การพัฒนาแอพพลิเคชั่นพฤติกรรมการดูแลตนเองเพื่อป้องกันการเกิด NCDs ของนักศึกษาพยาบาลในวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สวรรค์ประชารักษ์ นครสวรรค์
คำสำคัญ:
พฤติกรรมการส่งเสริมสุขภาพ, โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง, ปิงปองจราจรชีวิต 7 สี, แนวคิด สบช. โมเดลบทคัดย่อ
งานวิจัยกึ่งทดลอง มีวัตถุประสงค์ เพื่อพัฒนาแอพพลิเคชั่นพฤติกรรมการดูแลตนเอง และเพื่อป้องกันการเกิด NCDs ของนักศึกษาพยาบาล กลุ่มตัวอย่าง คือ นักศึกษาพยาบาลวิทยาลัยบรมราชชนนีสวรรค์ประชารักษ์ นครสวรรค์ ชั้นปีที่ 2 ถึง 4 ปีการศึกษา 2568 จำนวน 554 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ 1) แอพพลิเคชั่นพฤติกรรมการดูแลตนเองเพื่อป้องกันการเกิด NCDs 2) แบบคัดกรองเกี่ยวกับโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง 3) แบบสอบถามความรู้เกี่ยวกับโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง 4) แบบประเมินความพึงพอใจการใช้แอพพลิเคชั่นพฤติกรรมการดูแลตนเองเพื่อป้องกันการเกิด NCDs ผ่านการตรวจสอบค่าดัชนีความตรงตามเนื้อหา จากผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 3 ท่าน เท่ากับ 1, 1, และ 1 ตามลำดับ ค่าความเชื่อมั่นของแบบทดสอบ ดังนี้ แบบคัดกรองเกี่ยวกับโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง เท่ากับ 1, 1, และ 1 ตามลำดับ แบบสอบถามความรู้เกี่ยวกับโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง และแบบประเมินความพึงพอใจการใช้แอพพลิเคชั่นพฤติกรรมการดูแลตนเองเพื่อป้องกันการเกิด NCDs เท่ากับ 1, 1, และ 1 ตามลำดับ
ผลการวิจัยพบว่า ภายหลังการเข้าใช้แอพพลิเคชั่นพฤติกรรมการดูแลตนเอง และเพื่อป้องกันการเกิด NCDs กลุ่มตัวอย่างมีคะแนนเฉลี่ยด้านความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมในการป้องกันโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 8.53 ความพึงพอใจการใช้แอพพลิเคชั่น มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.46 สูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ เมื่อเทียบกับก่อนเข้าใช้แอพพลิเคชั่น (p < 0.01)
เอกสารอ้างอิง
กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค.(2566). รายงานประจำปี 2566 [Internet]. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข; 2566 [cited 2568 Jun 25]. Available from: https://ddc.moph.go.th/uploads/files/4155620240314033823.pdf
Sirited P, Hemtong W, Tunit P, Punnawit C, Suphim B, Kaewrattanapattama O, et al.(2025). Effects of Self-care Behavioral Modification Program among Elderly Population with High Risk for Non-communicable Diseases of Phranakhon Si Ayutthaya Province. Public Health Policy and Laws Journal, 2022;8(1), 45–59. [Internet].[cited 2025 July 1]. Available from: https://so05.tci-thaijo.org/index.php/journal_law/article/download/254372/172797
จุฑามาศ ปุญญปุระ.(2566). การพัฒนารูปแบบการสร้างเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพของพนักงานโรงงานในจังหวัดนครสวรรค์. วารสารสาธารณสุขมูลฐาน (ภาคเหนือ), 2566;34(2), 4–11. [อินเตอร์เน็ต].[เข้าถึงเมื่อ26 มิ.ย.2568]. เข้าถึงได้จาก:https://thaidj.org/index.php/NRTC/article/view/15623/12354
สาธกา สามิภักดิ์. (2566). การจัดบริการอาหารในโรงเรียนกับพฤติกรรมการบริโภคอาหารและภาวะโภชนาการของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนเอกชนแห่งหนึ่ง กรุงเทพมหานคร. วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, หาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.2566; [อินเตอร์เน็ต].[เข้าถึงเมื่อ27 มิ.ย.2568]. เข้าถึงได้จาก:https://ir.stou.ac.th/bitstream/123456789/1501/1/Fulltext%20157773.pdf
กรมควบคุมโรค.(2566). แผนปฏิบัติการด้านการป้องกันและควบคุมโรคไม่ติดต่อ พ.ศ. 2566–2570; [อินเตอร์เน็ต].[เข้าถึงเมื่อ28 มิ.ย.2568]. เข้าถึงได้จาก: https://ddc.moph.go.th/uploads/publish/1625920241004031950.pdf
วันเพ็ญ สุทธิโกมินทร์.(2567). พัฒนาแบบแผนการดำเนินชีวิต และความรอบรู้ด้านสุขภาพเพื่อป้องกันความเสี่ยงโรคหัวใจ และหลอดเลือดวัยทำงานที่มีภาวะอ้วน: กรณีศึกษาในครู อนามัยโรงเรียน. วารสารสหวิชาการเพื่อสุขภาพ 2567; 6(2), 49-63.
