การพัฒนาแนวทางการบำบัดรักษาและฟื้นฟูสมรรถภาพผู้มีปัญหาการใช้สารเมทแอฟเฟตามิน โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน : กรณีศึกษาอำเภอสุวรรณภูมิ
คำสำคัญ:
การบำบัดโดยชุมชนเป็นฐาน, ยาบ้า, เมทแอมเฟตามีน, การวิจัยเชิงปฏิบัติการ, ชุมชนล้อมรักษ์บทคัดย่อ
การวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) นี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อพัฒนาและประเมินประสิทธิผลของแนวทางการบำบัดรักษาผู้เสพยาบ้าโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน (Community-Based Treatment: CBTx) ในพื้นที่อำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด ดำเนินการระหว่างกรกฎาคม 2567 ถึงกันยายน 2568 แบ่งเป็น 4 ระยะ ได้แก่ 1) การวิเคราะห์สภาพปัญหา 2) การพัฒนาโปรแกรม CBTx 3) การทดลองใช้และประเมินผล และ 4) การปรับปรุงและพัฒนาต่อเนื่อง กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยผู้ติด/ผู้ใช้ยาบ้าอายุ 18-60 ปี จำนวน 51 คน ที่ผ่านเกณฑ์การคัดเข้า เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม V2, การตรวจปัสสาวะ, WHOQOL-BREF และการสัมภาษณ์เชิงลึก วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนาและ paired t-test วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา
โปรแกรม CBTx ที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 3 องค์ประกอบหลัก คือ 1) กระบวนการคัดกรองและประเมินแบบบูรณาการ 2) กิจกรรมบำบัดครบวงจร 9 ครั้ง/สัปดาห์ ร่วมกับการตรวจปัสสาวะทุก 4 วัน รวม 16 ครั้ง และ 3) กลไกการติดตามและส่งต่อความยั่งยืนโดยชุมชน หลังสิ้นสุดโปรแกรม พบว่าผู้เข้าร่วมโครงการหยุดเสพยาบ้า 40 คน (ร้อยละ 78.43) เสพลดลง 11 คน (ร้อยละ 21.57) และไม่มีผู้ใดหลบหนีจากโปรแกรม คะแนนคุณภาพชีวิตเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001)
เอกสารอ้างอิง
สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด. (2566). รายงานสถานการณ์ยาเสพติดประเทศไทยประจำปี 2566. กระทรวงยุติธรรม.
กรมสุขภาพจิต. (2565). รายงานสถานการณ์ผู้ป่วยจิตเวชติดสารเสพติด ประจำปี 2565. กระทรวงสาธารณสุข.
World Health Organization. (2021). Global status report on alcohol and health 2021. WHO Press.
McKetin, R., Dean, O. M., Baker, A. L., Carter, G., Turner, A., Kelly, P. J., & Berk, M. (2018). A potential role for N-acetylcysteine in the management of methamphetamine dependence. Drug and Alcohol Review, 36(2), 153-159.
Ashford, R. D., Brown, A. M., & Curtis, B. (2019). Substance use, recovery, and linguistics: The impact of word choice on explicit and implicit bias. Drug and Alcohol Dependence, 189, 131-138.
Baker, A. L., Kavanagh, D. J., Kay-Lambkin, F. J., Hunt, S. A., Lewin, T. J., Carr, V. J., & McElduff, P. (2014). Randomized controlled trial of cognitive-behavioural therapy for co-existing alcohol misuse and depression: Outcomes to 36-months. Journal of Substance Abuse Treatment, 46(3), 281-290.
ตติยนันทพร น. (2022). การมีส่วนร่วมของครอบครัวและชุมชนในการป้องกันและบำบัดยาเสพติด อำเภอคอนสวรรค์ จังหวัดชัยภูมิ. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9 : วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม, 16(2), 581–596.
Zhang, A., Bornheimer, L. A., Weaver, A., Franklin, C., Hai, A. H., Guz, S., & Shen, L. (2020). Cognitive behavioral therapy for primary care depression and anxiety: A secondary meta-analytic review using robust variance estimation in meta-regression. Journal of Behavioral Medicine, 43(2), 339.
ถิ่นไพโรจน์ จ, หิรัญวิวัฒน์กุล น. (2561) ผลของการเข้ารับการบำบัดด้วยโปรแกรมเมทริกซ์ต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยยาเสพติดโรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า. เวชสารแพทย์ทหารบก. 71(1): 3-10.
คงเจริญ, มิ่งขวัญ, "การพัฒนารูปแบบการเสริมสร้างพลังอำนาจของชุมชนเพื่อเสริมสร้างความยั่งยืนของชุมชนแห่งการเรียนรู้" (2010). Chulalongkorn University Theses and Dissertations (Chula ETD). 34670. https://digital.car.chula.ac.th/chulaetd/34670
