ความสัมพันธ์ระหว่างฤดูกาลและการสัมผัส PM 2.5 ต่ออาการกำเริบของเด็กโรคหืด ในโรงพยาบาลเทพรัตน์ นครราชสีมา
คำสำคัญ:
โรคหืดในเด็ก, ฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM₂.₅), ฤดูกาล, การกำเริบของโรคหืดบทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างฤดูกาลและระดับการสัมผัสฝุ่นละอองขนาดเล็กไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM₂.₅) ต่อการเกิดอาการกำเริบของโรคหืดในผู้ป่วยเด็กที่เข้ารับการรักษา ณ โรงพยาบาลเทพรัตน์นครราชสีมา การวิจัยเป็นการศึกษาแบบย้อนหลังเชิงอนุกรมเวลา (Time-series study) โดยใช้ข้อมูลผู้ป่วยเด็กอายุต่ำกว่า 15 ปี ที่ได้รับการวินิจฉัยโรคหืด (ICD-10: J45–J46) รวมทั้งสิ้น 479 ราย และข้อมูลสิ่งแวดล้อมจากสถานีตรวจวัดคุณภาพอากาศของกรมควบคุมมลพิษระหว่างเดือนมกราคม พ.ศ. 2563 ถึง ธันวาคม พ.ศ. 2567
ผลการศึกษา: พบว่าอัตราการกำเริบของโรคหืดในเด็กสูงสุดในช่วงฤดูหนาวและฤดูฝน โดยเฉพาะในเดือนธันวาคมถึงกุมภาพันธ์ ซึ่งมีค่าความเข้มข้นเฉลี่ยของ PM₂.₅ เกินมาตรฐานองค์การอนามัยโลก (WHO) หลายวันต่อเนื่อง หลังปรับควบคุมปัจจัยด้านเวลาแล้ว ทั้งฤดูฝนและฤดูหนาวมีความสัมพันธ์กับการเพิ่มขึ้นของการกำเริบของโรคหืดเมื่อเทียบกับฤดูร้อนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (ฤดูฝน: IRR = 1.26, 95% CI = 1.07–1.48, p = 0.005; ฤดูหนาว: IRR = 1.18, 95% CI = 1.01–1.40, p = 0.041) ในด้านการสัมผัสมลพิษพบว่าในกลุ่มเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี ระดับ PM₂.₅ ในวันเดียวกันมีความสัมพันธ์กับการเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล (OR = 1.05, 95% CI = 1.00–1.09, p = 0.032) ขณะที่ในกลุ่มอายุ 5–15 ปี ไม่พบความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญ (p > 0.05) การวิเคราะห์ (Multivariable Logistic Regression) แสดงให้เห็นว่า ระดับ PM₂.₅ ในช่วง 3 วันก่อนหน้า (3-day lag) มีความสัมพันธ์เชิงบวกกับการเกิดอาการหืดระดับปานกลางถึงรุนแรงในผู้ป่วยเด็ก (Adjusted OR = 1.03, 95% CI = 1.00–1.06, p = 0.040)
เอกสารอ้างอิง
Asthma [Internet]. [cited 2026 Jan 15]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/asthma
Aithal SS, Sachdeva I, Kurmi OP.(2023). Air quality and respiratory health in children. Breathe. 2023 Jun;19(2):230040.
Zhang Y, Xu X, Zhang G, Li Q, Luo Z.(2023). The association between PM2.5 concentration and the severity of acute asthmatic exacerbation in hospitalized children: A retrospective study in Chongqing, China. Pediatr Pulmonol. 2023 Oct;58(10):2733–45.
Chankaew K, Sinitkul R, Manuyakorn W, Roekworachai K, Kamalaporn H.(2022). Spatial Estimation of PM2.5 Exposure and its Association with Asthma Exacerbation: A Prospective Study in Thai Children. Ann Glob Health. 2022;88(1):15.
Yang Y, Li X, An X, Zhang L, Li X, Wang L, et al.(2020). Continuous exposure of PM2.5 exacerbates ovalbumin-induced asthma in mouse lung via a JAK-STAT6 signaling pathway. Adv Clin Exp Med Off Organ Wroclaw Med Univ. 2020 Jul;29(7):825–32.
Huang J, Hu Y, Wang Y, Jin Z.(2024). Activation of Notch1-GATA3 pathway in asthma bronchial epithelial cells induced by acute PM2.5 exposure and the potential protective role of microRNA-139-5p. J Asthma Off J Assoc Care Asthma. 2024 Sep;61(9):959–69.
Zhou J, Lei R, Xu J, Peng L, Ye X, Yang D, et al.(2022). The Effects of Short-Term PM2.5 Exposure on Pulmonary Function among Children with Asthma-A Panel Study in Shanghai, China. Int J Environ Res Public Health. 2022 Sep 9;19(18):11385.
Hwang JK, Na JY, Lee KS, Oh JW, Choi YJ.(2023). Seasonal differences in the effects of local concentrations of atmospheric substances and meteorological elements on asthma exacerbation of children in metropolitan area, Korea: A 13-year retrospective single-center study. Front Pediatr [Internet]. 2023 Apr 28 [cited 2026 Jan 15];11. Available from: https://www.frontiersin.org/journals/pediatrics/articles/10.3389/fped.2023.1028901/full
Kim M, Kim YM, Lee JY, Yang HK, Kim H, Ahn S, et al.(2021). Seasonal and monthly variation in peak expiratory flow rate in children with asthma. Asia Pac Allergy. 2021 Apr;11(2):e19.
สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 9 จังหวัดนครราชสีมา.(2566). รายงานประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2566. นครราชสีมา; 2566.
Bilheem S, Choosong T, Sriplung H, Eungpoonsawat W, Kongkamol C, Ingviya T, et al.(2021). The Spatio-temporal Epidemiology of Asthma Patient Visits in Relation to Meteorological Parameters and Air Pollution Factors as a Result of Seasonal Change in Songkhla Province. J Health Sci Med Res. 2021 Nov 5;40(1):67–84.
Belachew AB, Rantala AK, Jaakkola MS, Hugg TT, Ruuhela R, Kukkonen J, et al.(2023). Effect of cold winters on the risk of new asthma: a case-crossover study in Finland. Occup Environ Med. 2023 Dec 1;80(12):702–5.
Khalili R, Bartell SM, Hu X, Liu Y, Chang HH, Belanoff C, et al.(2018). Early-life exposure to PM2.5 and risk of acute asthma clinical encounters among children in Massachusetts: a case-crossover analysis. Environ Health. 2018 Feb 21;17:20.
Chen Z, Zhang L, Ai T, Fan Y, Liu Y, Wang L, et al.(2025). Air Pollution and Childhood Asthma Hospitalizations in Chengdu, China: A Time-Series Study. J Asthma Allergy. 2025 Feb 17;18:229–43.
