ประสิทธิผลของโปรแกรมการวางแผนอาหารแบบยืดหยุ่น (Flexible Meal Planning) ต่อการควบคุมระดับน้ำตาลสะสม (HbA1c) ของผู้ป่วยเบาหวานที่ควบคุมไม่ได้ ในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลหนองแหน
คำสำคัญ:
การวางแผนอาหารแบบยืดหยุ่น, โรคเบาหวานชนิดที่ 2, HbA1c, การจัดการตนเองบทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อเปรียบเทียบระดับน้ำตาลสะสม (HbA1c) ในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมไม่ได้ ก่อนและหลังการเข้าร่วมโปรแกรมการวางแผนอาหารแบบยืดหยุ่นเป็นเวลา 12 สัปดาห์ เป็นการวิจัยกึ่งทดลองแบบหนึ่งกลุ่มวัดผลก่อนและหลัง (One-group pretest-posttest design) ดำเนินการระหว่างเดือน ธันวาคม พ.ศ. 2568 – มีนาคม พ.ศ. 2568 ณ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลหนองแหน กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มี HbA1c > 7-10% จำนวน 60 ราย ซึ่งคัดเลือกแบบเจาะจง โปรแกรมประกอบด้วย 4 กิจกรรมกลุ่มย่อยในเดือนแรก เน้นการสอนนับคาร์โบไฮเดรตด้วยมือและกฎ 80/20 ตามด้วยการติดตามรายบุคคลผ่านไลน์กลุ่มเป็นเวลา 8 สัปดาห์ เก็บข้อมูล HbA1c หลัง 3 เดือน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนา และเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยด้วย Paired samples t-test.
ผลการวิจัยพบ ค่าเฉลี่ย HbA1c ของกลุ่มตัวอย่างลดลงจาก 8.6% (SD=0.9) ก่อนโปรแกรม เหลือ 7.5% (SD=0.7) หลังโปรรม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) โดยมีผลต่างเฉลี่ยที่ลดลง 1.1%
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization.(2021). Global report on diabetes. Geneva: WHO.
International Diabetes Federation.(2021). IDF Diabetes Atlas, 10th edn. Brussels, Belgium: IDF.
สำนักนโยบายและยุทธศาสตร์ กระทรวงสาธารณสุข.(2566). สถานการณ์โรคเบาหวานในประเทศไทย พ.ศ. 2566. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข.
ศูนย์บริการข้อมูลสุขภาพจังหวัดฉะเชิงเทรา (HDC).(2567). รายงานสถานะสุขภาพประชากรจังหวัดฉะเชิงเทรา พ.ศ. 2567. ฉะเชิงเทรา: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดฉะเชิงเทรา.
สายสมร ใจดี, อนันต์ วิทยาธร, ดวงมณี วิยะทัศน์.(2566). ผลของโปรแกรมการส่งเสริมการจัดการตนเองผ่านแอปพลิเคชันต่อระดับน้ำตาลในเลือดผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2. Journal of Nursing Science and Health. 2566;46(1):112-123.
American Diabetes Association.(2024). Standards of Care in Diabetes—2024. Diabetes Care. 2024;47(Supplement 1):S1–S322.
American Academy of Family Physicians, the American Academy of PAs, the American Association of Nurse Practitioners, and the American Pharmacists Association.(2020). Diabetes Care. 2020;43(7):1636-1649.
Powers MA, Bardsley JK, Cypress M, et.al.(2021). Diabetes Self-management Education and Support in Adults With Type 2 Diabetes: A Consensus Report of the American Diabetes Association, the Association of Diabetes Care and Education Specialists, the Academy of Nutrition and Dietetics, the American Academy of Family Physicians, the American Academy of PAs, the American Association of Nurse Practitioners, and the American Pharmacists Association. J Acad Nutr Diet. 2021 Apr;121(4):773-788.e9. doi: 10.1016/j.jand.2020.04.020. Epub 2020 Jun 8. PMID: 34924170.
Stratton IM, Adler AI, Neil HA, et al.(2000). Association of glycaemia with macrovascular and microvascular complications of type 2 diabetes (UKPDS 35): prospective observational study. BMJ. 2000;321(7258):405-12.
พงษ์ศักดิ์ แสงเดือน, สุทธิพร ภู่วิจิตร, วราภรณ์ มั่นคง.(2567). ประสิทธิผลของโปรแกรม "อาหารตามใจแต่พอดี" ต่อการควบคุมระดับน้ำตาลในผู้ป่วยเบาหวานชุมชนภาคเหนือ. วารสารวิชาการสุขภาพแห่งภาคเหนือ. 2567;12(3):45-60.
ศิริพร วัฒนศิริ.(2568). การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ: การใช้แอปพลิเคชันสุขภาพเพื่อการจัดการตนเองในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้. วารสารพยาบาลศาสตร์และสุขภาพ. 2568;48(2):200-215.
Williams K, O'Connell MA, McCarthy M, et al.(2022). A flexible dietary approach improves glycemic control and quality of life in adults with type 2 diabetes: A randomized controlled trial. Diabetes Res Clin Pract. 2022;183:109147.
พิศมร ใจกว้าง, สุรศักดิ์ ธรรมมั่น, ดวงมณี วิยะทัศน์.(2566). การรับรู้ความสามารถของตนเอง: ปัจจัยทำนายสำคัญต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2. Journal of Nursing and Health Care. 2565;40(4):88-99.
Lee AA, Heisler M, Janevic MR, et al.(2023). Reducing clinical outcome variability in type 2 diabetes through personalized self-management support. J Gen Intern Med. 2023;38(5):1123-1130.
