ศักยภาพและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการปฏิบัติงานของบุคลากรสุขภาพในการส่งเสริมความเท่าทันต่อโรคความดันโลหิตสูงของประชาชน จังหวัดแม่ฮ่องสอน
คำสำคัญ:
ศักยภาพบุคลากรสุขภาพ, การปฏิบัติงาน, ความเท่าทันต่อโรคความดันโลหิตสูง, ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์, จังหวัดแม่ฮ่องสอนบทคัดย่อ
การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงสำรวจแบบภาคตัดขวาง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาศักยภาพของบุคลากรสุขภาพ ระดับการปฏิบัติงาน ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์และร่วมทำนายการปฏิบัติงานของบุคลากรสุขภาพในการส่งเสริมความเท่าทันต่อโรคความดันโลหิตสูงของประชาชน จังหวัดแม่ฮ่องสอน กลุ่มตัวอย่างคือบุคลากรสุขภาพที่ปฏิบัติงานในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลและสถานีอนามัยเฉลิมพระเกียรติ 60 พรรษา นวมินทราชินี จำนวน 209 คน เครื่องมือวิจัยเป็นแบบสอบถาม 6 ส่วน ที่ผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา ได้ค่า IOC เท่ากับ 0.98 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เพียร์สัน สเปียร์แมน และการวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณ
ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 67.50 อายุ 30–39 ปี ร้อยละ 33.50 และดำรงตำแหน่งนักวิชาการสาธารณสุข/นักสาธารณสุข/เจ้าพนักงานสาธารณสุข ร้อยละ 52.63 การปฏิบัติงานในการส่งเสริม ความเท่าทันต่อโรคความดันโลหิตสูง โดยภาพรวมอยู่ในระดับบ่อยครั้ง (= 2.99, S.D. = 0.54) ทัศนคติอยู่ในระดับ เห็นด้วยอย่างยิ่ง (
= 4.41, S.D. = 0.42) และทักษะอยู่ในระดับดี (
= 3.89, S.D. = 0.46) ทั้งนี้ทัศนคติ (r = 0.377, p < .01) ทักษะ (r = 0.505, p < .01) และการได้รับการฝึกอบรมเกี่ยวกับความรอบรู้ด้านสุขภาพ (
= 0.203, p = .003) มีความสัมพันธ์ทางบวกกับการปฏิบัติงานอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ตัวแปรทั้ง 7 ตัวสามารถร่วมกันทำนาย การปฏิบัติงานได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (F = 14.581, p < .001) และอธิบายความแปรปรวนได้ ร้อยละ 33.70 โดยตัวแปรสำคัญ ได้แก่ การได้รับการฝึกอบรมเกี่ยวกับความรอบรู้ด้านสุขภาพ (B = 3.026, Beta = 0.203, p = .006) ทัศนคติ (B = 0.728, Beta = 0.203, p = .005) และทักษะ (B = 0.935, Beta = 0.492, p < .001) โดยทักษะมีอิทธิพลสูงที่สุด
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization.(2023). Hypertension | Knowledge Action Portal on NCDs [Internet]. 2023 [cited 2025 Dec 14]. Available from: https://www.knowledge-action-portal.com/en/content/hypertension
วิชัย เอกพลากร, หทัยชนก พรรคเจริญ, วราภรณ์ เสถียรนพเก้า.(2564). การสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 6 พ.ศ. 2562-2563 [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [สืบค้นเมื่อ 14 ธันวาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://www.hsri.or.th/printed-matter/399
HDC Service.(2558). อัตราป่วยรายใหม่ของโรคความดันโลหิตสูงต่อแสนประชากรในปีงบประมาณ [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [สืบค้นเมื่อ 6 กรกฎาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://hdc.moph.go.th/msn/public/standard-report-detail/29eec762c9591d1f8092da14c7462361?subcatalogId=b2b59e64c4e6c92d4b1ec16a599d882b
อัญชลี คงอ้าย, ประวีดา คำแดง, ถาวร ล่อกา, พีรพรรณ อภิวงค์วาร, สมศรี สัจจะสกุลรัตน์, ปริศนา นวลบุญเรือง, อมรรัตน์ อนุวัฒน์นนทเขตต์.(2566). ความเท่าทันต่อโรคความดันโลหิตสูงและการจัดการตนเองในผู้สูงอายุที่ป่วยด้วยโรคความดันโลหิตสูงในจังหวัดแม่ฮ่องสอน: การวิจัยเชิงคุณภาพเพื่ออธิบายเหตุการณ์สำคัญ. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [สืบค้นเมื่อ 16 ธันวาคม 2567];41(4): e265940. เข้าถึงได้จาก: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jnat-ned/article/view/265940/179815
Ha JF, Longnecker N.(2010). Doctor-patient communication: a review. Ochsner J. 2010;10(1):38-43.