ธนพร บึงมุม, สงกรานต์ กลั่นด้วง.(2565). ผลของโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันโรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูงของบุคลากรกลุ่มเสี่ยง. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์ และสุขภาพ 2565;8(3), 371-379. [อินเตอร์เน็ต].[เข้าถึงเมื่อ29 มิ.ย.2568]. เข้าถึงได้จาก:https://so06.tci-thaijo.org/index.php/hej/article/view/267850.
ศุภรัตน์ แก้วเสริม และเอ็ม สายคำหน่อ.(2566). การพัฒนาระบบสำหรับติดตามการส่งข้อมูลสุขภาพผู้ป่วยกลุ่มโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง: กรณีศึกษาชุมชนเมืองเพชรบูรณ์. Research Community and Social Development Journal 2566;17(2), 166–179. [อินเตอร์เน็ต].[เข้าถึงเมื่อ27 มิ.ย.2568]. เข้าถึงได้จาก:https://doi.org/10.14456/nrru-rdi.2023.28
วิชัย เทียนถาวร, อัศนี วันชัย, & จิตติพร ศรีษะเกตุ.(2566). การประยุกต์ใช้ปิงปองจราจรชีวิต 7 สีในการเฝ้าระวังโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง: การทบทวนขอบเขตงานวิจัย. วารสารวิจัยการพยาบาลและวิทยาศาสตร์สุขภาพ 2566; 15(2), e267915. [อินเตอร์เน็ต].[เข้าถึงเมื่อ24 มิ.ย.2568]. เข้าถึงได้จาก:https://he01.tci-thaijo.org/ index.php/ unc/article/ view/e267915/e267915
ศุภลักษณ์ ทองขาว, นิภากิม สูงเนินและรัชนี นามจันทรา.(2564). ผลของโปรแกรมการสนับสนุนและให้ความรู้ต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองและระดับความดันโลหิตของผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้วัยผู้ใหญ่ตอนต้น. Thai Journal of Cardio-Thoracic Nursing, 2564;32(2), 73-88. [อินเตอร์เน็ต].[เข้าถึงเมื่อ26 มิ.ย.2568]. เข้าถึงได้จาก:https://he02.tci-thaijo.org/index.php/journalthaicvtnurse/article/view/244289
นัชชา ยันติ, สุวัฒน์ ศิริแก่นทรายและศศิธร ตันติเอกรัตน์.(2567). การพัฒนาแอพพลิเคชั่นส่งเสริมความรู้ด้านสุขภาพตามหลัก 3อ2ส สําหรับผู้สูงอายุอําเภอคลองหลวง. วารสารวิจัยวิชาการ2567;7(3), 87-104. . [อินเตอร์เน็ต].[เข้าถึงเมื่อ 28 มิ.ย.2568]. เข้าถึงได้จาก:https://so06.tci-thaijo.org
สุกัญญา คณะวาปี, เกศินี สราญฤทธิชัย.(2565). ผลของโปรแกรมการพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพร่วมกับโรงเรียนรอบรู้ด้านสุขภาพต่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อป้องกันโรคอ้วนในเด็กวัยเรียนที่มีภาวะน้ำหนักเกิน. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน2565;8(2), 105–106. [อินเตอร์เน็ต].[เข้าถึงเมื่อ23 มิ.ย.2568]. เข้าถึงได้จาก:https://he02.tci-thaijo.org/index.php/ajcph/article/view/255706
พัชรินทร์ มณีพงศ์, วลัยพร สิงห์จุ้ย, สัญญา สุขขำ, และเพ็ชรน้อย ศรีผุดผ่อง.(2564). ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพกับพฤติกรรมสุขภาพ 3อ 2ส ของประชาชนจังหวัดสุพรรณบุรี. วารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุพรรณบุรี (SNC) 2564; 4(1), 1-5. [อินเตอร์เน็ต].[เข้าถึงเมื่อ29 มิ.ย.2568]. เข้าถึงได้จาก:https://he02.tci-thaijo.org/index.php/SNC/article/view/256722
จิราชัย เสน่ห์วงศ์, ดวงเดือน ศรีมาดี, ทิพย์วัลย์ ตรีทศ, นิธิมา มงคลชู.(2566). การพัฒนารูปแบบการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพบุคลากรกลุ่มเสี่ยงต่อองค์ประกอบผลลัพธ์ ทางคลินิกของภาวะเมตาบอลิกซินโดรม. วารสารวิจััยและพััฒนานวัตกรรมทางสุขภาพ. 4(3). https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jrhi/article/view/266553/179585
กนกศรี จาดเงิน, วิชชุดา ปุณโณทก.(2566). ประสิทธิผลโปรแกรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพในคลินิกปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพเสมือนจริง. วารสารสุขภาพและะสิ่งแวดล้อมศึกษา2566 ; 8(1), 73-86. . [อินเตอร์เน็ต].[เข้าถึงเมื่อ30 มิ.ย.2568]. เข้าถึงได้จาก:https://so06.tci-thaijo.org
