ความสัมพันธ์ระหว่าง ความเครียด ความรอบรู้ด้านสุขภาพจิต และภาวะหมดไฟในนักศึกษาพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยของรัฐแห่งหนึ่ง
คำสำคัญ:
ความเครียด, ความรอบรู้ด้านสุขภาพจิต, ภาวะหมดไฟในการเรียน, นักศึกษาพยาบาลบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงสำรวจนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างความเครียด ความรอบรู้ด้านสุขภาพจิต และภาวะหมดไฟในการเรียนของนักศึกษาพยาบาลศาสตร์ กลุ่มตัวอย่างจำนวน 235 คน เครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบบันทึกข้อมูลส่วนบุคคล แบบวัดความเครียด แบบวัดความรอบรู้ด้านสุขภาพจิต และแบบวัดภาวะหมดไฟในการเรียน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงบรรยาย และวิเคราะห์ความสัมพันธ์โดยใช้ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เพียร์สัน
ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างมีความเครียดอยู่ในระดับมาก (Mean = 48.36) ความรอบรู้ด้านสุขภาพจิตอยู่ในระดับสูง (Mean =3.79) และภาวะหมดไฟในการเรียนอยู่ในระดับปานกลาง (Mean =3.09) ความเครียดมีความสัมพันธ์กับภาวะหมดไฟในการเรียนอย่างมีนัยสำคัญ (p-value < 0.001, r = 0.66) ความรอบรู้ด้านสุขภาพจิตไม่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญกับภาวะหมดไฟในการเรียน
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization.(2019). Burn-out an occupational phenomenon: International classification of diseases. 2019. [cited 2025 January 16]. Available from: https://www.who.int/news/item/28-05-2019-burn-out-an-occupational-phenomenon-international-classification-of-diseases
ชัยพร พงษ์พิสันต์รัตน์.(2565). การศึกษาความเหนื่อยหน่ายในการเรียนของนิสิต มหาวิทยาลัยมหาสารคาม. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม [อินเตอร์เน็ต]. 2565 [สืบค้นเมื่อ 27 ก.พ. 68]; 41(5): 50-61. 92. เข้าถึงจาก: https://so03.tci-thaijo.org/index.php/humsujournal/article/view/256694
Jagodics B, & Szabo E.(2025). Student Burnout in Higher Education: A Demand-Resource Model Approach. Trends in Psychology [Internet] 2023; 31(1): 757-776. [cited 2025 June 2]. Available from: https://link.springer.com/content/pdf/10.1007/s43076-021-00137-4.pdf
ศรีอาภา อัจฉยะสวัสดิ์, สุชัญญา ปาริชาต เปรี่ยมนอง, ธนพร ประเคน, นันทิกานต์ ฤทธิ์เดช,ภัทรพร ยิ่งสนองชาติ และ ภาณุพงศ์ อุษณีย์งามเจริญ.(2565). ความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะเหนื่อยล้าในการเรียน ของนักศึกษาแพทย์ชั้นคลินิก มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. วารสารสมาคมจิตแพทย์แห่งประเทศไทย [อินเตอร์เน็ต]. 2565. [สืบค้นเมื่อ 27 ก.พ. 68]; 67(1): 101-112. เข้าถึงจาก: https://www.psychiatry.or.th/JOURNAL/67-1/09_Sriarpa.pdf
ศราวุธ สุทธิรัตน์ และคณะ.(2566). ภาวะหมดไฟในการเรียนของนักศึกษาเทคนิคการแพทย์ชั้นปีที่ 3 และ 4 มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ. วารสารเทคนิคการแพทย์ [อินเทอร์เน็ต]. 2566. [สืบค้นเมื่อ 27 ก.พ. 68]; 51(2): 8615-8626. เข้าถึงจาก: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jmt-amtt/article/view/262237/179326
Nteveros A, Kyprianou M, Artemiadis A, Charalampous A, Christoforaki K, Cheilidis S, ... & Zis P.(2020). Burnout among medical students in Cyprus: A cross-sectional study. PloS one [Internet] 2020; 15(11), e0241335. [cited 2025 June 2]. Available from: https://journals.plos.org/plosone/article/file?id=10.1371/journal.pone.0241335&type=printable
อัจฉรา คามะทิตย์ และ กิตติพร เนาว์สุวรรณ.(2565). อิทธิพลด้านจิตสังคมที่ส่งผลต่อความเหนื่อยล้าในการเรียนของนักศึกษาพยาบาล สถาบันพระบรมราชชนก ในสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 19. วารสารมหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์. 2565; 14(2): 56-71.
กรกนก อุดนอก และคณะ.(2567). ภาวะหมดไฟในการเรียนของนักศึกษาพยาบาล วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี อุดรธานี. วารสารวิจัยนวัตกรรมและหลักฐานเชิงประจักษ์ทางสุขภาพ. 2567; 2(2): 1-11.
Sumarni T, Mediawati AS, & Yulianita, H. (2021). Academic burnout among undergraduates nursing students. Journal of Nursing Care, 4(3).
มหาวิทยาลัยพะเยา.(2565). หลักสูตรพยาบาลศาสตรบัณฑิต หลักสูตรปรับปรุง 65 [อินเตอร์เน็ต]. 2565. [สืบค้นเมื่อ 27 ก.พ. 68]. เข้าถึงจาก: https://www.up.ac.th/Upload/หลักสูตรปริญญาตรี/หลักสูตรพยาบาลศาสตรบัณฑิต%20ปป.65.pdf
เอกพล สุดาชม, ปิยธิดา สุนิรันดร์, นภัสเกตน์ ธีระวัฒนานนท์.(2019). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะหมดไฟในการทำงานของพยาบาลจิตเวช ในช่วงสถานการณ์การระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019. วารสารสถาบันจิตเวชศาสตร์สมเด็จเจ้าพระยา. 2566; 17(2): 15-33.
