การพัฒนารูปแบบเพื่อการบรรลุโรงพยาบาลอัจฉริยะระดับเพชร จังหวัดอุดรธานี
คำสำคัญ:
การพัฒนารูปแบบ, โรงพยาบาลอัจฉริยะ, อุดรโมเดลบทคัดย่อ
การวิจัย เรื่อง การพัฒนารูปแบบเพื่อการบรรลุโรงพยาบาลอัจฉริยะระดับเพชร จังหวัดอุดรธานี มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบ ประเมินประสิทธิผลของรูปแบบ และศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อการผ่านเกณฑ์โรงพยาบาลอัจฉริยะระดับเพชร จังหวัดอุดรธานี เป็นการวิจัยและพัฒนา (Research and Development) ทั้งนี้ งานวิจัยนี้มุ่งเน้นการประเมินประสิทธิผลของรูปแบบในระยะสั้น (Short – term Effectiveness) ภายใต้บริบทที่มีฐานข้อมูลและโรงพยาบาลต้นแบบที่ผ่านเกณฑ์ระดับเพชรแล้ว กลุ่มตัวอย่าง ระยะที่ 1 การศึกษาสถานการณ์ ได้แก่ โรงพยาบาลรัฐ สังกัดสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดอุดรธานี ที่ผ่านการประเมินโรงพยาบาลอัจฉริยะระดับเพชร จำนวน 6 แห่ง ระยะที่ 2 โรงพยาบาลอัจฉริยะ จังหวัดอุดรธานี จาก 15 แห่ง เก็บข้อมูลจากแบบประเมินและแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดย ความถี่ (Frequency) ร้อยละ (Percentage) ค่าเฉลี่ย (Mean) และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (Standard deviation) สถิติไคสแควร์ (Chi – Square) สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เพียร์สัน (Pearson Correlation Coefficient) paired t – test McNemar test และการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา (Content Analysis)
ผลการศึกษา พบว่า คะแนนประเมินตนเองก่อนการพัฒนา (= 689.98, S.D. = 79.11) และหลังการพัฒนาเพิ่มขึ้น (
= 835.07, S.D. = 58.71) โดยมีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 (t = 15.02, p < 0.01) ซึ่งแสดงให้เห็นว่ารูปแบบ UDON Model สามารถช่วยให้โรงพยาบาลเพิ่มคะแนนได้เฉลี่ย 145.09 คะแนน หรือคิดเป็นการเพิ่มขึ้นร้อยละ 21.03 หลังจากการพัฒนาตามรูปแบบ UDON Model ในปีงบประมาณ 2569 ผ่านเกณฑ์ระดับเพชร 15 แห่ง (ร้อยละ 71.4) คะแนนประเมินตนเอง มีคะแนนภาพรวมเพิ่มขึ้นจาก (
= 689.98, S.D. = 79.11) เป็น (
= 835.07, S.D. = 58.71) หรือเพิ่มขึ้นร้อยละ 21.03 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t = 15.02, p < 0.01) ครบทุกด้าน และคะแนนประเมินจากคณะกรรมการภายนอกโดยรวมเพิ่มขึ้นจาก (
= 743.43, S.D. = 97.59) เป็น (
= 842.48, S.D. = 47.74) แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t = -5.58, p < 0.01) คิดเป็นการเพิ่มขึ้นร้อยละ 13.32 โดยคะแนนเฉลี่ยโดยรวมสูงกว่าเกณฑ์ระดับเพชร (800 คะแนน) ยืนยันประสิทธิผลของรูปแบบด้วยการตรวจสอบจากภายนอกอย่างเป็นอิสระ และนอกจากนี้หลักฐานเชิงประจักษ์สำคัญ 3 ประการที่ยืนยันประสิทธิผลของรูปแบบ “UDON Model” ได้แก่ จำนวนโรงพยาบาลระดับเพชรเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 28.6 เป็นร้อยละ 71.4 (p = 0.004) คะแนนประเมินตนเองโดยรวมเพิ่มขึ้นร้อยละ 21.03 (t = 15.02, p < 0.01) และคะแนนประเมินจากคณะกรรมการภายนอกเพิ่มขึ้นร้อยละ 13.32 (t = -5.58, p < 0.01)
เอกสารอ้างอิง
Woll A, Tørresen J. What is a smart hospital A review of the literature. Human-Automation Interaction: Manufacturing, Services and User Experience. 2022; 145 – 165.
Davenport T, Kalakota R. The potential for artificial intelligence in healthcare. Future Healthcare Journal. 2019; 6(2) : 94 – 98.
Baker SB, Xiang W, Atkinson I. Internet of Things for smart healthcare: Technologies, challenges, and opportunities. IEEE Access. 2017; 5: 26521 – 26544.
