การศึกษาโอกาสและแนวทางการพัฒนาอาหารเสริมสำหรับทารกด้วยกรรมวิธีการแพทย์แผนไทย
คำสำคัญ:
โอกาส, แนวทางการพัฒนา, อาหารเสริม, ทารก, กรรมวิธีการแพทย์แผนไทยบทคัดย่อ
งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงสำรวจ (Survey Research) มีวัตถุประสงค์เพื่อรวบรวมข้อมูลอาหารเสริมสำหรับทารกในตำราการแพทย์แผนไทยและการแพทย์แผนปัจจุบัน รวมถึงเพื่อวิเคราะห์แนวทางในการพัฒนาอาหารเสริมสำหรับทารกด้วยกรรมวิธีการแพทย์แผนไทย โดยรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลจากเอกสารร่วมกับการสนทนากลุ่มจากสหสาขาวิชาชีพ จำนวน 20 คน
ผลการศึกษาการรวบรวมและตัดความซ้ำซ้อนของข้อมูลอาหารเสริมสำหรับทารกในตำราการแพทย์แผนไทยและการแพทย์แผนปัจจุบัน มีทั้งหมด 114 รายการ ประกอบด้วยอาหารเสริมสำหรับทารกที่ปรากฏในตำราการแพทย์แผนไทย 52 รายการที่ระบุชื่ออาหารและสรรพคุณ และตำราการแพทย์แผนปัจจุบัน 62 รายการที่ระบุชื่ออาหาร ส่วนประกอบ วิธีการปรุง คุณประโยชน์ หลักการให้อาหารเสริม และคุณค่าทางโภชนาการ ซึ่งแนวทางและหลักเกณฑ์การพัฒนาอาหารเสริมสำหรับทารกด้วยกรรมวิธีการแพทย์แผนไทย ได้แก่ (1) ควรนำหลักการให้อาหารเสริมสำหรับทารกทางการแพทย์แผนปัจจุบันมาช่วยในการพิจารณา (2) ควรให้อาหารเสริมเมื่อทารกอายุประมาณ 6 เดือนขึ้นไป เพื่อให้ระบบย่อยอาหารพร้อม ก่อนหน้านั้นควรให้เพียงนมแม่หรือนมผงเป็นหลัก (3) ควรมีคุณค่าทางโภชนาการครบถ้วนและเหมาะสมกับแต่ละช่วงวัย และ (4) คัดเลือกอาหารที่มีวัตถุดิบในท้องถิ่นในการประกอบอาหาร
เอกสารอ้างอิง
ปรียกมล ไกรกิจราษฎร์ และพรรณพิไล ศรีอาภรณ์.(2565). การส่งเสริมบิดาในการสนับสนุนการเลี้ยงบุตรด้วยนมมารดา: บทบาทพยาบาลผดุงครรภ์. พยาบาลสาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ 2565; 49(1):329-339.
นิตยา คชภักดี.(2560). การเลี้ยงดูบุตรในบริบทวัฒนธรรมไทยที่เปลี่ยนแปลงไป. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
จินตนา วัชรสินธุ์ และคณะ.(2554). ปัจจัยทำนายความเครียดของการเป็นมารดาของมารดาที่มีบุตร อายุ 0-3 ปี. วารสารสาธารณสุข มหาวิทยาลัยบูรพา 2554; 6(2):16-30.
ดวงเดือน ดวงสำราญ และอินทิพร ปักเคเต.(2563). ปัจจัยที่สัมพันธ์กับความเครียดจากการเลี้ยงดูบุตรของมารดาวัยรุ่นหลังคลอดครรภ์แรก. วารสารพยาบาลศาสตร์และสุขภาพ 2563; 43(2):55-63.
ศิริพรรณ บุตรศรี และปาริชาต ชรากาหมุด.(2565). การพัฒนารูปแบบกระบวนการมีส่วนร่วมเพื่อเด็กปฐมวัยเข้าถึงอาหารคุณภาพในสถานการณ์การแพร่ระบาดโรคโควิด-19 : กรณีศึกษาชุมชนร่มเกล้า เขตลาดกระบัง กรุงเทพมหานคร. วารสารพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยสยาม 2565; 23(44):10-22.
พระราชบัญญัติวิชาชีพการแพทย์แผนไทย พ.ศ. 2556. ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 130, ตอนที่ 10 ก. (ลงวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2556).
ชัยนรินทร์ เรือนเจริญ.(2562). การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างขันธ์ 5 ตามพุทธปรัชญากับสาเหตุการเจ็บป่วยของการแพทย์แผนไทย. [การศึกษาอิสระการแพทย์แผนไทยมหาบัณฑิต]. เชียงราย: มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย.
วีระยุทธ พรพจน์ธนมาศ.(2565). การศึกษาเปรียบเทียบการตรวจสอบความเที่ยงตรงเชิงเนื้อหาของเครื่องมือวิจัยด้วยเทคนิค IOC, CVR และ CVI. รังสิตสารสนเทศ 2565; 28(1):169-192.
Capra, M. E., Decarolis, N. M., Monopoli, D., Laudisio, S. R., Giudice, A., Stanyevic, B., Esposito, S., & Biasucci, G.(2024). Complementary Feeding: Tradition, Innovation and Pitfalls. Nutrients 2024; 16(5):737.
คณะกรรมการและคณะทำงานปรับปรุงข้อกำหนดสารอาหารที่ควรได้รับประจำวันสำหรับคนไทย สำนักโภชนาการ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข.(2563). ปริมาณสารอาหารอ้างอิงที่ควรได้รับประจำวันสำหรับคนไทย พ.ศ. 2563. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ: ห้างหุ้นส่วนจำกัด เอ.วี. โปรเกรสซีฟ.
มลิวัลย์ วงศ์พยัคฆ์.(2561). โภชนาการในเด็กปฐมวัย. วารสารโรงพยาบาลนครพนม 2561; 5(1):71-77.
อาภารัศมี ณะมณี.(2556). การสร้างเสริมสุขภาพของมารดาและเด็ก : มุมมองจากศาสตร์ของการแพทย์แผนไทยและศาสตร์ของการแพทย์แผนปัจจุบัน. ธรรมศาสตร์เวชสาร 2556; 13(1):79-88.
พัตธนี วินิจจะกูล และอรพร ดำรงวงศ์ศิริ.(2563). สถานการณ์การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ ปัจจัยเอื้อและอุปสรรค นโยบายและมาตรการการส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ในประเทศไทย. วารสารโภชนาการ 2563; 55(1):66-81.
อุรุวรรณ แย้มบริสุทธิ์.(2559). อาหารตามวัยสำหรับทารก (Complementary Food). องค์ความรู้ด้านอาหารและโภชนาการสำหรับทุกช่วงวัย. นนทบุรี: ฝ่ายเลขานุการคณะกรรมการอาหารแห่งชาติ สำนักอาหาร สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา.
Affonfere, M., Chadare, F. J., Fassinou, F. T. K., Talsma, E. F., Linnemann, A. R., & Azokpota, P.(2021). A complementary food supplement from local food ingredients to enhance iron intake among children aged 6-59 months in Benin. Food science & nutrition 2021; 9(7):3824–3835.
ชฎาพร แซ่ม้า และคณะ.(2568). การศึกษาข้อมูลวัตถุดิบของอาหารท้องถิ่นเพื่อสุขภาพภายใต้ภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย กรณีศึกษาอำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ 2568; 10(2):436-447.