Bumbacco C, & Scharfe E.(2023). Why attachment matters: first-year post-secondary students’ experience of burnout, disengagement, and drop-out. Journal of College Student Retention: Research, Theory & Practice. 2023; 24(4): 988-1001. DOI: 10.1177/1521025120961012
Madigan DJ, & Curran T.(2021). Does burnout affect academic achievement? A meta-analysis of over 100,000 students. Educational Psychology Review [Internet] 2021; 33, 387-405. [cited 2025 June 2]. Available from: https://doi.org/10.1007/s10648-020-09533-1
Lazarus RS, & Folkman S.(1984). Stress, appraisal, and coping. New York: Springer; 1984.
ธนวัฒน์ มณี และอารยา ผลธัญญา.(2565). รูปแบบความสัมพันธ์เชิงสาเหตุของปัจจัยที่ส่งผลต่อภาวะหมดไฟในการเรียนของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร. 2565; 24(2): 136-147.
กรมสุขภาพจิต.(2567). คู่มือแนวทางเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพจิต. กรงเทพ: บียอนด์ พับลิสซิ่ง จำกัด; 2567.
ณัฏฐภัณฑ์สัณฑ์ ศรีวิชัย และ มัจฉรีย์ คู่วิวัฒน์ชัย.(2564). นักเรียนนักศึกษาและความรอบรู้สุขภาพจิต. วารสารสังคมสงเคราะห์ศาสตร์และการบริหารสังคม. 2564; 29(2): 37–65.
Mental Health Foundation. (2019). Mental Health Literacy. 2019. [cited 2025 January 16]. Available from: https://www.mentalhealth.org.uk/a-to-z/m/mental-health-literacy.
Jorm AF.(2000). Mental health literacy. Public knowledge and beliefs about mental disorders. The British Journal of Psychiatry. 2000; 177: 396-401.
Schaufeli WB, Martinez I, Pinto AM, Salanova M, & Bakker A.(2002). Burnout and engagement in university students: A cross-national study. Journal of Cross-Cultural Psychology. 2002;33: 464–481.
Krejcie RV, & Morgan DW.(1970). Determining Sample Size for Research Activities. Educational and Psychological Measurement. 1970; 30(3): 607-610.
สุชาดา เรืองศรี และ หยกฟ้า อิศรานนท์.(2566). การพัฒนาแบบวัดภาวะหมดไฟในการเรียนฉบับภาษาไทย. วารสารสุขศึกษา. 2566; 46(1): 38-49.
กรมสุขภาพจิต.(2567). แบบประเมินและวิเคราะห์ความเครียดด้วยตนเอง (stress test). กองส่งเสริมและพัฒนาสุขภาพจิต [อินเตอร์เน็ต]. 2567. [สืบค้นเมื่อ 27 พ.ค. 68]. เข้าถึงจาก: https://dmhpd.dmh.go.th/wp-content/uploads/2024/10/แบบประเมินความเครียดST-20.pdf
Campos L, Dias P, Costa M, Rabin L, Miles R, Lestari S, ... & Yu L.(2022). Mental health literacy questionnaire-short version for adults (MHLq-SVa): validation study in China, India, Indonesia, Portugal, Thailand, and the United States. BMC psychiatry. 2022; 22(1): 713.
กนกวรรณ ศรีสองเมือง.(2559). อิทธิพลของความเครียดในการเรียนที่มีต่อภาวะหมดไฟในการเรียนของ นักศึกษาแพทย์ชั้นคลินิก คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่: บทบาทการเป็นตัวแปรปรับของการรับรู้การสนับสนุนทางสังคม. [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. เชียงใหม่:มหาวิทยาลัยเชียงใหม่; 2559.
รพีกรณ์ เปี่ยมพืช.(2566). ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับภาวะหมดไฟทางการเรียนของนักศึกษาระดับปริญญาตรีมหาวิทยาลัยรามคําแหงภายใต้การดําเนินชีวิตในยุควิถีใหม่. วารสารจิตวิทยาคลินิกไทย. 2566; 54(3): 13-24.
Olson N, Oberhoffer-Fritz1 R, Reiner B, & Schulz T.(2025). Stress, student burnout and study engagement – A cross-sectional comparison of university students of different academic subjects. BMC Psychology [Internet] 2025; 13:293. [cited 2025 June 2]. Available from: https://doi.org/10.1186/s40359-025-02602-6
ดารุณี ทิพยกุลไพโรจน์.(2567). ปัจจัยที่ส่งผลต่อภาวะหมดไฟในการเรียนของนักศึกษาระดับปริญญาตรี มหาวิทยาลัยรามคำแหง. Interdisciplinary Academic and Research Journal [อินเทอร์เน็ต]. 2567. [สืบค้นเมื่อ 5 พ.ค. 68]; 4(6): 3-6. เข้าถึงจาก https://so03.tci-thaijo.org/index.php/IARJ/article/view/278503/185820
Yang C, Chen Y, Wang X, Xu P, Song J, Yang L, et al.(2024). A network approach to understanding occupational psychological distress: linking depression, anxiety, and burnout among Chinese healthcare professionals. Frontiers in Psychology. 2024; 15: 1474523.
