การพัฒนารูปแบบการเข้าถึงระบบบริการการแพทย์ฉุกเฉินในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองโดยการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย อำเภอวังสมบูรณ์ จังหวัดสระแก้ว
คำสำคัญ:
โรคหลอดเลือดสมอง, ระบบบริการการแพทย์ฉุกเฉิน, การมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการเข้าถึงระบบบริการการแพทย์ฉุกเฉินในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง และศึกษาประสิทธิผลของรูปแบบที่พัฒนาขึ้นในพื้นที่อำเภอวังสมบูรณ์ จังหวัดสระแก้ว ดำเนินการวิจัยโดยประยุกต์ใช้กระบวนการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย (Participatory Process) ประกอบด้วย 4 ขั้นตอน ได้แก่ การค้นหาปัญหา การวางแผน การดำเนินการ และการสะท้อนผล กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วย ภาคีเครือข่ายสุขภาพ ผู้นำชุมชน และประชาชนกลุ่มเสี่ยงในพื้นที่ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ รูปแบบการพัฒนาศักยภาพแกนนำ และแบบสอบถามความพึงพอใจและทัศนคติ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการเปรียบเทียบความแตกต่างด้วยสถิติ Paired Samples T-test ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพใช้วิธีการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis)
ผลการวิจัยพบว่า 1) รูปแบบที่พัฒนาขึ้นเน้นการสร้างความตระหนักรู้และการมีส่วนร่วมของชุมชน (Community Participation) ส่งผลให้แกนนำมีความรู้ในการคัดกรองและแจ้งเหตุได้ทันท่วงที 2) ภายหลังการดำเนินงาน พบว่าสถิติการเรียกใช้บริการการแพทย์ฉุกเฉิน (1669) ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 15 เป็นร้อยละ 60 อย่างมีนัยสำคัญ และทัศนคติของประชาชนต่อระบบบริการเปลี่ยนไปในทางบวก ( = 1.80) 3) ความพึงพอใจของภาคีเครือข่ายที่มีต่อการดำเนินงานอยู่ในระดับมากที่สุด (
= 4.68, S.D. = 0.42)
เอกสารอ้างอิง
World Stroke Organization. (2023). Global Stroke Fact Sheet 2023. https://www.world-stroke.org/
กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. (2566). เน้นสร้างความตระหนักรู้เกี่ยวกับสัญญาณเตือนโรคหลอดเลือดสมองให้กับประชาชน. https://pr.moph.go.th/print.php?url=pr/print/2/02/180623
ปิยะนุช จิตตนูนท์, อาภรณ์ทิพย์ บัวเพ็ชร์, พิมพิศา ศักดิ์สองเมือง, วิชัย อารับ, สุวนิตย์ วงศ์ยงค์ศิลป์, และ ญนัท วอลเตอร์. (2564). ความรู้โรคหลอดเลือดสมองและพฤติกรรมป้องกันของกลุ่มเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมอง กรณีศึกษาตำบลห้วยนาง จังหวัดตรัง. วารสารพยาบาลสงขลานครินทร์, 41(2), 13–25.
พรภัทรา แสนเหลา, สายนาท พลไชยโย, เบญจา สนิทสิงห์, ทศพร ปิ่นแก้ว, และ ดรุณี ภาระขันธ์. (2564). การศึกษาปัจจัยเสี่ยงที่มีความสัมพันธ์กับการเกิดโรคหลอดเลือดสมองของผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่รับบริการที่โรงพยาบาลไชยภูมิ. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ, 39(1), 88–97.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสระแก้ว. (2567). รายงานสถานการณ์โรคไม่ติดต่อเรื้อรังและการบาดเจ็บ จังหวัดสระแก้ว ปีงบประมาณ 2567. กลุ่มงานควบคุมโรคไม่ติดต่อ สุขภาพจิตและยาเสพติด.
โรงพยาบาลวังสมบูรณ์. (2567). รายงานสถิติผู้ป่วยห้องอุบัติเหตุและฉุกเฉิน ประจำปีงบประมาณ 2567. กลุ่มงานเวชระเบียนและสถิติ.
Kemmis, S., & McTaggart, R. (1988). The action research planner (3rd ed.). Deakin University Press.
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610.
สกล สินธุพรหม. (2563). การจัดการโรคหลอดเลือดสมองแบบมีส่วนร่วม โดยใช้กลไกคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ ในพื้นที่ตำบลวังยาง อำเภอคลองขลุง จังหวัดกำแพงเพชร. สวรรค์ประชารักษ์เวชสาร, 17(2), 1-13.
รุ่งรัตน์ พละไกร, เบญจวรรณ อ่อนอรรถ, รุ่งเจริญ ภะวัง, ฐิติกา แสนการุณ, นิฤมล กมุทชาติ, และ นิมมลา สวัสดิ์พันธ์. (2561). การพัฒนารูปแบบการจัดระบบบริการการแพทย์ฉุกเฉินสำหรับผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยง STROKE และ STEMI อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี (รายงานการวิจัย). สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ.
นวลจันทร์ ประพงษ์. (2567). การพัฒนารูปแบบการจัดระบบบริการการแพทย์ฉุกเฉินก่อนถึงโรงพยาบาลสำหรับผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยง STROKE และ STEMI โรงพยาบาลพรเจริญ จังหวัดบึงกาฬ. รายงานการวิจัย โรงพยาบาลพรเจริญ.
พรทิพย์ ขุนวิเศษ, วรพนธ์ หอมกรุ่น, บุษยา ดำคำ, อดิศักดิ์ ชวลิตวัชระ, เลิศฤทธิ์ พลนิกร, และ ทัสมะ จันทร์พิลา. (2561). การพัฒนารูปแบบบริการการแพทย์ฉุกเฉินสำหรับผู้สูงอายุในชุมชน จังหวัดชัยนาท กรณีศึกษา ตำบลห้วยงู อำเภอเมือง จังหวัดชัยนาท (รายงานการวิจัย). สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ.
สุกัญญา คำแปง และ ศิริวรรญ บุญวิศิษฐ์. (ม.ป.ป.). ผลของการใช้โปรแกรมจัดการทางด่วนโรคหลอดเลือดสมองต่อความสามารถในการคัดกรอง การส่งต่อและความพึงพอใจของพยาบาล ห้องอุบัติเหตุและฉุกเฉิน โรงพยาบาลศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย. วารสารวิชาการสาธารณสุขจังหวัดตาก.
