การพัฒนารูปแบบเฝ้าระวังการก่อเหตุรุนแรงของผู้มีภาวะทางสุขภาพจิตจากการใช้สารเสพติดโดยกลไกการสนับสนุนของเครือญาติ อำเภอวังน้ำเขียว จังหวัดนครราชสีมา
คำสำคัญ:
การเฝ้าระวังการก่อเหตุรุนแรง, สุขภาพจิต, สารเสพติด, กลไกเครือญาติ, วังน้ำเขียวบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research : PAR) นี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษาสถานการณ์ ปัจจัยที่มีผลต่อการก่อเหตุรุนแรง และบทบาทของเครือญาติ พร้อมทั้งพัฒนาและเปรียบเทียบประสิทธิผลของรูปแบบการเฝ้าระวังการก่อเหตุรุนแรงของผู้มีภาวะทางสุขภาพจิตจากการใช้สารเสพติดในพื้นที่อำเภอวังน้ำเขียว จังหวัดนครราชสีมา กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วย ผู้มีภาวะทางสุขภาพจิต เครือญาติ บุคลากรทางการแพทย์ และภาคีเครือข่ายชุมชน รวม 90 คน เครื่องมือวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ แบบประเมินความรู้ และแบบประเมินระดับความรุนแรง PVSS วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา การวิเคราะห์เนื้อหา และสถิติ Paired t-test
ผลการศึกษาพบว่า สถานการณ์ผู้ป่วยยาเสพติดกลุ่มเสี่ยงสูง มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยมีปัจจัยจากการขาดความต่อเนื่องในการรักษา การกลับไปใช้สารซ้ำ และความบกพร่องของกลไกครอบครัวที่ขาดความตระหนักและทักษะในการสังเกตสัญญาณเตือน ภายหลังการพัฒนารูปแบบการเฝ้าระวังโดยใช้กลไกการสนับสนุนของเครือญาติ พบว่าเครือญาติ มีระดับความรู้ในการเฝ้าระวังสัญญาณเตือนเพิ่มสูงขึ้นมากกว่าก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) ในขณะที่ระดับความเสี่ยงและพฤติกรรมรุนแรงของผู้ป่วยลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001)
เอกสารอ้างอิง
Substance Abuse and Mental Health Services Administration.(2020). Key substance use and mental health indicators in the United States: Results from the 2019 National Survey on Drug Use and Health. Rockville, MD: Center for Behavioral Health Statistics and Quality; 2020. Report No.: HHS Publication No. PEP20-07-01-001, NSDUH Series H-55.
World Health Organization.(2022). Mental health and substance use [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2022 [cited 2024 May 20]. Available from: https://www.who.int/teams/mental-health-and-substance-use
Olkow ND, Poznyak V, Saxena S, Gerra G.(2016). Drug use disorders: Impact of a public health rather than a criminal justice approach. World Psychiatry. 2016 Jun;15(2):121-3. doi: 10.1002/wps.20321.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครราชสีมา.(2566) รายงานสถานการณ์การใช้สารเสพติดในพื้นที่จังหวัดนครราชสีมา. นครราชสีมา: กลุ่มงานควบคุมโรคไม่ติดต่อ; 2566
สำนักงานป้องกันและปราบปรามยาเสพติด.(2565). สถิติการบำบัดรักษาผู้ติดยาเสพติดในประเทศไทยปีงบประมาณ 2565. กรุงเทพฯ: สำนักงาน ป.ป.ส.;2565.
Pescosolido BA, Olafsdottir S.(2020). Social networks and mental health: From clinical encounters to community connections. New York: Springer; 2020.
กรองจิต วลัยศรี.(2566). การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยจิตเวชและยาเสพติดที่มีความเสี่ยงสูงต่อการก่อความรุนแรงในชุมชนโดยการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย อำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ. 2566;8(3):909-17.
Munro, B. H. (2005). Statistical Methods for Health Care Research. (5th ed) Crawfordsville USA: R.R. Donnlley.
Rovinelli RJ, Hambleton RK.(1976). On the use of content specialists in the assessment of criterion-referenced test item validity. Amherst (MA): Laboratory of Psychometric and Evaluative Research, University of Massachusetts; 1976.
Cronbach LJ.(1951). Coefficient alpha and the internal structure of tests. Psychometrika. 1951;16(3):297-334.
กระทรวงสาธารณสุข.(2567). ข้อเสนอแนวทางการดำเนินงาน CBTx “ชุมชนล้อมรักษ์” ถอดบทเรียนชุมชนต้นแบบ. นนทบุรี: สำนักงานเลขานุการคณะกรรมการบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติด กระทรวงสาธารณสุข; 2567.
McKinley CE, Theall KP.(2021). Weaving Healthy Families Program: Promoting Resilience While Reducing Violence and Substance Use. Res Soc Work Pract. 2021 Jul;31(5):476-92. doi: 10.1177/1049731521998441.
Keyes CLM.(1998). Social well-being. Soc Psychol Q. 1998 Jun;61(2):121-40. doi: 10.2307/2787065.
ชลินดา จันทร์งาม และคณะ.(2560). การพัฒนาการดูแลผู้ป่วยจิตเวชของเครือข่ายสุขภาพจิตโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลคำนาดี อำเภอเมืองบึงกาฬ จังหวัดบึงกาฬ. วารสารการพยาบาล การสาธารณสุขและการศึกษา. 2560;18(2):55-68.
สวิตตา ธงยศ.(2567). การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยจิตเวชจากยาเสพติดที่มีพฤติกรรมรุนแรงโดยใช้รูปแบบการจัดการโรคเรื้อรัง อำเภอเรณูนคร จังหวัดนครพนม. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน. 2567;9(2):388-95.
ชัยวุฒิ สุขสมานวงศ์.(2566). การพัฒนาระบบการดูแลผู้ป่วยจิตเวชที่มีความเสี่ยงต่อการก่อความรุนแรงโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน อำเภอจะนะ จังหวัดสงขลา. วารสารสุขภาพและสิ่งแวดล้อมศึกษา. 2566;8(4):374-83.
