การพัฒนารูปแบบการตรวจสอบภายในด้านเทคโนโลยีสารสนเทศสำหรับหน่วยบริการ ในสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข
คำสำคัญ:
การตรวจสอบภายใน, เทคโนโลยีสารสนเทศ, หน่วยบริการในสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวง, กระทรวงสาธารณสุขบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงปฏิบัติการ(Action Research) มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการตรวจสอบภายในด้านเทคโนโลยีสารสนเทศให้เหมาะสมกับบริบทของหน่วยบริการในสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุขและประเมินประสิทธิภาพของรูปแบบที่พัฒนาขึ้นด้วยการวัดผลจากข้อเสนอแนะที่ได้จากการนำเครื่องมือไปใช้ในการตรวจสอบ กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ หน่วยงานออกเป็น 3 ชั้นภูมิ (รพศ., รพท., รพช.) และทำการคัดเลือกหน่วยงานเฉพาะกิจ (Clusters) จำนวน 15 แห่ง โดยพิจารณาจากหน่วยงานที่เคยมีส่วนร่วมในโครงการหรือมีข้อมูลที่จำเป็นต่อการวิจัย เพื่อให้เป็นตัวแทนในการศึกษาแต่ละชั้นภูมิ เก็บข้อมูลจาก แนวการตรวจสอบด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ การวิเคราะห์สภาพแวดล้อมภายในและภายนอก (SWOT Analysis) และแบบสอบถาม วิเคราะห์แบบผสมผสาน (Mixed Methods) โดยวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ โดย content analysis วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณโดย สถิติเชิงพรรณนา (Descriptive Research) โดยใช้ความถี่ร้อยละ(Percentage) ค่าเฉลี่ย (Mean) ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (Standard deviation) คะแนนสูงสุด(Maximum) คะแนนต่ำสุด (Minimum) และ สถิติ สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน (Pearson Product Moment Correlation Coefficient )
ผลการศึกษา พบว่า การเชื่อมโยงกับแนวคิดทฤษฎีระบบ (System Theory) ได้พัฒนารูปแบบการตรวจสอบภายในด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ CHANG – IT Audit Model สามารถนำแนวคิดระบบเปิด (Open System) มาใช้ในการบริหาร การตรวจสอบโดยมีการรับปัจจัยนำเข้า (Input) จากสภาพแวดล้อม เช่น ข้อมูล ความเสี่ยง และเทคโนโลยีที่เปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ ผ่านกระบวนการตรวจสอบและให้ข้อมูลป้อนกลับ (Feedback) เพื่อปรับปรุงระบบงานของหน่วยบริการให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น ทั้งนี้ ผลการวิจัยยังต่อยอดแนวคิดดังกล่าว โดยแปลงจากระบบบริหารทั่วไปไปสู่ “ระบบตรวจสอบแบบบูรณาการ” (Integrated Audit System) ซึ่งเป็นนวัตกรรมใหม่ที่สะท้อนความเป็น ระบบเปิดอย่างแท้จริง กล่าวคือ สามารถแลกเปลี่ยนข้อมูลและเรียนรู้ร่วมกันระหว่างโรงพยาบาล แต่ละระดับ เป็นการประยุกต์ใช้แนวคิด System Thinking ในบริบทของการตรวจสอบภายใน หน่วยบริการในสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุขได้อย่างเหมาะสม และยังพบว่าการประยุกต์เทคโนโลยีสมัยใหม่ เช่น AI, RPA และ Data Analytics Dashboard เข้ามาช่วยในกระบวนการตรวจสอบ เป็นแนวทางที่ตอบสนองต่อแนวคิด “Digital Transformation” ซึ่งช่วยยกระดับจากการตรวจสอบแบบเดิมที่เน้นเอกสารและการตรวจสอบภายหลัง (Reactive Audit) ไปสู่การตรวจสอบเชิงรุก (Proactive Audit) ที่สามารถคาดการณ์และแจ้งเตือนความเสี่ยงได้ล่วงหน้า
เอกสารอ้างอิง
Janahi, L., Griffiths, M., & Al-Ammal, H. (2015). A conceptual model for IT Governance: A case study Research. Paper presented at International Conference on Computer Vision & Image Analysis Applications, Sousse, Tunisia.
Dunleavy, Patrick, and others, 'New Public Management Is Dead—Long Live Digital-Era Government', Digital Era Governance: IT Corporations, the State, and e-Government (Oxford, 2006; online edn, Oxford Academic, 3 Oct. 2011), https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199296194.003.0009, accessed 24 Nov. 2025.
ธานินทร์ ศิลป์จารุ. (2555). การวิจัยและการวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติด้วย SPSS และ AMOS (พิมพ์ครั้งที่ 13). กรุงเทพฯ: บิสอาร์แอนด์ดี
Friedman, B. D., & Allen, K. M. (2014). Systems Theory (1 ed.). (J. R. Brandell, Ed.) Sage. doi:DOI:10.13140/2.1.1132.9281
ทิศนา แขมมณี. (2556). ศาสตร์การสอนองค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มี. ประสิทธิภาพ. (พิมพ์ครั้งที่16). กรุงเทพฯ: สานักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์.
สุชาดา กีระนันทท์. (2544). เทคโนโลยีสารสนเทศสถิติ: ข้อมูลในระบบสารสนเทศ. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
วิกรม บุญนุ่น. (2568, 30 มกราคม). ทฤษฎีระบบ System Theory: ความรู้ความเข้าใจเบื้องต้น. https://kmnec.crurds.com/archives/293
ธริศร เทียบปาน. (2562). การพัฒนารูปแบบการบริหารงานวิชาการเพื่อยกระดับคุณภาพผู้เรียน โรงเรียนการกุศลของวัดในพระพุทธศาสนาในเขตจังหวัดภาคใต้. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา, มหาวิทยาลัยหาดใหญ่.
B. Hofmann-Wellenhof, H. Lichtenegger and J. Collins.(2001). “GPS Theory and Practice,” 5th Edition, Springer, New York.
สมาคมผู้ตรวจสอบภายในสากล (IIA). สินทรัพย์ดิจิทัล คริปโตเคอเรนซี และเทคโนโลยี Blockchain : ความรู้เบื้องต้นสำหรับผู้ตรวจสอบภายใน" วันเสาร์ที่ 29 กรกฎาคม 2566. เอกสารประกอบการเสวนา
Kokina, Julia & Davenport, Thomas. (2017). The Emergence of Artificial Intelligence: How Automation is Changing Auditing. Journal of Emerging Technologies in Accounting. 14. 10.2308/jeta-51730.
นันทนา วงศ์สุวรรณ. (2563). ความสัมพันธ์ระหว่างคุณลักษณะของผู้ตรวจสอบภายในกับความพึงพอใจของผู้บริหารหน่วยรับตรวจในหน่วยงานภาครัฐ. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา, 12(2), 45–60.
Rogers, E.M. (2003). Diffusion of innovations (5th ed.). New York: Free Press
Ramamoorti, S. 2018. Discussant Response to Commentary by Nolder and Palmrose, “Economic Analysis of Proposed PCAOB Standards: Finding a Path Forward” Accounting Horizons 32 (2): 201-209.
