การวิเคราะห์ต้นทุนประสิทธิผลการให้บริการการแพทย์ทางไกล และการให้บริการตามมาตรฐานในสถานพยาบาล ของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง ในโรงพยาบาลเลย จังหวัดเลย
คำสำคัญ:
ต้นทุน - ประสิทธิผล, บริการการแพทย์ทางไกล, โรคความดันโลหิตสูงบทคัดย่อ
การศึกษาครั้งนี้เป็นการศึกษาเชิงสำรวจ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาต้นทุนประสิทธิผล ของการให้บริการการแพทย์ทางไกล และการให้บริการตามมาตรฐานในสถานพยาบาล ของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง ในโรงพยาบาลเลย จังหวัดเลย ในมุมมองผู้ให้บริการ (Provider Perspective) ประชากรที่ศึกษา คือ ผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง เก็บข้อมูลโดยใช้ข้อมูล ทุติยภูมิย้อนหลัง จากฐานข้อมูลเวชระเบียนของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง ที่เข้ารับบริการระหว่างวันที่ 1 ตุลาคม 2566 - 30 กันยายน 2568 จำนวน 16,437 ราย
ผลการศึกษา พบว่า ต้นทุนเฉลี่ยของการให้บริการการแพทย์ทางไกล และการให้บริการตามมาตรฐานในสถาน พยาบาล เท่ากับ 1,041.82 และ 1,544.13 บาทต่อครั้ง ซึ่งต้นทุนการให้บริการตามมาตรฐานในสถานพยาบาล สูงกว่าการให้บริการการแพทย์ทางไกล เท่ากับ 502.31 บาทต่อครั้ง และผลต่างค่าเฉลี่ยระดับค่าความดันโลหิตซิสโตลิก ระดับค่าดัชนีมวลกาย และระดับอัตราการกรองของไต เท่ากับ -1.174 mmHg, -0.256 kg/m2 และ 1.896 ml/min/1.73 m2 แตกต่างกันอย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value = 0.141, 0.273 และ 0.526) ตามลำดับ จากการวิเคราะห์อัตราส่วนต้นทุนประสิทธิผล ส่วนเพิ่ม พบว่า เมื่อประสิทธิผลระดับค่าความดันโลหิตลดลง 1 หน่วย จะใช้ต้นทุนในการดูแลรักษา เท่ากับ 2,854.03 บาทต่อหน่วยประสิทธิผล ขณะที่ระดับค่าดัชนีมวลกายลดลง 1 หน่วย และระดับค่าอัตราการกรองของไตที่ดีขึ้น 1 หน่วย สามารถลดต้นทุนได้มากถึง -11,416.13 และ -11,681.62 บาทต่อหน่วยประสิทธิผล ตามลำดับ ทั้งนี้ ค่า ICER มีค่าเป็นลบ
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงสาธารณสุข. (2566). แผนปฏิบัติด้านการป้องและควบคุมโรคไม่ติดต่อ ของประเทศไทย (พ.ศ. 2566 - 2570).นนทบุรี: สำนักงานเลขานุการขับเคลื่อนแผนโรคไม่ติดต่อแห่งชาติ กองโรคไม่ติดต่อ
สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. (2567). ยุทธศาสตร์การปฏิรูปกำลังคนและภารกิจบริการด้านสุขภาพในภาพรวมทั้งระบบระยะ 10 ปี. พิมพ์ครั้งที่ 1. 2567. นนทบุรี: กองยุทธศาสตร์และแผนงานสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565) รายงานผลการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของประเทศภายใต้แผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 12. (หน้า 30). กรุงเทพฯ: สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย. (2561). รายงานการศึกษา เรื่องประมาณการค่าใช้จ่ายสาธารณะด้านสุขภาพในอีก 15 ข้างหน้า. (หน้า 39). กรุงเทพฯ: สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย.
กระทรวงสาธารณสุข. (2561). แผนยุทธศาสตร์ชาติระยะ 20 ปี ด้านสาธารณสุข (พ.ศ. 2560 - 2579). ฉบับปรับปรุง ครั้งที่ 2. นนทบุรี: กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข
กระทรวงสาธารณสุข. (2568). รายละเอียดตัวชี้วัดกระทรวงสาธารณสุข ประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2567. นนทบุรี: กองยุทธศาสตร์และแผนงานสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเลย. (2568). เอกสารประกอบการตรวจราชการ นิเทศงานกรณีปกติรอบที่ 1 ปีงบประมาณ 2568 จังหวัดเลย. เลย: กลุ่มงานพัฒนายุทธศาสตร์สาธารณสุข สำนักฯ.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเลย. (2567). การตรวจราชการและนิเทศงาน กรณีปกติ รอบที่ 1/2567 จังหวัดเลย. เลย: กลุ่มงานพัฒนายุทธศาสตร์สาธารณสุข สำนักฯ
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเลย. (2568). การตรวจราชการและนิเทศงาน กรณีปกติ รอบที่ 2/2568 จังหวัดเลย. เลย: กลุ่มงานพัฒนายุทธศาสตร์สาธารณสุข สำนักฯ.