Coleman CA, Hudson S, Maine LL.(2013). Health literacy practices and educational competencies for health professionals: a consensus study. J Health Commun. 2013;18 Suppl 1:82-102. doi:10.1080/10810730.2013.829538.
Tsai HY, Lee SYD, Coleman C, Sorensen K, Tsai TI.(2024). Health literacy competency requirements for health professionals: a Delphi consensus study in Taiwan. BMC Med Educ. 2024; 24:209. doi:10.1186/s12909-024-05198-4.
Benner P.(2001). From Novice to Expert: Excellence and Power in Clinical Nursing Practice. Upper Saddle River, NJ: Prentice Hall; 2001.
Sheridan SL, Halpern DJ, Viera AJ, Berkman ND, Donahue KE, Crotty K.(2011). Interventions for individuals with low health literacy: a systematic review. J Health Commun. 2011;16 Suppl 3:30-54. doi:10.1080/10810730.2011.604391.
Berkman ND, Sheridan SL, Donahue KE, Halpern DJ, Crotty K.(2011). Low health literacy and health outcomes: an updated systematic review. Ann Intern Med. 2011;155(2):97-107. doi:10.7326/0003-4819-155-2-201107190-00005.
Dickens C, Lambert BL, Cromwell T, Piano MR.(2013). Nurse overestimation of patients’ health literacy. J Health Commun. 2013;18 Suppl 1:62-69. doi:10.1080/10810730.2013.825670.
Williams MV, Davis TC, Parker RM, Weiss BD.(2002). The role of health literacy in patient-physician communication. Fam Med. 2002;34(5):383-389.
Schwartzberg JG, Cowett A, VanGeest J, Wolf MS.(2007). Communication techniques for patients with low health literacy: a survey of physicians, nurses, and pharmacists. Am J Health Behav. 2007;31 Suppl 1: S96-S104. doi:10.5993/AJHB.31.s1.12.
กลุ่มงานทรัพยากรบุคคล สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดแม่ฮ่องสอน.(2568). ข้อมูลจำนวนบุคลากรสุขภาพที่ปฏิบัติงานในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลและสถานีอนามัยเฉลิมพระเกียรติ 60 พรรษา นวมินทราชินี จังหวัดแม่ฮ่องสอน. เอกสารภายในหน่วยงาน; 2568.
Cochran WG.(1977). Sampling Techniques. 3rd ed. New York: John Wiley & Sons; 1977.
Shao Y, Hu H, Liang Y, Shi L, Wan C, Yu S.(2023). Health literacy interventions among patients with chronic diseases: a meta-analysis of randomized controlled trials. Patient Educ Couns. 2023; 114:107829. doi:10.1016/j.pec.2023.107829
Sornlorm K, Thi WM.(2024). Health literacy and high blood pressure among Myanmar migrant workers in Northeastern Thailand. PLoS One. 2024;19(4): e0302057. doi: 10.1371/journal.pone.0302057.
