ผลของโปรแกรมการให้บริการผ่านระบบทันตกรรมทางไกลผ่านแพลตฟอร์มหมอพร้อม ต่อความร่วมมือในการดูแลสุขภาพช่องปากของผู้ป่วยโรคเรื้อรัง จังหวัดสุโขทัย
คำสำคัญ:
ทันตกรรมทางไกล, ความร่วมมือในการดูแลสุขภาพช่องปาก, ผู้ป่วยโรคเรื้อรังบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลโปรแกรมบริการทันตกรรมทางไกลผ่านแอปพลิเคชัน “หมอพร้อม” ต่อความร่วมมือในการดูแลสุขภาพช่องปาก การเข้ารับบริการตามแผนการรักษา และความพึงพอใจของผู้ป่วยโรคเรื้อรัง การวิจัยนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลองแบบสองกลุ่ม วัดก่อนและหลัง (quasi-experimental research: two-group pretest–posttest design) ดำเนินการระหว่างเดือนเมษายน–กันยายน พ.ศ. 2568 กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง และ/หรือ เบาหวานชนิดที่ 2 อายุ 18 - 60 ปี ในจังหวัดสุโขทัย จำนวน 60 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุมกลุ่มละ 30 คน กลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมทันตกรรมทางไกล 8 สัปดาห์ ส่วนกลุ่มควบคุมได้รับการดูแลตามปกติ ใช้แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป แบบประเมินความร่วมมือในการดูแลสุขภาพช่องปาก แบบบันทึกการเข้ารับบริการตามแผนการรักษา และแบบสอบถามความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา Paired t-test Independent t-test และ Chi-square test กำหนดนัยสำคัญทางสถิติที่ .05
ผลการศึกษาพบว่า หลังการใช้โปรแกรมกลุ่มทดลองมีคะแนนความร่วมมือในการดูแลสุขภาพช่องปากและอัตราการเข้ารับบริการตามแผนการรักษาสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P-value < .001 และ P-value = .007 ตามลำดับ) และมีความพึงพอใจต่อบริการในระดับมากถึงมากที่สุด
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization.(2018). Noncommunicable diseases country profiles 2018. Geneva: World Health Organization.
Preshaw PM, Alba AL, Herrera D, Jepsen S, Konstantinidis A, Makrilakis K, et al.(2012). Periodontitis and diabetes: a two-way relationship. Diabetologia. 2012;55(1):21–31.
Department of Health.(2018). Guidelines for oral health promotion in chronic disease patients. Bangkok: Department of Health.
World Health Organization.(2022). Global oral health status report: towards universal health coverage for oral health by 2030. Geneva: World Health Organization.
The Dental Council of Thailand.(2022). Annual report on oral health behavior among diabetic and hypertensive patients. Bangkok: The Dental Council of Thailand.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสุโขทัย.(2568ก). รายงานผลการให้บริการทันตกรรมในคลินิกโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง จังหวัดสุโขทัย ปีงบประมาณ 2568. สุโขทัย: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสุโขทัย.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสุโขทัย.(2568ข) รายงานสถานการณ์ผู้ป่วยโรคเรื้อรังและการเข้าถึงบริการ ทันตกรรม จังหวัดสุโขทัย. สุโขทัย: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสุโขทัย.
Bandura A.(1986). Social foundations of thought and action: a social cognitive theory. Englewood Cliffs (NJ): Prentice-Hall.
Dempsey PA, Dempsey AD.(2000). Using nursing research: process, critical evaluation, and utilization. 5th ed. Philadelphia: Lippincott; 2000.
Bloom BS.(1956). Taxonomy of educational objectives. Handbook I: Cognitive domain. New York: David McKay Co Inc.
บุญชม ศรีสะอาด.(2553). การวิจัยเบื้องต้น. พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น.
ศุภศิลป์ ดีรักษา.(2563). ผลของโปรแกรมความรอบรู้ด้านทันตสุขภาพขั้นพื้นฐานเพื่อส่งเสริมสุขภาพช่องปากของผู้ใหญ่ที่เป็นโรคเบาหวานชนิดที่ 2. วารสารการส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม. 2563;43(3):65–76.
Kruse CS, Krowski N, Rodriguez B, Tran L, Vela J, Brooks M.(2017). Telehealth and patient satisfaction: a systematic review and narrative analysis. BMJ Open. 2017;7(8):e016242. doi:10.1136/bmjopen-2017-016242
Jampani ND, Nutalapati R, Dontula BSK, Boyapati R.(2011). Applications of teledentistry: a literature review and update. J Int Soc Prev Community Dent. 2011;1(2):37–44. doi:10.4103/2231-0762.97695
Zimmerman MA.(1995). Psychological empowerment. Am J Community Psychol. 1995;23(5):581–99. doi:10.1007/BF02506983
กิตติภัฎ อมะลัษเฐียร.(2563). การออกแบบโปรแกรมทันตกรรมทางไกล (Teledentistry) สำหรับการให้บริการทันตกรรมในพื้นที่ห่างไกล [วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต]. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
นันท์มนัส แย้มบุตร, นพวรรณ โพชนุกูล, พูลพฤกษ์ โสภารัตน์, พัชรวรรณ สุขุมาลินท์.(2563). ทันตกรรมทางไกลเพื่อการพัฒนาระบบบริการทันตสุขภาพ. วารสารทันตสาธารณสุข. 2563;25(1):1–13.
บัณฑิต วิวัฒนานุกูล.(2563). ระบบบริการทันตกรรมทางไกลตามการรับรู้ของทันตบุคลากร จังหวัดนครศรีธรรมราช [การศึกษาค้นคว้าอิสระปริญญาสาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