วิน เตชะเคหะกิจ. (2561). การประเมินคุณภาพชีวิตที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพและค่าอรรถประโยชน์ในงานวิจัยสุขภาพ. พิมพ์ครั้งที่ 1. มกราคม 2561. เชียงใหม่ : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
โรงพยาบาลเลย. (2568). จำนวนผู้ป่วยนอก Essential (primary) hypertension. ระบบเวชระเบียนอิเล็กทรอนิกส์. (HOSxP V.3.67.6.5). กลุ่มงานข้อมูลสารสนเทศทางการแพทย์.
อาทร ริ้วไพบูลย์. (2561). การวิเคราะห์ต้นทุนในการพัฒนาระบบสุขภาพ. พิมพ์ครั้งที่ 1. มิถุนายน 2561. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ศักดิโสภาการพิมพ์.
Dooley, M. et. al, (2022). A Modification of Time-Driven Activity-Based Costing for Comparing Cost of Telehealth and In-Person Visits. Telemedicine journal and e-health: the official journal of the American Telemedicine Association, 28(10), 1525 - 1533. https://doi.org/10.1089/tmj.2021.0338
นิลวรรณ อยู่ภักดี. (2561). เศรษฐศาสตร์สาธารณสุข. พิมพ์ครั้งที่ 1. เมษายน 2561. พิษณุโลก: โรงพิมพ์รัตนสุวรรณการพิมพ์.
พิชญศักดิ์ พิชัย. (2566). การวิเคราะห์ต้นทุนการรักษาโรคผมร่วงเป็นหย่อมด้วยวิธีการแพทย์ทางไกลกับการรับบริการตามมาตรฐาน ณ หน่วยบริการระดับตติยภูมิ. Chulalongkorn University Theses and Dissertations (Chula ETD). 11298.
ดาราวรรณ รองเมือง และคณะ. (2566). การพัฒนาระบบการแพทย์ทางไกลเพื่อการดูแลรักษาผู้ป่วยล้างไตทางช่องท้อง บทเรียนจากการระบาดของโควิด - 19. วารสารวิจัยระบบสาธารณสุข 2566;17(1): 108 - 27.
กระทรวงสาธารณสุข. (2567). แนวทางการบริการการแพทย์และสาธารณสุขทางไกลของหน่วยบริการในสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2567. นนทบุรี: สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข
วุฒิชัย จ่าแก้ว และไพโรจน์ ชูชาติ. (2568). ประสิทธิผลของการใช้การแพทย์ทางไกลเพื่อควบคุมระดับความดันโลหิต สำหรับผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง ในพื้นที่เกาะ จังหวัดระนอง. เชียงรายเวชศาสตร์, 17(3). 89 - 102.
สุภาพ อิ่มอ้วน และคณะ. (2567). ผลของการใช้ระบบดูแลสุขภาพทางไกลร่วมกับการจัดการรายกรณี และการจัดการรายกรณีอย่างเดียวต่อระดับความดันโลหิตในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ, 42(4), e272777.
ธนัท ตั้งวนาไพร, ศรวัส แสงแก้ว และจันทิรา ลีลาไพบูลย์. (2566). ประสิทธิผลของการใช้้การแพทย์์ทางไกลเพื่อควบคุมระดับความดันโลหิต ในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง ระหว่างช่วงการระบาดของโควิด 19: การศึกษาย้อนหลัง. วารสารระบบบริการปฐมภูมิและเวชศาสตร์ครอบครัว, 6(4), 316 - 327.
กลิ่นผกา พาหุพันธ์, จิราพร สลางสิงห์, จินัฐตา พงประเสริญ และศิริรัตน์ อินทรเกษม. (2568). การพัฒนาระบบการแพทย์ทางไกลสำหรับผู้ป่วยความดันโลหิตสูง ผู้ป่วยนอกอายุรกรรมเฉพาะโรค โรงพยาบาลยโสธร. วารสารการพยาบาลสุขภาพและการศึกษา, 8(1), 13 - 24.
อรภัทร วิริยอุดมศิริ. (2567). ผลของการพัฒนาการดูแลผู้ป่วยเบาหวานและความดันโลหิตโลหิตสูงด้วยเทคโนโลยีการแพทย์ทางไกลเครือข่ายสุขภาพอำเภอโนนสุวรรณ จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น, 6(2), e269421.
สมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทย. (2562). แนวทางการรักษาโรคความดันโลหิตสูงในเวชปฏิบัติทั่วไป พ.ศ. 2562. พิมพ์ครั้งที่ 1. เชียงใหม่: โรงพิมพ์ ทริค ธิงค์.
ใล จุลสม โชคนิติพัฒน์ วิสัญ และเอมอร ทาระคำ. (2568). การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยความดันโลหิตสูงโดยใช้การแพทย์ทางไกล ในโรงพยาบาลสุวรรณภูมิ. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ, 10(3), 635 - 641.
บุษยมาส บุศยารัศมี. (2566). การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยเบาหวานหรือความดันโลหิตสูงในยุควิถีใหม่ เขตอำเภอ
