ปัจจัยที่ส่งผลต่อการเกิดภาวะโลหิตจางในเด็กอายุ 6-12 เดือน จังหวัดสุโขทัย
คำสำคัญ:
ภาวะโลหิตจาง, เด็กอายุ 6-12 เดือน, ประวัติภาวะโลหิตจางของมารดาขณะตั้งครรภ์บทคัดย่อ
การศึกษาครั้งนี้เป็นการศึกษาเชิงสำรวจแบบภาคตัดขวาง เพื่อศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อการเกิดภาวะโลหิตจางในเด็กอายุ 6-12 เดือน ในจังหวัดสุโขทัย กลุ่มตัวอย่างเป็นมารดาและเด็กอายุ 6-12 เดือน ที่มารับบริการที่คลินิกสุขภาพเด็กดีในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล ในจังหวัดสุโขทัย ซึ่งมารดาจะเป็นผู้ให้ข้อมูลหลัก จำนวน 304 คน โดยใช้แบบสอบถามที่ผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาและความเชื่อมั่นเป็นเครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูล วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติ เชิงพรรณนาและสถิติวิเคราะห์การถดถอยโลจิสติกทวิ (Binary logistic regression)
ผลการวิจัยพบว่า ปัจจัยที่ส่งผลต่อการเกิดภาวะโลหิตจางในเด็กอายุ 6-12 เดือน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05 ได้แก่ การผ่าตัดคลอด (Adjusted OR = 2.55, 95% CI = 1.22-5.33, P = 0.013) มารดามีภาวะโลหิตจางขณะตั้งครรภ์ (Adjusted OR = 14.20, 95% CI = 6.80-29.67, P <0.001) มารดาไม่เคยได้รับสื่อเกี่ยวกับภาวะโลหิตจาง (Adjusted OR = 2.80, 95% CI = 1.36-5.77, P = 0.005) มารดามีพฤติกรรมในการป้องกันภาวะโลหิตจางของมารดาขณะตั้งครรภ์ระดับปานกลาง (Adjusted OR = 2.61, 95% CI = 1.27-5.37, P = 0.009)
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization.(2017). NUTRITIONAL ANAEMIA : TOOLS FOR EFFECTIVE PREVENTION AND CONTROL [Internet]. 2017. [cited 2021 Sep 30]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789241513067?Sequence=1
World Health Organization.(2022). Anaemia [Internet]. 2022. [cited 2021 Sep 5]. Available from: https://www.who.int/health-topics/anaemia#tab=tab_1
ชาญชัย ไตรวารี.(2562). ภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก. วารสารโลหิตวิทยาและเวชศาสตร์บริการโลหิต 2562; 29(1): 5-7.
กรมสุขภาพจิต.(2562). โลหิตจางเพราะขาดธาตุเหล็ก ทำให้เด็กวัยเรียนไอคิวต่ำลง [อินเตอร์เน็ต]. 2562 [สืบค้นเมื่อ 31 ส.ค. 64]. เข้าถึงจาก: https://www.dmh.go.th/news-dmh/view.asp?id=29819
สำนักโภชนาการ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข.(2557). คู่มือแนวทางการควบคุมและป้องกันโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก. นนทบุรี: สำนักโภชนาการ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข; 2557.
ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข กระทรวงสาธารณสุข.(2568). ร้อยละเด็กอายุครบ 12 เดือนในเขตรับผิดชอบ มีภาวะโลหิตจาง (Coverage) [อินเตอร์เน็ต]. 2568 [สืบค้นเมื่อ 7 ต.ค. 68]. เข้าถึงจาก: https://hdc.moph.go.th/center/public/standard-report-detail/a322c6a4da31073ab9b72b4a7012ae72
สุจิตรา บางสมบุญ.(2561). ความชุกและปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กในทารกอายุ 6 เดือน ที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ศูนย์อนามัยที่ 3. วารสารการพยาบาล การสาธารณสุขและการศึกษา วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนีพะเยา 2561; 19(1): 40-48.
