การพัฒนาระบบการดูแลผู้สูงอายุแบบบูรณาการในพื้นที่จังหวัดมุกดาหาร ศึกษากรณี แนวทางการขับเคลื่อนนโยบายสู่การปฏิบัติ

บทคัดย่อ

     การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาสถานการณ์และความต้องการในการดูแลผู้สูงอายุในจังหวัดมุกดาหาร (2) ศึกษากลไกและกระบวนการดำเนินงานด้านการดูแลผู้สูงอายุของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง (3) ศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อการขับเคลื่อนนโยบายการดูแลผู้สูงอายุแบบบูรณาการสู่การปฏิบัติในพื้นที่ และ (4) พัฒนาแนวทางการดูแลผู้สูงอายุแบบบูรณาการที่เหมาะสมกับบริบทของจังหวัดมุกดาหาร การวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research: PAR) ผสมผสานการวิจัยเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณ โดยดำเนินการในพื้นที่จังหวัดมุกดาหาร ครอบคลุม 7 อำเภอ และคัดเลือกพื้นที่ศึกษาเชิงลึก 3–5 อำเภอที่มีความหลากหลายของบริบท วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพวิเคราะห์ด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา (content analysis) ร่วมกับการตรวจสอบความน่าเชื่อถือด้วยวิธีการวิเคราะห์สามเส้า ข้อมูลเชิงปริมาณวิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติเชิงอนุมาน

     ผลการศึกษาพบว่า จังหวัดมุกดาหารกำลังเผชิญกับสังคมผู้สูงอายุระดับสูงสุด โดยมีสัดส่วนผู้สูงอายุร้อยละ 22.7 ของประชากรทั้งหมด ปัญหาหลักคือภาวะพึ่งพิงจากโรคเรื้อรัง การขาดแคลนผู้ดูแล และความไม่เท่าเทียมในการเข้าถึงบริการสุขภาพ ระบบการดูแลผู้สูงอายุของจังหวัดยังขาดความเชื่อมโยงและบูรณาการระหว่างหน่วยงาน การพัฒนาแนวทางการดูแลผู้สูงอายุแบบบูรณาการจึงมุ่งสร้างกลไกการประสานงานการเชื่อมโยงข้อมูลสุขภาพ การเสริมพลังครอบครัวและชุมชน รวมถึงการพัฒนาศักยภาพผู้ดูแลในพื้นที่