Thabsri K, Kapol N.(2023). Relationship between health literacy and glycemic control of diabetes patients in Tambon Health Promotion Hospital of Phrachomklao Hospital Services Network, Phetchaburi. Thai Bulletin of Pharmaceutical Sciences2023;19(1), 67–82. [Internet].[cited 2025 July 2].Available from: https://li01.tci-thaijo.org/index.php/TBPS/article/view/259242
วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สวรรค์ประชารักษ์ นครสวรรค์. วิสัยทัศน์ พันธกิจ. [อินเตอร์เน็ต]. (2566). [เข้าถึงเมื่อ8 ก.ค.2568]. เข้าถึงได้จาก:http://www.bcnsprnw.ac.th/web_bcnsprnw/th/vision.
Ortega EC, Gil de Gómez AB, Gamarra AG, Cuevas‑Budhart MA, García Klepzig JL, Gómez Del Pulgar García‑Madrid M.(2025). Mobile applications for non‑communicable disease management: A systematic review of development methods and effectiveness. Computers in Biology and Medicine 2025; 193, 110411. [Internet].[cited 2025 July 1].Availablefrom:https://doi.org/10.1016/j.compbiomed.2025.110411
งานแผนและนโยบายของสถาบันพระบรมราชชนก.(2567). สถาบันพระบรมราชชนก กระทรวงสาธารณสุข [อินเตอร์เน็ต]. (2567). [เข้าถึงเมื่อ 8 ก.ค.2568] เข้าถึงได้จาก: http://www.bcnsprnw.ac.th/web_bcnsprnw/th/vision.
สกลสุภา สิงคิบุตร, เรืองฤทธิ์ โทรพันธ์ และเพชรรัตน์ พิบาลวงศ์.(2567). การพัฒนาแอปพลิเคชันเพื่อติดตาม และเตือนอาการผิดปกติต่อความรู้พฤติกรรมการปฏิบัติตัว และระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวาน. วารสารสุขภาพ และการศึกษาพยาบาล 2567; 30(2), 56-74.
Paul B, Kirubakaran R, Isaac R, Dozier R, Grant L, Weller D, RESPIRE collaboration.(2022). Theory of planned behaviour-based interventions in chronic diseases among low health-literacy population: protocol for a systematic review. Systematic reviews, 2022 ; 11(1), 127[Internet].[cited 2025 July 5].Available from: https://link.springer.com/article/10.1186/s13643-022-02006-2
Thianthavorn V, Chuenkongkaew W, Tanvatanakul V, Thepaksorn P.(2022). Research Development and Health Innovations for the Health Promotion andPreventionforNon-Communicable Diseases (NCDs) under the Project to BuildHealthy Communities with the PRBR Model 2022: 1 College, 1 Community inHonor of H.M. King Maha Vajiralongkorn Phra Vaiiraklaochaoyuhua (2022-2024).Thai Journal of Public Health and Health Sciences 2022; 5(2), 187-194.(In Thai)
นฤมล ยังแช่ม, ชาญชัย จิวจินดา.(2566). ภูมิปัญญาการบริโภคอาหารเพื่อสุขภาพตามหลักการแพทย์วิถีธรรม.วารสารธรรมเพื่อชีวิต: Journal of Dhamma for Life 2566 ; 30(3), 338–351. G-hk57’[อินเตอร์เน็ต].[เข้าถึงเมื่อ28 มิ.ย.2568]. เข้าถึงได้จาก: https://so08.tci-thaijo.org/index.php/dhammalife/article/view/3237
กัญญา คณะวาปี, เกศินี สราญฤทธิชัย.(2565). ผลของโปรแกรมการพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพร่วมกับโรงเรียนรอบรู้ด้านสุขภาพต่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อป้องกันโรคอ้วนในเด็กวัยเรียนที่มีภาวะน้ำหนักเกิน. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน 2565; 8(2), 105–118. [อินเตอร์เน็ต].[เข้าถึงเมื่อ27 มิ.ย.2568]. เข้าถึงได้จาก:https://he02.tci-thaijo.org/index.php/ajcph/article/view/255706
วรารัตน์ ทิพย์รัตน์, กนกพรรณ พรหมทอง และ กัญญภา มุสิกชะนะ.(2567). ผลของการจัดกระทําตามแนวคิดความเชื่อด้านสุขภาพต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้ดูแลและระดับความดันโลหิตในผู้สูงอายุที่มีภาวะความดันโลหิตสูงที่ควบคุมความดันโลหิตไม่ได้. พยาบาลสาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ 51, 3 (ก.ค.-ก.ย. 2567), 183-199.
