ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของวัยรุ่น จังหวัดสุโขทัย
คำสำคัญ:
บุหรี่ไฟฟ้า, วัยรุ่น, ความรู้, ทัศนคติ, การรับรู้, แรงสนับสนุนทางสังคมบทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับความรู้ ทัศนคติ การรับรู้ แรงสนับสนุนทางสังคม และวิเคราะห์ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของวัยรุ่นจังหวัดสุโขทัย การวิจัยเป็นการวิจัยเชิงสำรวจแบบภาคตัดขวาง กลุ่มตัวอย่างจำนวน 379 คน คัดเลือกด้วยวิธีการสุ่มหลายขั้นตอน เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามที่พัฒนาตามกรอบแนวคิด Knowledge–Attitude–Practice (KAP) และ Health Belief Model (HBM) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา การทดสอบไคสแควร์ Mann–Whitney U test และการวิเคราะห์ถดถอยโลจิสติกพหุคูณ กำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ p < 0.05
ผลการวิจัยพบว่า 1) ร้อยละ 95.0 ของกลุ่มตัวอย่างไม่สูบบุหรี่ไฟฟ้าปัจจุบัน โดยกลุ่มตัวอย่างมีระดับความรู้ ทัศนคติ การรับรู้ และแรงสนับสนุนทางสังคมอยู่ในระดับสูง ค่าเฉลี่ยคะแนนความรู้เท่ากับ 17.15 ± 3.62 2) การวิเคราะห์ถดถอยโลจิสติกพหุคูณพบว่า วัยรุ่นที่อาศัยในตึกแถวหรือหอพักมีโอกาสสูบบุหรี่ไฟฟ้าปัจจุบันมากกว่าผู้ที่อาศัยในบ้านเดี่ยว (AOR = 5.81, 95%CI: 1.18–28.61, p = 0.03) และผู้ที่เคยสูบบุหรี่มวนมีโอกาสสูบบุหรี่ไฟฟ้าปัจจุบันมากกว่าผู้ที่ไม่สูบ (AOR = 5.93, 95%CI: 1.28–27.47, p = 0.02) ในขณะที่คะแนนความรู้ ทัศนคติ การรับรู้ และแรงสนับสนุนทางสังคมที่เพิ่มขึ้นมีความสัมพันธ์กับโอกาสสูบบุหรี่ไฟฟ้าปัจจุบันที่ลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001)
เอกสารอ้างอิง
Yomna R, Hassan F, Mohamed A, Said M.(2023). Awareness, knowledge, and attitude toward electronic cigarettes among adolescents: a cross-sectional study. 2023.
World Health Organization.(2024). Electronic cigarettes (e-cigarettes) [Internet]. Geneva: WHO; 2023 [cited 2024 Oct 11]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/electronic-cigarettes
National Statistical Office.(2564). รายงานการสำรวจพฤติกรรมด้านสุขภาพของประชากร พ.ศ. 2564. กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ; 2564.
Phetphum C.(2566). การใช้บุหรี่ไฟฟ้าของนักเรียนมัธยมศึกษาและการปรับตัวในการจัดการเรียนการสอนเกี่ยวกับพิษภัยของบุหรี่ในสถานการณ์การแพร่ระบาดของบุหรี่ไฟฟ้าของครูในโรงเรียน [รายงานวิจัย]. พิษณุโลก: หน่วยปฏิบัติการวิจัยและวิชาการด้านการควบคุมยาสูบภาคเหนือ คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร; 2566.
Wisetsak S.(2567). การสำรวจการใช้บุหรี่ไฟฟ้าของเยาวชนไทย พ.ศ. 2567 [Internet]. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2567 [cited 2024 Oct 11]. Available from: https://hss.moph.go.th/show_topic.php?id=6024
Office of the Tobacco Products Control Committee. Academic information on electronic cigarettes [Internet]. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข; 2567 [cited 2024 Oct 11]. (in Thai). Available from: https://ddc.moph.go.th/uploads/publish/1589020240719032342.pdf
Ketumarn P.(2550). พัฒนาการวัยรุ่น (Adolescent development) [Internet]. กรุงเทพฯ: ภาควิชาจิตเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล; 2550 [เข้าถึงเมื่อ 11 ตุลาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: http://www.psyclin.co.th/new_page_56.htm
Onmoi P, Buareung A, Phapongam C, Chanrungrueang T, Laonoi N, Boonrod A.(2565). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของเยาวชนในจังหวัดอุตรดิตถ์. Thai J Health Sci. 2565;31(Suppl 2):197–205.
Sukhothai Provincial Public Health Office.(2568). รายงานสถานการณ์การสูบบุหรี่และบุหรี่ไฟฟ้าของประชากรจังหวัดสุโขทัย ปีงบประมาณ 2568. สุโขทัย: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสุโขทัย; 2568.
Becker MH.(1974). The Health Belief Model and personal health behavior. Health Educ Monogr. 1974;2(4):324–508. doi:10.1177/109019817400200407
World Health Organization.(2019). Health promotion glossary. Geneva: World Health Organization.
Daniel WW.(2010). Biostatistics: A foundation for analysis in the health sciences. 9th ed. Hoboken (NJ): John Wiley & Sons.
Bloom BS.(1975). Handbook on formative and summative evaluation of student learning. New York: McGraw-Hill.
Best JW.(1977). Research in education. 3rd ed. Englewood Cliffs (NJ): Prentice Hall; 1977.
Yupa P, Ekkasanti T, Phianthanya S, Kongrod S, Phanchanuk S, Phonphimai S, et al.(2566). Factors associated with electronic cigarette use among university students in Nakhon Ratchasima Province. J Allied Health Sci Suan Sunandha Rajabhat Univ. 2566;9(2):100–12.
Maneekul J, Homsin P, Srisuriyawet R.(2566). Factors associated with early-stage e-cigarette smoking among upper secondary school students in Chachoengsao Province. Nurs J. 2566;50(4):1–11.
Suwatthapinyoh P, Kengkanphanit M, Kengkanphanit T.(2564). Factors associated with e-cigarette use among upper secondary school students in Bangkok. J Health Educ. 2564;44(2):88–101.
Phanatchai P.(2567). Prevalence and factors associated with electronic cigarette smoking behavior among upper secondary school students in Samut Prakan Province. J Health Sci Pathumthani Univ. 2567;4(2):8–21.
House JS.(1981). The nature of social support. In: Reading MA, editor. Work stress and social support. Boston: Addison-Wesley; 1981. p. 3–29.
Caplan G.(1976). Support systems and community mental health. New York: Behavioral Publications; 1976.
