คำ เงิน และป ภา สินี แซ่ ติ๋ว. (2567). ผลของโปรแกรมการพัฒนาศักยภาพอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ในการส่งเสริมพัฒนาการเด็ก ตำบลมะขามเตี้ย อำเภอเมือง จังหวัดสุราษฎร์ธานี. วารสารวิจัยและนวัตกรรมทางสุขภาพ. 2567;7(1):1-15.
Best JW.(1977). Research in education. New Jersey: Prentice Hall; 1977.
ณัฐยา สุนัติ, เอมอัชฌา วัฒนบุรานนท์, ยุวดี รอดจากภัย, วัลลภ ใจดี.(2564). ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประชาชนในอำเภอเกาะช้าง จังหวัดตราด. วารสารสาธารณสุขมหาวิทยาลัยบูรพา. 2564;16(2):53-67.
ศิริวรรณ เกาะกัณหา, อังคณา ทองโกมุท, นิธิพงศ์ ศรีเบญจมาศ.(2564). ผลของโปรแกรมการป้องกันไข้เลือดออกโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน ตำบลบ้านนา อำเภอวชิรบารมี จังหวัดพิจิตร. วารสารวิชาการ มหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย ฉบับวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. 2564;15(1):142-154.
นิภาพร ปัญญา, เอมอัชฌา วัฒนบุรานนท์, นิภา มหารัชพงศ์, ปาจรีย์ อับดุลลากาซิม.(2568). ผลของโปรแกรมประยุกต์แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออกของเด็กวัยเรียนในจังหวัดชลบุรี. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ. 2568;18(2):205-219.
ณฎฐพล คำรังษี, เทอดศักดิ์ พรหมอารักษ์.(2561). ผลของโปรแกรมการประยุกต์ทฤษฎีแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพและการพัฒนาภาคีเครือข่ายโดยใช้ระบบสุขภาพหนึ่งเดียวต่อการรับรู้และพฤติกรรมการป้องกันตนเองของประชาชนกลุ่มเสี่ยงโรคมาลาเรียในพื้นที่ตำบลบุพราหมณ์ อำเภอนาดี จังหวัดปราจีนบุรี. วารสารสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 ขอนแก่น. 2561;25(1):46-50.
ศิรินันท์ คำสี.(2559). ความเชื่อด้านสุขภาพกับพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออกของประชาชน ตำบลปากน้ำ อำเภอบางคล้า จังหวัดฉะเชิงเทรา. ฉะเชิงเทรา: มหาวิทยาลัยราชภัฏราชนครินทร์; 2559.
สมศักดิ์ แต่งยามา.(2564). ผลของโปรแกรมพัฒนาศักยภาพ อสม. โดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีการรับรู้ความสามารถของตนเองร่วมกับแรงสนับสนุนทางสังคมต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อำเภอชนแดน จังหวัดเพชรบูรณ์. เพชรบูรณ์: สำนักงานสาธารณสุขอำเภอวังโป่ง.