ประยุทธ ตั้งสงบ.(2565). การออกแบบแอปพลิเคชันเพื่อการรับรู้ความเสี่ยงและแจ้งเตือนสำหรับโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง. ศิลปกรรมสาร2565; 15(2), 1-17.
สุภาภรณ์ นันตา, ธานี กล่อมใจ, กาญจนา สาใจ, นันทิกา อนันต์ชัยพัทธนา, ดลฤดี เพชรขว้าง และวรรณิภา เวียงคำ.(2566). ผลของโปรแกรมสร้างเสริมสุขภาพตามแนวคิด สบช. โมเดล ต่อความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมป้องกันโรคไม่ติดต่อเรื้อรังของนักศึกษาพยาบาล. วารสารวิจัยและนวัตกรรมทางสุขภาพ2566;(2), e265950. [อินเตอร์เน็ต].[เข้าถึงเมื่อ23 มิ.ย.2568]. เข้าถึงได้จาก:https://he02.tci-thaijo.org/index.php/jhri/article/view/265950
Pradubpot K, Krainara K.(2025). The Development of Health Behavior Modification Model among Risk Group of Diabetes Mellitus and Hypertension with Self-management Concepts in Phromkhiri District, Nakhon Si Thammarat Province. Thammasat University Hospital Journal Online 2025; 10(1), 106–117. [Internet].[cited 2025 July 3].Available from:https://he02.tcithaijo.org/index.php/TUHJ/article/view/274259
นวลอนงค์ ศรีสุกไสย.(2566). ประสิทธิผลของโปรแกรมการพัฒนาความรอบรู้ทางสุขภาพต่อพฤติกรรมการสร้างเสริมสุขภาพของกลุ่มเสี่ยงโรคความดันโลหิตสูง ตำบลเขาขลุง อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี. วารสารวิชาการ และการพยาบาลวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนีจักรีรัช 2566 ; 4(1), E000729-E000729. [อินเตอร์เน็ต].[เข้าถึงเมื่อ27 มิ.ย.2568]. เข้าถึงได้จาก: https://he04.tci-thaijo.org/index.php/jckr/article/view/729
Prommanee P.(2019). การวัดระดับทักษะในการดำเนินงานด้านการสาธารณสุข [Skill measurement for public health operations]. PTU Journal 2019; 23(1), 284 290. [Internet].[cited 2025 July 7].Available from:https://so05.tci-thaijo.org/index.php/ ptujournal/ rticle/download/ 180518/135921/589579
สุภาวดี เงินยิ่ง, พิริยา ศุภศรี, วรรณทนา ศุภสีมานนท์. ผลของโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพต่อพฤติกรรมสุขภาพด้านโภชนาการและการจัดการกับความเครียดในหญิงตั้งครรภ์วัยรุ่น. วารสารคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 21(4), 37–48. สืบค้น จาก https://he02.tci-thaijo.org/index.php/Nubuu/article/view/51445
อนันตา เครือมาศ, พาดี พีรวิทย์, คนซื่อ อำภา.(2021). ผลของโปรแกรมการส่งเสริมและปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพในกลุ่มเสี่ยงเบาหวานรายใหม่. J Res Health Inno Dev [Internet]. 2021 May 29 [cited 2026 Feb 24];2(2):163-70. Available from: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jrhi/article/view/252218
วงศ์สันติกูล ข., ฟักเงิน ก., เทียนสมบัติ จ., ฉลาด จ., สุภาพ น., ศรีพระจันทร์ ป., แสงทอง ม., พรมแปง ส., & สุวรรณคีรี* ว. (2025). ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพด้วยอิเล็กทรอนิกส์กับพฤติกรรมสุขภาพของนิสิตพยาบาล. วารสารวิจัยการพยาบาลและสุขภาพ, 26(2). สืบค้น จาก https://he01.tcithaijo.org/index.php/bcnpy/article/view/e279638
