ผลกระทบของอุปสรรคเชิงโครงสร้างต่อความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด ในกลุ่มชาติพันธุ์อาข่า : การวิเคราะห์ทุติยภูมิเชิงตัวแปรปรับ
คำสำคัญ:
กลุ่มชาติพันธุ์อาข่า, ความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด, ปัจจัยเชิงโครงสร้าง, ความสามารถทางภาษา, การเข้าถึงบริการสุขภาพ, การวิเคราะห์ตัวแปรปรับบทคัดย่อ
การวิจัยนี้เป็นงานวิจัยเชิงสำรวจ มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินบทบาทของปัจจัยเชิงโครงสร้าง (ความสามารถในการสื่อสารด้วยภาษาไทยและอุปสรรคในการเข้ารับบริการสุขภาพ) ในการเป็นตัวแปรปรับต่อความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยเสี่ยงทางชีวภาพ (ความดันโลหิตสูง) และความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดเลือดหัวใจในระยะเวลา 10 ปีข้างหน้าในกลุ่มชาติพันธุ์อาข่า กลุ่มตัวอย่างเป็นชาวอาข่าอายุ 35–70 ปี จำนวน 128 คน ในอำเภอแม่สรวย จังหวัดเชียงราย ประเมินความเสี่ยงด้วย Thai CV Risk Score และวิเคราะห์ด้วยการถดถอยโลจิสติกและการวิเคราะห์ตัวแปรปรับโดยใช้ Hayes Process Macro
ผลการวิจัยพบว่า ร้อยละ 77.30 ของกลุ่มตัวอย่างมีความเสี่ยง CVD ระดับต่ำ ขณะที่ร้อยละ 22.60 อยู่ในระดับปานกลางถึงสูง ความดันโลหิตสูงเป็นปัจจัยเดียวที่สัมพันธ์กับความเสี่ยง CVD อย่างมีนัยสำคัญ (OR = 3.48, 95%CI = 1.33–9.11, p < .05) ความสามารถในการสื่อสารภาษาไทยมีความสัมพันธ์เชิงลบอย่างมีนัยสำคัญกับความเสี่ยง CVD และส่งผลโดยตรงต่อคะแนนความเสี่ยง (b = –1.29, p < .001) แต่ไม่ทำหน้าที่เป็นตัวกลางหรือ ตัวแปรปรับระหว่างความดันโลหิตสูงและความเสี่ยง CVD ส่วนอุปสรรคในการเข้ารับบริการสุขภาพแม้สัมพันธ์กับความดันโลหิตสูง (b = 0.42, p < .001) แต่ไม่สัมพันธ์กับความเสี่ยง CVD และไม่พบผลทางอ้อมอย่างมีนัยสำคัญ
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Cardiovascular diseases (CVDs) [Internet]. 2025 [cited 2025 Dec 1]. Available from: องค์การอนามัยโลก+1
World Health Organization. Global Health Estimates: top 10 causes of death, Thailand [Internet]. 2019 [cited 2025 Dec 1]. Available from: datadot+1
กรมควบคุมโรค. รายงานสถานการณ์โรคไม่ติดต่อเรื้อรังของประเทศไทย พ.ศ. 2565. กรุงเทพฯ: กระทรวงสาธารณสุข; 2565.
Solar O, Irwin A. A conceptual framework for action on the social determinants of health. Social Determinants of Health Discussion Paper 2 (Policy and Practice). Geneva: World Health Organization; 2010.
World Health Organization. Social determinants of health: overview [Internet]. 2020 [cited 2025 Dec 1]. Available from: องค์การอนามัยโลก+2องค์กรสุขภาพแห่งอเมริกา+2
Somprasong K, Apidechkul T, Kullawong N, Upala P, Tamornpark R, Chomchoei C, et al. Prevalence of and factors associated with hypertension among the hill tribe population aged 35 years and over in northern Thailand: a cross-sectional study. Am J Cardiovasc Dis. 2020;10(1):6–16.
Apidechkul T. Prevalence and factors associated with type 2 diabetes mellitus and hypertension among the hill tribe elderly populations in northern Thailand. BMC Public Health. 2018;18:694.
Apidechkul T, Laingoen O, Suwannaporn S. Inequity in accessing health care service in Thailand in 2015: a case study of the hill tribe people in Mae Fah Luang District, Chiang Rai Province. J Health Res. 2016;30(1):67–71.
Suthipong C., Srimantayamas V., Boonyapuk P. The cardiovascular diseases risk among the Akha ethnic group in Mae Suai District, Chiang Rai Province. J Royal Thai Army Nurses. 2024;25(1):56-65. (in Thai)
Kim EJ, Kim T, Paasche-Orlow MK, Rose AJ, Hanchate AD. Disparities in hypertension associated with limited English proficiency. J Gen Intern Med. 2017;32(6):632–639.
Wang E, Al-Rousan T, Mansour W, Oliva D, Alshawabkeh L. Language barriers in patients with cardiovascular disease: a mixed methods study. JACC Adv. 2022;1(4):100077.
Berkowitz JL, Kennedy KF, Font C, Nerenz DR, Abbott JD, Aronow HD. Limited English proficiency, cardiovascular risk factors, cardiovascular disease, and in-hospital COVID-19 outcomes. Am J Manag Care. 2024;30(6):251–256.https://doi.org/10.37765/ajmc.2024.89560
Twersky SE, et al. The impact of limited English proficiency on healthcare outcomes: a narrative review. Healthcare (Basel). 2024;12(3):364.
Beasant B, et al. Health literacy and primary prevention of cardiovascular disease: a systematic review. Eur J Cardiovasc Nurs. 2025;[Epub ahead of print].
Satian P, Aramcharoen S, Chotikarn P, Triukose S. An external validation of Thais’ cardiovascular 10-year risk assessment in southern Thailand. Reg 11 Med J. 2022;35(2):66–75. Thai Journal Online+2doi.nrct+2
Faculty of Medicine Ramathibodi Hospital. Thai CV risk score web application [Internet]. 2015 [cited 2025 Dec 1]. Available from: Mahidol University+2Mahidol University+2
Hayes AF. Introduction to Mediation, Moderation, and Conditional Process Analysis. 2nd ed. New York: Guilford Press; 2018
