การพัฒนารูปแบบการแก้ไขปัญหาภาวะโลหิตจางในเด็กปฐมวัย จังหวัดมุกดาหาร ปี 2568

บทคัดย่อ

     การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาสถานการณ์และปัจจัยที่มีผลต่อภาวะโลหิตจางในเด็กปฐมวัย จังหวัดมุกดาหาร (2) พัฒนารูปแบบการแก้ไขปัญหาภาวะโลหิตจางในเด็กปฐมวัยที่เหมาะสมกับบริบทพื้นที่ และ (3) ประเมินผลการใช้รูปแบบที่พัฒนาขึ้น การวิจัยเป็นการวิจัยกึ่งทดลอง (Quasi-experimental Research) แบบกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุมที่ไม่สุ่ม (Non-randomized Control Group Design)  แบ่งเป็น 3 ระยะ คือ ระยะที่ 1 การศึกษาสถานการณ์และปัจจัยที่เกี่ยวข้อง กลุ่มตัวอย่างเป็นเด็กปฐมวัยอายุ 3-5 ปี จำนวน 385 คน และผู้ปกครอง จำนวน 385 คน จาก 7 อำเภอในจังหวัดมุกดาหาร ระยะที่ 2 การพัฒนารูปแบบโดยการสังเคราะห์ข้อมูลและการประชุมกลุ่มผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 15 คน และระยะที่ 3 การทดลองใช้และประเมินผลรูปแบบ กลุ่มทดลอง จำนวน 80 คน และกลุ่มควบคุม จำนวน 80 คน ระยะเวลา 6 เดือน

     ผลการวิจัยพบว่า อัตราความชุกของภาวะโลหิตจางในเด็กปฐมวัย จังหวัดมุกดาหาร อยู่ที่ร้อยละ 32.50 โดยพบมากในเด็กอายุ 3 ปี (ร้อยละ 38.20) ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ รายได้ของครอบครัว (p<0.01) การเข้าถึงอาหารที่มีธาตุเหล็กสูง (p<0.01) ความรู้ของผู้ปกครองเกี่ยวกับโภชนาการ (p<0.05) และภาวะพยาธิในลำไส้ (p<0.05) ภายหลังการใช้รูปแบบเป็นเวลา 6 เดือน กลุ่มทดลองมีระดับฮีโมโกลบินเฉลี่ยเพิ่มขึ้นจาก 10.80±0.90 g/dL เป็น 12.10±0.70 g/dL อัตราความชุกของภาวะโลหิตจางลดลงจากร้อยละ 33.80 เป็นร้อยละ 8.80 คะแนนความรู้ของผู้ปกครองเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ (p<0.001) และพฤติกรรมการบริโภคอาหารของเด็กดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด โดยมีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติเมื่อเปรียบเทียบกับกลุ่มควบคุม (p<0.001) ผู้ปกครองและครูมีความพึงพอใจต่อรูปแบบในระดับมากค่าเฉลี่ย 4.45 ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน 0.52