ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพและแรงสนับสนุนทางสังคมกับการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงของผู้ดูแลผู้สูงอายุในจังหวัดสระแก้ว
คำสำคัญ:
ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, แรงสนับสนุนทางสังคม, ผู้ดูแลผู้สูงอายุ, ผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงสำรวจแบบภาคตัดขวางฉบับนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงของผู้ดูแลผู้สูงอายุในจังหวัดสระแก้ว กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ดูแลที่ผ่านการอบรมหลักสูตร 70 ชั่วโมงของกรมอนามัยและปฏิบัติงานอยู่ จำนวน 320 คน สุ่มตัวอย่างแบบชั้นภูมิ เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามออนไลน์ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนาและสถิติวิเคราะห์ ได้แก่ ไคสแควร์ และสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เพียร์สัน
ผลการวิจัยพบว่า ผู้ดูแลส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (ร้อยละ 91.0) อายุเฉลี่ย 52.41 ปี และมีประสบการณ์ 1–3 ปี (ร้อยละ 53.1) โดยส่วนใหญ่มีความรอบรู้ด้านสุขภาพ (ร้อยละ 87.5) แรงสนับสนุนทางสังคม (ร้อยละ 89.4) และการดูแลผู้สูงอายุ (ร้อยละ 83.4) อยู่ในระดับดี ปัจจัยส่วนบุคคลที่มีความสัมพันธ์กับการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ได้แก่ ระดับการศึกษา (p = 0.028) และระยะเวลาในการปฏิบัติงาน (p = 0.008) นอกจากนี้ ความรอบรู้ด้านสุขภาพ (r = 0.707) และแรงสนับสนุนทางสังคม (r = 0.687) มีความสัมพันธ์ในระดับมากกับการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงอย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ 0.05
เอกสารอ้างอิง
United Nations. World Population Prospects 2022 Summary of Results. 2022. Available From: https://www.un.org/development/desa/pd/sites/www.un.org.development.desa.pd/files/wpp2022_summary_of_results.pdf
สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล. (2566). ประชากรของประเทศไทย พ.ศ. 2566. สารประชากร มหาวิทยาลัยมหิดล. เข้าถึงจาก : https://ipsr.mahidol.ac.th/
สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. (2559). คู่มือสนับสนุนการบริหารจัดการระบบบริการดูแลระยะยาวด้านสาธารณสุข สําหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง ในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. สำนักงาน.
กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. รายงานบุคลากรด้านการดูแลระยะยาว. 2567. เข้าถึงจาก: http://ltc.anamai.moph.go.th
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสระแก้ว. ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ (HDC) กระทรวงสาธารณสุข.รายงานมาตรฐาน. การคัดกรอง จำนวนผู้สูงอายุในเขตพื้นที่ จำแนกตามความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวัน. สืบค้นเมื่อ 24 พฤศจิกายน 2567, เข้าถึงจาก: https://hdc.moph.go.th/center/public/standard-report-detail/953a2fc648be8ce76a8115fbb955bb51.
สำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดสระแก้ว. รายงานคุณภาพชีวิตคนสระแก้วจากข้อมูลความจำเป็นพื้นฐาน (จปฐ.). 2565.
ประเสริฐ สาวีรัมย์. การพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง โดยการพัฒนาความรอบรู้ด้วยหลักสูตร “CG เชี่ยวชาญ” ให้กับผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง ในเขตอำเภอเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9: วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม 2565; 16(1): 86-100.
กีรติ กิจธีระวุฒิวงษ์ และ นิทรา กิจธีระวุฒิวงษ์. ทิศทางของการ พัฒนาผู้ดูแลผู้สูงอายุระยะยาวในชุมชน. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ 2561; 36(4): 15-24. เข้าถึงจาก: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jnat-ned/article/view/164854
ศิวพร ชุ่มเย็น. ปัจจัยที่ส่งผลต่อการปฏิบัติตามบทบาทการทำงานของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง จังหวัดอุตรดิตถ์. วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี 2566; 34(1): 158-171.
House, J. S. and Kahn, R. L. Measures and Concepts of Social Support. In: Cohen, S. and Syme, S.L., Eds., Social Support and Health, Academic Press, New York. 1985, 83-108.
Daniel, W. W. Biostatistics: A foundation for analysis in the health sciences (6th ed.). New York: John Wiley & Sons. 1995.
Best, J. W., & Kahn, J. V. (1998). Research in education. Allyn and Bacon. . Available From: https://books.google.co.th/books?id=jGgkAQAAMAAJ
Sørensen, K., Van den Broucke, S., Fullam, J., Doyle, G., Pelikan, J., Slonska, Z., & Brand, H. (2012). Health literacy and public health: A systematic review and integration of definitions and models. BMC Public Health, 12(80), 1–13. Available From: https://doi.org/10.1186/1471-2458-12-80
วิสิฐศักดิ์ พิริยานนท์. การพัฒนาความรอบรู้ในการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงของผู้ดูแลอำเภอขุนหาญ จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารวิจัยและพัฒนาสุขภาพศรีสะเกษ 2566; 2(พิเศษ): p. 22–30. เข้าถึงจาก: https://he03.tci-thaijo.org/index.php/SJRH/article/view/1405
Nutbeam, D. The evolving concept of health literacy. Social Science & Medicine, 2008. 67(12), 2072–2078. Available From: https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2008.09.050
ศุภลักษณ์ กาญจนดิษฐ์, อมรพรรณ ศรีสุคนธ์, และวาสนา ศรีรักษ์. ความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้ดูแลและการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง. วารสารสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา 2563; 15(1): 45-58.
ชุติมา คงจันทร์. การพัฒนารูปแบบการดูแลระยะยาวสำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง ภายใต้ระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ จังหวัดสงขลา. วารสารวิชาการสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดมหาสารคาม. 2564; 7(13): 53-67.