อัญชลี ภูมิจันทึก, ชัชฎา ประจุดทะเก, และประดับ ศรีหมื่นไวย.(2562). สถานการณ์และปัจจัยที่มีผลต่อภาวะซีดในเด็กปฐมวัย เขตสุขภาพที่ 9. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9: วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม 2562; 13(31): 178-188.
Xin, Q.Q., Chen, B.W., Yin, D.L., Xiao, F., Li, R.L., Yin, T. et al.(2016). Prevalence of Anemia and its Risk Factors among Children under 36 Months Old in China. Journal of Tropical Pediatrics 2016; 63(1): 36-42.
ละเอียด ศิลาน้อย.(2560). การใช้สูตรทางสถิติ(ที่ถูกต้อง)ในการกำหนดขนาดของกลุ่มตัวอย่างเพื่อการวิจัยเชิงปริมาณในทางมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์. วารสารวิจัยและพัฒนามหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์ 2560; 12(2): 58.
Bloom BS, Hastings JT, Madaus GF.(1971). Handbook on formative and summative evaluation of student learning. New York: McGraw-Hill; 1971.
Best, John W.(1977). Research is Evaluation. (3rded). Englewod cliffs: N.J. Prentice Hall.; 1977.
Baharvand, P., Fathi, M., Eliyasy, H., Abdolkarimi, B., & Kiani, A. A.(2018). The effect of delivery type on neonatal blood indices in an Iranian population. Biomedical Research and Therapy 2018; 5(10): 2768-2775.
Rabe, H., Gyte, G. M. L., Díaz-Rossello, J. L., & Duley, L.(2019). Effect of timing of umbilical cord clamping and other strategies to influence placental transfusion at preterm birth on maternal and infant outcomes. Cochrane Database of Systematic Reviews 2019; 2019(9).
เนาวรัตน์ ศรีสวัสดิ์, และกรรณิการ์ พินิจ.(2566). สถานการณ์ความชุกภาวะโลหิตจางและปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กของเด็กอายุ 6-12 เดือน ที่คลินิกสุขภาพเด็กดี เครือข่ายบริการสุขภาพโรงพยาบาลระยอง ปี 2564-2565. วารสารศูนย์การศึกษาแพทยศาสตร์คลินิก โรงพยาบาลพระปกเกล้า 2566; 40(4): 389-397.
เก็ต เก็ต อ่อง, สุดาภรณ์ พยัคฆเรือง, และ วัลยา ธรรมพนิชวัฒน์.(2568). ปัจจัยทำนายความรุนแรงของภาวะโลหิตจางในเด็กอายุ 6-23 เดือนในประเทศเมียนมา. วารสารพยาบาลศาสตร์ 2568; 43(4): 389-406.
Gebrehaweria, M., Gebremeskel., & Tirore, L. L.(2016). Factors Associated with Anemia Among Children 6-23 Months of Age in Ethiopia: A Multilevel Analysis of Data from the 2016 Ethiopia Demographic and Health Survey. Pediatric health, medicine and therapeutics 2020; 11: 347-357.
Duttaa, M., Bhisea, M., Prashadb, L., Chaurasiac, H. & Debnath, P.(2020). Prevalence and risk factors of anemia among children 6-59 months in India. Clinical Epidemiology and Global Health 2020; 8(3): 868-878.
United Nations Children’s Fund.(2020). Improving young children’s diets during the complementary feeding period: UNICEF programming guidance. New York, NY: UNICEF; 2020.
World Health Organization.(2008). Advocacy, communication and social mobilization for TB control: A guide to developing knowledge, attitude and practice surveys. WHO Press [Internet]. 2008. [cited 2025 Sep 30]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/978924159617
World Health Organization.(2025). Daily iron and folic acid supplementation during pregnancy [Internet]. 2024. [cited 2025 Sep 30]. Available from: https://www.who.int/tools/elena/interventions/daily-iron-pregnancy