Kwon H, An S, Lee HY, Cha WC, Kim S, Cho M, et al. Review of smart hospital services in real healthcare environments. Healthcare Informatics Research. 2022; 28(1): 3 – 15.
กระทรวงสาธารณสุข. Smart Hospital Dashboard [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2568 [สืบค้นเมื่อ วันที่ 5 ตุลาคม 2568]. เข้าถึงจาก: https://bdh-service.moph.go.th/smarthosp-quest/
กาญจน์หทัย กองภา และสมิหรา จิตตลดากร. การนำนโยบายของกระทรวงสาธารณสุขไปปฏิบัติ: กรณีศึกษา SMART HOSPITAL ในพื้นที่จังหวัดอุดรธานี. วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ. 2564; 6(3): 152 – 164.
Mesko B, Drobni Z, Benyei E, Gergely B, Gyorffy Z. The impact of digital health technologies on healthcare professionals: A systematic review. NPJ Digital Medicine. 2023; 6(1): 57.
Yong-Jun W, Fei-Yue W, Ge W, Xiao W, Yi-Long W, Rui L. Parallel hospitals: From hospital information system (HIS) to hospital smart operating system (HSOS). Acta Automatica Sinica. 2021; 47(11): 2585 – 2599.
Morley J, Machado CCV, Burr C, Cowls J, Joshi I, Taddeo M, et al. The ethics of AI in health care: A mapping review. The Lancet Digital Health. 2020; 2(7): e336–73.
Lin CL, Chen JK, Ho HH. BIM for smart hospital management during COVID-19 using MCDM. Sustainability. 2021; 13(11): 6181.
Tu JC, Luo SC, Lee YL, Shih MF, Chiu SP. Exploring usability and patient attitude towards a smart hospital service with the technology acceptance model. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2022; 19(10): 6059.
ยุพิน รินทราช, ดาววดี ลีลาวัฒนานนท์กุล, ศรายุทธ นวะศรี. การพัฒนารูปแบบการบริการผู้ป่วยนอกตามแนวทาง Smart Hospital โรงพยาบาลสมเด็จ จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน. 2567; 9(1): 707 – 717.
วาสนา วีระกิจ. การพัฒนารูปแบบบริการศูนย์รับผู้ป่วยนอนในโรงพยาบาลวชิระภูเก็ตด้วยระบบ Smart Hospital. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพและสาธารณสุขวชิระภูเก็ต. 2567; 4(1): 111 – 124.
Chen JK, Ho HH. Asset resource optimization solution for smart hospital facilities and energy management through an interpretive structural model. Buildings. 2023; 13(12): 3064.
วุธิพงศ์ ภักดีกุล. วิธีการวิจัยในงานอนามัยชุมชน Research Methodology in Community Health. บริษัทจรัลสนิทวงศ์การพิมพ์ จำกัด; 2566.
วิจักษ์ กาญจนอุทัย [อินเตอร์เน็ต]. นนทบุรี: สำนักสุขภาพดิจิทัล กระทรวงสาธารณสุข; 2568 [สืบค้นเมื่อ 7 กันยายน 2568]. เข้าถึงจาก: https://spd.moph.go.th/wp-content/uploads/2025/06/5.7-Smart-Hospital-V3.pdf
สำนักงานเขตสุขภาพที่ 8. เกณฑ์โรงพยาบาลอัจฉริยะ ปี 2568 เขตสุขภาพที่ 8 สำนักงานเขตสุขภาพที่ 8 [อินเตอร์เน็ต]. อุดรธานี: สำนักงานเขตสุขภาพที่ 8; 2568 [สืบค้นเมื่อ 7 กันยายน 2568]. เข้าถึงจาก: https://www.r8way.moph.go.th.
Bertalanffy, L. von. General system theory: Foundations, development, applications. George Braziller; 1968.
Deming, W. E. Out of the crisis. MIT Center for Advanced Engineering Study; 1986.
วรินท์มาศ เกษทองมา. 2569. การบริการสุขภาพระดับปฐมภูมิ. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: บริษัท จรัลสนิทวงศ์การพิมพ์ จำกัด.
ภาฝัน จิตต์มิตรภาพ, ฤๅเดช เกิดวิชัย, พรกุล สุขสด และดวงกมล จันทรรัตน์มณี. ปัจจัยขับเคลื่อนความสำเร็จในการพัฒนาเมืองอัจฉริยะ จังหวัดภูเก็ต. วารสารปัญญาภิวัฒน์. 2565; 14(1): 188 - 202.
Kumar, A., Singh, S., & Dwivedi, Y. K. Smart healthcare: A systematic literature review. Journal of Biomedical Informatics. 2021; 114: 103629.
Tu, M., et al. Resistance to change in hospital information system implementation: An empirical study. International Journal of Information Management. 2022; 63: 102438.
Uslu, U., et al. Integrating legacy systems into smart hospital environments: A case study. Journal of Medical Internet Research. 2020; 22(12): e21820.
