ผลของโปรแกรมส่งเสริมการกำกับอารมณ์ต่อความสามารถด้านอารมณ์ และสังคมของนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4–6 จากครอบครัวหย่าร้าง ในโรงเรียนประถมศึกษาของรัฐ จังหวัดปทุมธานี ประเทศไทย
คำสำคัญ:
การกำกับอารมณ์, โปรแกรมส่งเสริมการกำกับอารมณ์, ความสามารถด้านอารมณ์, ความสามารถด้านสังคม, เด็กจากครอบครัวหย่าร้างบทคัดย่อ
การวิจัยกึ่งทดลองครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมการกำกับอารมณ์แบบมีโครงสร้างในการพัฒนาความสามารถด้านอารมณ์และสังคมของเด็กวัยเรียนไทยจากครอบครัวหย่าร้าง กลุ่มตัวอย่างเป็นนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4–6 (อายุ 10–12 ปี) จำนวน 60 คน จากโรงเรียนประถมศึกษาของรัฐขนาดกลางแห่งหนึ่งในจังหวัดปทุมธานี ประเทศไทย โดยการสุ่มแบ่งเป็นกลุ่มทดลอง (n = 30) และกลุ่มควบคุม (n = 30) กลุ่มทดลองเข้าร่วมโปรแกรมการแทรกแซงแบบกลุ่ม จำนวน 10 ครั้ง (ครั้งละ 90 นาที สัปดาห์ละ 2 ครั้ง เป็นระยะเวลา 5 สัปดาห์) ซึ่งพัฒนาบนพื้นฐานแนวคิดกระบวนการกำกับอารมณ์ของ Gross (Gross’s process model of emotion regulation) ส่วนกลุ่มควบคุมได้รับการดูแลตามปกติของโรงเรียนโดยไม่มีการสนับสนุนเพิ่มเติม การประเมินความสามารถด้านอารมณ์และสังคมประกอบด้วย 5 องค์ประกอบ ได้แก่ การตระหนักรู้ตนเอง การจัดการตนเอง การตระหนักรู้ทางสังคม ทักษะความสัมพันธ์ และการตัดสินใจอย่างมีความรับผิดชอบ โดยใช้แบบสอบถามที่ผู้วิจัยพัฒนาขึ้น การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนา การทดสอบไคสแควร์ การทดสอบของฟิชเชอร์ (Fisher’s exact test) และการทดสอบทีทั้งแบบกลุ่มสัมพันธ์และกลุ่มอิสระ
ผลการวิจัยพบว่า ก่อนการทดลอง กลุ่มตัวอย่างทั้งสองกลุ่มมีลักษณะประชากรศาสตร์และคะแนนก่อนทดลองไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p > .05) ภายหลังการทดลอง กลุ่มทดลองมีคะแนนความสามารถรวมเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t(29) = 9.55, p < .001) ในขณะที่กลุ่มควบคุมมีคะแนนลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t(29) = −4.52, p < .001) และเมื่อเปรียบเทียบระหว่างกลุ่ม พบว่ากลุ่มทดลองมีคะแนนหลังการทดลองสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t(58) = 25.08, p < .001)
เอกสารอ้างอิง
Chompikul, J., Keiwkarnka, B., & Sukhontachai, J. (2009). Family and child development: Socialization and well-being. Journal of Family Health, 21(1), 12–20.
National Statistical Office of Thailand. (2024). Marriage and divorce statistics in Thailand 2006–2016. Author.
Barrett, A. E., & Turner, R. J. (2005). Family structure and mental health: The mediating effects of socioeconomic status, family process, and social stress. Journal of Health and Social Behavior, 46(2), 156–169.
Feldhaus, M., & Heintz-Martin, V. (2015). Long-term effects of parental separation on adult romantic relationships. Journal of Family Issues, 36(12), 1663–1685.
Cooley, J. L., & Fite, P. J. (2016). Peer victimization and forms of aggression during adolescence: The moderating role of emotion regulation. Journal of Youth and Adolescence, 45(4), 1–14.
Baer, R. A., Smith, G. T., & Allen, K. B. (2015). Assessment of mindfulness by self-report: The Kentucky Inventory of Mindfulness Skills. Assessment, 11(3), 191–206.
Gross, J. J., & Jazaieri, H. (2014). Emotion, emotion regulation, and psychopathology: An affective science perspective. Clinical Psychological Science, 2(4), 387–401.
Pathum Thani Provincial Office. (2024). Annual report on youth behavioral risk indicators. Author.
Amato, P. R., & Anthony, C. J. (2014). Estimating the effects of parental divorce and death with fixed effects models. Journal of Marriage and Family, 76(2), 370–386.
Collishaw, S., Maughan, B., Goodman, R., & Pickles, A. (2007). Time trends in adolescent mental health. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 48(2), 135–144.
Lertsrisimongkol, C., & Wisetsuwanphum, C. (2012). Emotional coping in children from separated families. Thai Journal of Nursing Research, 16(2), 45–58.
Roberts, A. R. (2002). Crisis intervention handbook: Assessment, treatment, and research (3rd ed.). Oxford University Press.
Faul, F., Erdfelder, E., Buchner, A., & Lang, A.-G. (2009). Statistical power analyses using G*Power 3.1: Tests for correlation and regression analyses. Behavior Research Methods, 41(4), 1149–1160.
Rovinelli, R. J., & Hambleton, R. K. (1977). On the use of content specialists in the assessment of criterion-referenced test item validity. Educational Research Perspectives, 4(2), 49–60.
Kim, H.-Y. (2013). Statistical notes for clinical researchers: Assessing normal distribution (2) using skewness and kurtosis. Restorative Dentistry & Endodontics, 38(1), 52–54.
Zhou, Q., Chen, S. H., & Main, A. (2017). Commonalities and differences in emotion regulation and child adjustment. Child Development Perspectives, 11(4), 1–10.
Jackson, D. B., Rogers, T. N., & Murrie, D. C. (2016). Parental divorce and children’s academic outcomes. Child Psychiatry & Human Development, 47(4), 1–13.
Klasen, F. (2015). The longitudinal BELLA study: Design, methods, and first results on the course of mental health problems. European Child & Adolescent Psychiatry, 24(6), 651–663.
